I CSK 67/19
Supreme Court2020-12-15
Case number
I CSK 67/19
Court
Sąd Najwyższy
Judgment date
2020-12-15
Type
Postanowienie
Judgment text
Sygn. akt I CSK 67/19
POSTANOWIENIE
Dnia 29 grudnia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący)
SSN Jacek Grela (sprawozdawca)
SSN Marcin Krajewski
Protokolant Justyna Kosińska
w sprawie z powództwa P. SA w G.
przeciwko P. sp. z o.o. sp. k. w W.
o ochronę unijnego znaku towarowego,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 29 grudnia 2020 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...)
z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt VII AGa (...),
na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej zwraca się do Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z następującym pytaniem prawnym:
Czy art. 10 dyrektywy 2004/48/WE w sprawie egzekwowania
praw własności intelektualnej należy interpretować w ten sposób,
że sprzeciwia się on przyjęciu wykładni przepisu krajowego,
zgodnie z którą środek ochronny w postaci zniszczenia towarów
odnosi się wyłącznie do towarów bezprawnie wytworzonych lub
bezprawnie oznaczonych, a nie może być stosowany w
odniesieniu do towarów bezprawnie wprowadzonych do obrotu
na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego, co do
których nie można stwierdzić, aby zostały bezprawnie
wytworzone lub bezprawnie oznaczone.
2
UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 29 grudnia 2020 r. w przedmiocie wniosku o wydanie
orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
Sąd odsyłający
Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej w W.
Strony postępowania głównego
Powód: P. S.A. w G.
Pełnomocnik powoda: adwokat D. P.
Pozwany: P.pl spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka
komandytowa w W.
Pełnomocnicy pozwanego: radca prawny T. S., radca prawny M. G., adwokat
A.M.
Przedmiot sporu w postępowaniu głównym
Powód domagał się:
1. zakazania pozwanemu używania unijnego znaku towarowego nr (…) H.,
zarejestrowanego przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej dla
towarów z klasy 3 klasyfikacji nicejskiej, takich jak: perfumy, wody toaletowe i
perfumowane, to jest wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania w celu
oferowania, importowania, eksportowania, reklamowania perfum, wód toaletowych i
perfumowanych w opakowaniach opatrzonych wskazanym unijnym znakiem
3
towarowym, które to towary nie zostały wprowadzone do obrotu na terytorium
Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego lub za jego zgodą, w
szczególności tzw. testerów, zawierających na opakowaniach lub flakonikach
informację: „nie do sprzedaży", „not for sale", „demonstration" lub „tester",
2. zobowiązania pozwanego do zniszczenia, na jego koszt, w terminie
2 tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku, perfum, wód toaletowych
i perfumowanych w opakowaniach opatrzonych unijnym znakiem towarowym H. nr
(…), które to towary nie zostały wprowadzone do obrotu na terytorium
Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego lub za jego zgodą, w
szczególności tzw. testerów, zawierających na opakowaniach lub flakonikach
informację: „nie do sprzedaży", „not for sale", „demonstration" lub „tester", w tym
towarów zajętych przez Komornika Sądowego w dniu 28 lipca 2016 r. wskazanych
w protokole zajęcia ruchomości w sprawie o sygn. akt Km (…), w obecności
przedstawiciela lub pełnomocnika powoda,
3. zobowiązania pozwanego do podania do publicznej wiadomości informacji
o orzeczeniu, na jego koszt, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku,
przez opublikowanie na stronie internetowej pod adresem www.(…).pl,
a w przypadku zmiany strony internetowej w trakcie postępowania sądowego, na tej
stronie, na której pozwany będzie prowadził główną działalność handlową
polegającą na oferowaniu i sprzedaży perfum, wód toaletowych lub perfumowanych,
sentencji tego orzeczenia w zakresie uwzględniającym powództwo, nieprzerwanie
przez okres 3 miesięcy oraz zwrot kosztów postępowania.
Przepisy i orzecznictwo Unii Europejskiej
1. Dyrektywa (…) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia
2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej
(Dz.U.UE.L.2004.157.45 z dnia 2004.04.30; dalej: dyrektywa 2004/48):
Artykuł 10
4
Środki naprawcze
1. Państwa Członkowskie zapewniają, bez uszczerbku dla wszelkich odszkodowań
należnych właścicielowi praw z tytułu naruszenia i bez żadnego rodzaju
rekompensaty, że właściwe organy sądowe mogą na żądanie wnioskodawcy
zarządzać podejmowanie właściwych środków w odniesieniu do towarów, co do
których stwierdzono naruszanie prawa własności intelektualnej, a we właściwych
przypadkach również w odniesieniu do materiałów i narzędzi użytych do tworzenia
lub wytwarzania tych towarów. Środki takie obejmują:
a) wycofanie z handlu;
b) definitywne usunięcie z handlu; lub
c) zniszczenie.
