I CSK 3908/22
Supreme Court2024-12-15
Case number
I CSK 3908/22
Court
Sąd Najwyższy
Judgment date
2024-12-15
Type
Postanowienie
Judgment text
I CSK 3908/22
POSTANOWIENIE
20 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
na posiedzeniu niejawnym 20 grudnia 2024 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.D. i J.D.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 26 stycznia 2022 r., V ACa 587/21,
1. prostuje z urzędu niedokładność w komparycji
zaskarżonego wyroku w zakresie oznaczenia sygnatury akt Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku w ten sposób, że po zwrocie „Sygn.
akt” wpisuje „V”;
2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
3. zasądza od pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. na
rzecz powodów K.D. i J.D. kwotę 5 434 (pięć tysięcy czterysta
trzydzieści cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu
niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.
(A.G.)
UZASADNIENIE
I CSK 3908/22 2
I. Na wstępie należy odnieść się do wyjaśnienia składu osobowego, w
którym doszło do wydania postanowienia Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2024 r.,
wobec złożenia w sprawie I CSK 3908/22 przez sędziego wyznaczonego do
rozpoznania sprawy 23 sierpnia 2023 r. zawiadomienia na podstawie art. 51 k.p.c.
o okolicznościach uzasadniających jego wyłączenie od orzekania z uwagi na
spłacanie przez sędziego pożyczki udzielonej przez bank, indeksowanej do kursu
franka szwajcarskiego (k. 53). Wskazano w nim, że ze względu na pozycję
ustrojową Sądu Najwyższego oraz znaczenie orzeczeń wydawanych przez ten Sąd
orzeczenie wydane z udziałem sędziego sprawozdawcy może oddziaływać na jego
sytuację prawną względem banku, z którym sam zawarł umowę pożyczki
indeksowanej do kursu franka szwajcarskiego, co może budzić wątpliwości co do
jego bezstronności w sprawie. Wprawdzie postanowieniem Sądu Najwyższego z 18
października 2023 r. (k. 65) „wniosek” ten oddalono, ale orzeczenie to zostało
wydane w składzie SSN Ewa Stefańska, która została powołana na urząd sędziego
Sądu Najwyższego postanowieniem Prezydenta RP z 10 października 2018 r.
(M.P. z 2018 r., poz. 1029) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa zawarty w jej
uchwale z 28 sierpnia 2018 r. nr 331/2018 r. w przedmiocie przedstawienia
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie do pełnienia urzędu
na wolne stanowiska sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych (M.P. z 2018 r., poz. 633). Krajowa Rada Sądownictwa podjęła
wyżej wskazaną uchwałę z 28 sierpnia 2018 r. w składzie i w trybie ukształtowanym
przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3, dalej – „ustawa
nowelizująca z 8 grudnia 2017 r.”). Wyżej wskazane okoliczności dotyczące
powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego Ewy Stefańskiej uzasadniają
wątpliwości co do skutków, jakie wywołało postanowienie Sądu Najwyższego
wydane z jej udziałem w świetle uchwały składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20
(OSNC 2020, nr 4, poz. 34) oraz orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka (zob. np. wyroki z 8 listopada 2021 r., skargi nr 49868/19 i 57511/19,
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce oraz z 3 lutego 2022 r., skarga nr
1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce) i Trybunału
I CSK 3908/22 3
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. np. wyroki z 21 grudnia 2023 r., L.G.
przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21:ECLI:EU:C:2023:1015 oraz z 7
listopada 2024 r., C-326/23, ECLI:EU:2024:940). Dotyczy to w szczególności oceny
czy Sąd Najwyższy w takiej obsadzie spełniał kryteria, jakim powinien odpowiadać
sąd – określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950
r. zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 i uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.
U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) oraz art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47
Karty Praw Podstawowych (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 26
października 2022 r., II CSKP 556/22, z 15 lutego 2024 r., I CSK 4343/22, I CSK
5052/22, I CSK 5970/22 i CSK 6303/22, z 12 kwietnia 2024 r., II CSKP 1869/22, z 9
maja 2024 r., II CSKP 1483/22 i z 8 listopada 2024 r., II CSKP 1211/22).