2. Organy sądowe zarządzają wykonanie tych środków na koszt naruszającego,
chyba że przywołane zostały szczególne przyczyny, aby tego nie robić.
3. Rozpatrując żądanie zastosowania środków naprawczych, należy brać pod
uwagę zachowanie proporcjonalności między powagą naruszenia a zarządzonymi
środkami naprawczymi, a także interesy stron trzecich.
2. Rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r.
w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.2009.78.1 z dnia
2009.03.24, zmienione rozporządzeniem nr (UE) 2015/2424 z dnia 16 grudnia
2015 r. (Dz.U.UE.L.2015.341.21) z dniem 23 marca 2016 r.; dalej: rozporządzenie
nr 207/2009):
Artykuł 9
Prawa wynikające z unijnego znaku towarowego
1. Rejestracja unijnego znaku towarowego skutkuje przyznaniem właścicielowi
praw wyłącznych do tego znaku.
2. Bez uszczerbku dla praw właściciela nabytych przed datą zgłoszenia lub datą
pierwszeństwa unijnego znaku towarowego właściciel tego unijnego znaku
towarowego jest uprawniony do uniemożliwienia wszelkim osobom trzecim, które
5
nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym, w odniesieniu do
towarów lub usług, oznaczenia, w przypadku gdy:
a) oznaczenie jest identyczne z unijnym znakiem towarowym i jest używane
w odniesieniu do towarów lub usług, które są identyczne z tymi, dla których unijny
znak towarowy został zarejestrowany;
Artykuł 102
Sankcje
1. W przypadku gdy sąd w sprawach unijnych znaków towarowych uznaje,
że pozwany naruszył lub że z jego strony istnieje groźba naruszenia unijnego znaku
towarowego, wydaje, chyba że istnieją szczególne powody zaniechania tego,
decyzję zakazującą pozwanemu działań stanowiących naruszenie lub
stwarzających groźbę naruszenia unijnego znaku towarowego. Stosuje również
takie środki, zgodnie z przepisami swojego ustawodawstwa krajowego, których
celem jest zapewnienie przestrzegania zakazu.
2. Sąd w sprawach unijnych znaków towarowych może również stosować środki lub
zarządzenia dostępne na podstawie prawa mającego zastosowanie, jakie uzna za
właściwe w okolicznościach danej sprawy.
2. Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności
intelektualnej (Dz.U.UE.L.1994.336.214 z dnia 1994.12.23; dalej: porozumienie
TRIPS).
3. Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów
w sprawie stosowania dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej,
Bruksela, 22.12.2010, SEK(2010) 1589 wersja ostateczna:
Cele dyrektywy 2004/48
6
Rozbieżności między systemami egzekwowania praw własności intelektualnej
państw członkowskich utrudniają właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego
i egzekwowanie prawa materialnego w zakresie takich praw. Powoduje to
powstawanie ograniczeń w zakresie działalności transgranicznej, utratę zaufania do
rynku wewnętrznego i zmniejszenie inwestycji w innowacyjność i kreatywność.
Dyrektywa zbliża do siebie krajowe systemy prawne w celu zapewnienia
podmiotom prawa autorskiego i organom państw członkowskich minimalnego
standardowego zestawu narzędzi do zwalczania naruszeń praw własności
intelektualnej.
Dyrektywa włącza środki prawa cywilnego na mocy porozumienia TRIPS do ram
prawnych UE. Wykracza ona poza minimalny zakres postanowień określonych
w tym porozumieniu, obejmując również na przykład kwestię odszkodowania,
środków naprawczych i dowodów. Ponadto podstawę dyrektywy stanowią praktyki
zagwarantowane w prawie państw członkowskich, które okazały się
najskuteczniejsze przed przyjęciem dyrektywy (podejście oparte na najlepszych
praktykach). Państwa członkowskie mogą również dodawać sankcje i środki
zaradcze, które są korzystniejsze dla podmiotów prawa autorskiego. W związku
z tym dyrektywa zapewnia minimalne i zarazem elastyczne ramy prawne dla
egzekwowania praw własności intelektualnej.
4. Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 10 kwietnia 1984 r.
w sprawie 14/83 Von Colson i Kamann przeciwko Nordrhein-Westfallen.
5. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 26 kwietnia 2007 r.
w sprawie C-348/04 Boehringer Ingelheim KG i inni przeciwko Swingward Ltd i inni,
ZOTSiS 2007/4/I-3391.