Odniesienie się do tej kwestii prawnej było jednak obecnie bezprzedmiotowe z
uwagi nie tylko na brak wniosków stron o wyłączenie sędziego wyznaczonego do
rozpoznania sprawy od jej rozpoznania, ale także z uwagi na zmianę okoliczności,
która nastąpiła po wydaniu postanowienia o odmowie wyłączenia sędziego
rozpoznania sprawy polegającą na wykonaniu przez sędziego ugody zawartej z
bankiem, w wyniku czego jego zobowiązanie z tytułu pożyczki indeksowanej do
kursu franka szwajcarskiego wygasło, a strony zobowiązały się nie dochodzić
wobec siebie żadnych roszczeń. Stosowne oświadczenie w tym przedmiocie
zostało złożone przez sędziego sprawozdawcę i załączone do akt (k. 72).
Zdezaktualizowały się więc te przyczyny, które wskazane zostały w zawiadomieniu
sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy jako uzasadniające jego
wyłączenie od orzekania w tej sprawie.
II. Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze
kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący
wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w
art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i
uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –
I CSK 3908/22 4
zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi
kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach
Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 26 stycznia 2022 r. (sygn. akt I ACa 587/21), pełnomocnik pozwanego Banku
spółki akcyjnej w W. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłankach
określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wskazując na
istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 385 1 § 1 i 2 k.c., w
zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za
abuzywne i możliwości ich zastąpienia przepisami dyspozytywnymi.
Ponadto, w piśmie z 12 września 2023 r., skarżący odwołując się do uchwały
Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r. w sprawie III PZP 6/22, zasygnalizował
nieważność postępowania w sprawie na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. ze względu
na wydanie orzeczenia przez Sąd drugiej instancji w składzie sprzecznym z
przepisami prawa. Sąd ten rozpoznał sprawę cywilną w składzie jednoosobowym,
na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: „ustawa COVID.”), co – zdaniem
skarżącego – ograniczyło jego prawo jako strony do sprawiedliwego rozpoznania
sprawy i nie było konieczne dla ochrony zdrowia publicznego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do nieważności postępowania przed
sądem drugiej instancji należy podnieść, że w uchwale składu siedmiu sędziów z
26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023, nr 10, poz. 104) – której nadano moc
zasady prawnej – Sąd Najwyższy faktycznie uznał, że rozpoznanie sprawy cywilnej
przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na
podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
I CSK 3908/22 5
(tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej jako: „ustawa COVID-19”),
ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji
RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31
ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4
k.p.c.). Należy jednak zwrócić uwagę na istotny aspekt tej uchwały pominięty przez
skarżącego. Sąd Najwyższy w powiększonym składzie, ustalił, że przyjęta w
uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia wyjaśniając, że brak tego
ograniczenia byłby niepożądany ze społecznego punktu widzenia i prowadziłby do
nadwyrężenia powagi władzy sądowniczej oraz wizerunku sądownictwa. Oznacza
to, że wydanie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na
podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 w okresie do dnia 26 kwietnia
2023 r. włącznie, nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia
nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. (zob. m.in. wyroki
Sądu Najwyższego z 20 marca 2024 r., II CSKP 2164/22 i z 21 czerwca 2024 r., II
CSKP 718/23, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2023 r., I CSK
4249/22). Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zapadł 26 stycznia 2022 r., zatem
przed dniem podjęcia wskazanej uchwały. W sprawie nie wystąpiła zatem
powoływana przyczyna kasacyjna w postaci nieważności postępowania (art. 398 9 §
1 pkt 3 k.p.c.).
Ustosunkowując się natomiast do przywołanej w skardze przyczyny z art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c., przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na tę
przesłankę wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi
wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, podania, na czym polegają
wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji
przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą
zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa.
Wymagane jest także wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały
dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba
zmiany ich dotychczasowej wykładni. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest
twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach
wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest
także wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że
I CSK 3908/22 6
rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl. oraz z 14 grudnia 2023 r., I
CSK 6110/22, niepubl.).