Punkty 59-64 wyroku:
59
7
Zatem jeżeli, tak jak w sprawie przed sądem krajowym, prawo wspólnotowe nie
przewiduje szczególnych sankcji w sytuacji, gdy naruszenia zostały dokonane, na
władzach krajowych ciąży obowiązek ustanowienia odpowiednich przepisów
mających wówczas zastosowanie, które muszą być nie tylko proporcjonalne, lecz
również na tyle skuteczne i odstraszające, by zagwarantować pełną skuteczność
dyrektywy 89/104 (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Adeneler i in., pkt 94).
60
Należy przypomnieć, jak to zostało też wskazane między innymi w pkt 21
niniejszego wyroku, że niespełnienie jednej z przesłanek określonych w pkt 79
powołanego powyżej wyroku w sprawie Bristol-Myers Squibb i in. wystarczy do tego,
by uprawniony do znaku towarowego mógł zasadnie sprzeciwiać się dalszemu
wprowadzaniu do obrotu produktu leczniczego, który został przepakowany.
61
Wynika z tego, że przysługujące uprawnionemu do znaku towarowego prawo
zakazywania przywozu równoległego produktów leczniczych, które chociaż nie są
produktami podrabianymi, to jednak zostały wprowadzone do obrotu z pominięciem
obowiązku wcześniejszego zawiadomienia, musi przysługiwać mu w takim samym
zakresie jak w przypadku sprzedaży towarów podrabianych.
62
W obu tych przypadkach produkty nie powinny były zostać wprowadzone na dany
rynek.
63
Zatem przepis krajowy, na mocy którego w przypadku przywozu równoległego
i wprowadzenia do obrotu produktów niebędących produktami podrabianymi bez
wcześniejszego zawiadomienia uprawnionego do znaku towarowego temu
ostatniemu przysługuje prawo dochodzenia roszczeń pieniężnych na tych samych
warunkach jak w przypadku podrabiania produktów, nie jest sam w sobie sprzeczny
z zasadą proporcjonalności. Jednakże sąd krajowy winien w każdej konkretnej
sprawie określić kwotę należnego świadczenia pieniężnego z uwzględnieniem
w szczególności rozmiaru szkody wyrządzonej uprawnionemu do znaku
8
towarowego w wyniku naruszenia, którego dopuścił się podmiot dokonujący
przywozu równoległego, oraz z poszanowaniem zasady proporcjonalności.
64
W świetle powyższego na trzecie pytanie należy odpowiedzieć, że jeżeli podmiot
dokonujący przywozu równoległego zaniechał wcześniejszego zawiadomienia
uprawnionego do znaku towarowego o przepakowanym produkcie, to w przypadku
każdego późniejszego przywozu tego produktu dopuszcza się on naruszenia praw
do znaku, o ile nie dokonał takiego zawiadomienia. Sankcja z tytułu naruszenia
musi być nie tylko proporcjonalna, ale również na tyle skuteczna i odstraszająca, by
zagwarantować pełną skuteczność dyrektywy 89/104. Przepis krajowy, na mocy
którego w przypadku tego rodzaju naruszenia uprawnionemu do znaku towarowego
przysługuje prawo dochodzenia roszczeń pieniężnych na tych samych warunkach
jak w przypadku podrabiania produktów, nie jest sam w sobie sprzeczny z zasadą
proporcjonalności. Jednakże sąd krajowy winien w każdej konkretnej sprawie
określić kwotę należnego świadczenia pieniężnego z uwzględnieniem
w szczególności rozmiaru szkody wyrządzonej uprawnionemu do znaku
towarowego w wyniku naruszenia, którego dopuścił się podmiot dokonujący
przywozu równoległego, oraz z poszanowaniem zasady proporcjonalności.
Przepisy i orzecznictwo krajowe
6. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst
jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 286 ze zm.; dalej: p.w.p.):
Art. 286. Sąd, rozstrzygając o naruszeniu prawa, może orzec, na wniosek
uprawnionego, o będących własnością naruszającego bezprawnie wytworzonych
lub oznaczonych wytworach oraz środkach i materiałach, które zostały użyte do ich
wytworzenia lub oznaczenia. W szczególności sąd może orzec o ich wycofaniu z
obrotu, przyznaniu uprawnionemu na poczet zasądzonej na jego rzecz sumy
pieniężnej albo zniszczeniu. Orzekając, sąd uwzględnia wagę naruszenia oraz
interesy osób trzecich.
9
7. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2003 r., I CKN 308/01,
niepubl.