Przytoczone we wniosku wątpliwości i zagadnienia, w kontekście zarzutów
skargi oraz przedmiotu postępowania, dotyczyły skutków zawarcia w umowie
kredytowej denominowanej w walucie obcej (frankiem szwajcarskim) postanowień
umownych wyrażających ryzyko walutowe oraz odsyłających do kursu waluty obcej
ustalanego przez bank przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
przytoczył szereg orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych oraz
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnoszących się do wykładni art. 385 1
§ 1 i 2 k.c. W ocenie Sądu Najwyższego problematyka dotycząca wykładni
wskazanego przepisu nie kwalifikuje sprawy do przyjęcia w ramach przedsądu,
wobec niewykazania przez skarżącego, że zastosowane w sprawie przepisy budzą
poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie sądów. Podnoszone kwestie
były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach
wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko
na etapie wstępnej oceny. Zostały omówione i rozstrzygnięte w orzecznictwie
sądowym, które często zapadało już po wniesieniu skargi kasacyjnej, ponieważ
dotyczą one starszych spraw. W międzyczasie ukształtowało się orzecznictwo
dotyczące tych problemów i w świetle obecnych orzeczeń, skarga jest nieaktualna,
co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.
W szczególności w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że
określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu
powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego
jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania,
jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten
sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza
równorzędność stron umowy kredytu. W konsekwencji postanowienia takie są
niedopuszczalne jako kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób
sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a ich
bezskuteczność – niezależnie od dalszych postanowień umowy, w tym
I CSK 3908/22 7
wyrażających ryzyko walutowe – może prowadzić do upadku umowy w całości
(zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22 i z 9
września 2022 r., II CSKP 794/22, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 27
kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).
Klauzule przeliczeniowe są ściśle związane z postanowieniami wyrażającymi
ryzyko walutowe, ponieważ klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować
bez klauzuli określającej sposób przeliczenia zobowiązań stron w celu ustalenia ich
wysokości. Usunięcie jednego z tych warunków rzutuje na istotę drugiego, dlatego
nie mogą one stanowić odrębnego przedmiotu oceny pod kątem abuzywności (zob.
wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20,
I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341 i nawiązujący do tego
stanowiska wyrok Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, a
ponadto wyroki Sądu Najwyższego z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 20
lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22 i z 19 stycznia
2024 r., II CSKP 874/22 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2023
r., I CSK 4599/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).
W zakresie, w jakim wniosek nawiązywał do problemu zastąpienia
niedozwolonego postanowienia umownego przez odwołanie do art. 358 § 2 k.c. lub
art. 41 pr. weksl., pominięto zasadnicze warunki dopuszczalności tego zabiegu.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, takie zastąpienie może być rozważane
jedynie wtedy, gdy brak zastąpienia niedozwolonego postanowienia narażałby
konsumenta na szczególnie niekorzystne skutki, wynikające z upadku umowy w
całości. W takim przypadku decydujące znaczenie ma stanowisko konsumenta
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22 i
wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz przywołana
tam wcześniejsza judykatura).
Pogląd ten koresponduje z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,
ECLI:EU:C:2023:216, w którego sentencji stwierdzono m.in., że przepisy dyrektywy
Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w
umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29) stoją na przeszkodzie temu, by
I CSK 3908/22 8
sąd krajowy po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku umowy zawartej
między przedsiębiorcą a konsumentem mógł zaradzić lukom wynikającym z
usunięcia nieuczciwego warunku zawartego w tej umowie poprzez zastosowanie
przepisów prawa krajowego, które mogłyby mieć zastosowanie do rozważanej
umowy tylko odpowiednio lub przez analogię i które odzwierciedlają regułę
obowiązującą w krajowym prawie zobowiązań. W wyroku tym przyjęto również, że
sąd krajowy nie może odmówić unieważnienia umowy – jeżeli po eliminacji
postanowień abuzywnych nie może ona zostać utrzymana zgodnie z przepisami
prawa krajowego – konsument w sposób wyraźny się o to zwrócił (zob. w tej kwestii
także wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 i powołane
tam dalsze orzecznictwo unijne).
We wcześniejszym wyroku z 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.
przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
jednoznacznie wykluczył natomiast dokonywanie przez sąd krajowy takiej wykładni
umowy, która zmierzałaby do łagodzenia nieuczciwego charakteru postanowienia
umownego, nawet jeżeli wykładnia taka odpowiadałaby wspólnej woli stron.
Problem wymagań, które muszą być spełnione, aby postanowienia umowne
składające się na mechanizm indeksacji kredytu, w tym ucieleśniające ryzyko
walutowe, można było uznać za sformułowane w sposób jednoznaczny w
rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., został szeroko wyjaśniony w dotychczasowym
orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. zwłaszcza wyroki z 13 maja 2022 r., II
CSKP 464/22, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 25 października 2023 r., II
CSKP 820/23 i z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1753/22). W orzecznictwie tym
podkreślono, że postanowienia umowne muszą być sformułowane w sposób
przejrzysty i zrozumiały dla konsumenta, aby mógł on ocenić konsekwencje
ekonomiczne wynikające z umowy. W szczególności, mechanizm indeksacji
powinien być opisany w sposób umożliwiający konsumentowi oszacowanie
wysokości przyszłych zobowiązań. Wymaga to, aby umowa przedstawiała w
sposób przejrzysty działanie mechanizmu wymiany waluty obcej oraz związek
między tym mechanizmem a innymi warunkami umowy dotyczącymi uruchomienia
kredytu. Wypowiedzi te są spójne ze stanowiskiem wyrażonym w powołanym
wcześniej wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 listopada 2021
I CSK 3908/22 9
r., C-212/20, w którym stwierdzono, że postanowienie umowy kredytu zawartej
między przedsiębiorcą a konsumentem ustalające cenę zakupu i sprzedaży waluty
obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinno, na podstawie jasnych i
zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie
uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu
wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki
sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs
wymiany stosowany przez przedsiębiorcę.
Należy wskazać, że w ramach przedsądu, Sąd Najwyższy niejednokrotnie
odmawiał przyjęcia do rozpoznania skarg kasacyjnych pozwanego banku opartych
na tożsamej bądź zbliżonej argumentacji, w ostatnim czasie m.in. w
postanowieniach: z 20 września 2024 r., I CSK 2219/23, z 12 grudnia 2024 r., I
CSK 2930/23, z 13 grudnia 2024 r., I CSK 57/24, z 13 grudnia 29024 r., I CSK
4445/23, z 7 listopada 2024 r., I CSK 971/24, z 10 grudnia 2024 r., I CSK 2052/23,
z 10 września 2024 r., I CSK 2447/23, z 22 września 2024 r., I CSK 3365/23, z 13
grudnia 2024 r., I CSK 987/24. Skarżący nie wykazał, by w dacie orzekania w
przedmiocie przedsądu istniała potrzeba kolejnego odniesienia się przez Sąd
Najwyższy do przedstawionej regulacji i problematyki. W świetle powyższego,
argumenty przedstawione we wniosku, w połączeniu z motywami zaskarżonego
wyroku oraz uwzględniając aktualny dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego, nie
wskazywały na konieczność kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nim
materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań skargi
kasacyjnej.
Wskazać należy również, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą
Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art.
39813 § 1 k.p.c.).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się także na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej. W świetle wyżej przedstawionej oceny skargi
kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnionej. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego wyjaśniono, że zachodzi ona wówczas, kiedy zasadność zarzutów
I CSK 3908/22 10
podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy
prawnej. Dotyczy to więc jedynie kwalifikowanych uchybień przepisom prawa
materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze
kasacyjnej, o charakterze elementarnym i oczywistym, polegających w
szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście
sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i
nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na
oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie
faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno
konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca
racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. W rezultacie
oczywista zasadność skargi kasacyjnej może wynikać tylko z oczywistych błędów
sądu spowodowanych rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania
prawa. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w
rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, niepubl.). Skarga kasacyjna nie
zawiera tego rodzaju zarzutów wypełniających podstawę skargi, które należałoby
uznać za uzasadnione prima facie. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera argumentacji odnoszącej do tej przesłanki
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w
odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3-4 w
zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz przepisów § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt
7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w
sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800; obecnie tekst
jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
Z uwagi na dostrzeżoną z urzędu oczywistą niedokładność w oznaczeniu
sygnatury akt Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w komparycji zaskarżonego wyroku,
polegającą na pominięciu cyfry rzymskiej „V” po zwrocie „Sygn. akt”, orzeczenie w
I CSK 3908/22 11
tym zakresie sprostowano z urzędu na podstawie art. 350 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i
art. 39821 k.p.c. (pkt pierwszy postanowienia).
(A.G.)
[a.ł]