Przedmiot i podstawa prawna odesłania prejudycjalnego
8. Wykładnia art. 10 dyrektywy 2004/48.
Art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Przedstawienie stanu faktycznego i przebiegu postępowania
9. Wyrokiem z 26 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w W.:
1. zakazał pozwanemu używania unijnego znaku towarowego H., zarejestrowanego
przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej pod nr (…) dla towarów
z klasy 3. klasyfikacji nicejskiej (perfumy, wody toaletowe i perfumowane), to jest:
wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania w celu oferowania,
importowania, eksportowania oraz reklamowania perfum, wód toaletowych i
perfumowanych w opakowaniach opatrzonych unijnym znakiem towarowym H.,
które nie zostały wprowadzone do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru
Gospodarczego przez uprawnionego do znaku towarowego lub za jego zgodą, w
szczególności tak zwanych testerów zawierających na opakowaniach zewnętrznych
lub na flakonikach informację: „nie do sprzedaży", „not for sale", „demonstration" lub
„tester";
2. zobowiązał pozwanego do zniszczenia, na jego koszt, w terminie dwóch tygodni
od dnia uprawomocnienia się wyroku, perfum, wód toaletowych i perfumowanych
w opakowaniach opatrzonych unijnym znakiem towarowym H. nr (…), które nie
zostały wprowadzone do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru
Gospodarczego przez uprawnionego do znaku towarowego lub za jego zgodą, w
szczególności tak zwanych testerów zawierających na opakowaniach zewnętrznych
10
lub na flakonikach informację: „nie do sprzedaży", „not for sale", „demonstration" lub
„tester", w tym towarów zajętych przez Komornika Sądowego przy Sądzie
Rejonowym w W. Ł.W. w dniu 28 lipca 2016 r. wskazanych w protokole zajęcia
ruchomości w sprawie o sygn. akt Km (…), w obecności przedstawiciela lub
pełnomocnika powoda,
3. zobowiązał pozwanego do podania do publicznej wiadomości, na jego koszt,
zapisanej czarną czcionką Times New Roman nie mniejszą niż 20 na białym tle,
informacji o treści: Wyrokiem wydanym 26.06.2017 r. Sąd Okręgowy w W. zakazał
„P.pl spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" spółce komandytowej w W.
używania unijnego znaku towarowego H. nr (…), to jest: wprowadzania do obrotu,
oferowania, składowania w celu oferowania, importowania, eksportowania oraz
reklamowania perfum, wód toaletowych i perfumowanych w opakowaniach
opatrzonych unijnym znakiem towarowym H., które nie zostały wprowadzone do
obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego
do znaku towarowego lub za jego zgodą, w szczególności tak zwanych testerów
zawierających na opakowaniach zewnętrznych lub na flakonikach informację: „nie
do sprzedaży", „not for sale", „demonstration" lub „tester"; Sąd zobowiązał
pozwanego do zniszczenia, na jego koszt, perfum, wód toaletowych i
perfumowanych naruszających prawa do znaku towarowego H. - w terminie 14 dni
od dnia uprawomocnienia się wyroku, przez opublikowanie na stronie internetowej
pod adresem www.(…).pl, a w przypadku zmiany strony internetowej w trakcie
postępowania sądowego, na tej stronie, na której pozwany będzie prowadził główną
działalność handlową polegającą na oferowaniu i sprzedaży perfum, wód
toaletowych lub perfumowanych, w formie pojawiającego się przy każdorazowym
wejściu na stronę dodatkowego okna wielkości 700x900 pikseli (tzw. pop-up
window), które trzeba zamknąć, aby mieć dostęp do treści umieszczonych na
stronie, oraz do utrzymywania tej informacji na tej stronie internetowej we wskazany
sposób, nieprzerwanie przez okres trzech miesięcy;
4. oddalił powództwo w pozostałej części;
5. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.377 zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania.
11
10. Powód wywodził swoje roszczenia z przysługujących mu praw do
unijnego znaku towarowego H., zarejestrowanego przez Urząd Unii Europejskiej ds.
Własności Intelektualnej pod nr (…) dla towarów z klasy 3. klasyfikacji nicejskiej
(perfumy, wody toaletowe i perfumowane).
11. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
12. Powyższy wyrok zapadł na podstawie następujących ustaleń:
Powód był producentem wyrobów perfumeryjnych - na podstawie umowy licencji
udzielonej przez uprawnionego H. GmbH & Co. KG w M. - wyłącznie uprawnionym
do jego używania oraz do wnoszenia i popierania we własnym imieniu wniosków i
powództw związanych z naruszeniem praw do słownego unijnego znaku
towarowego H. zarejestrowanego w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności
Intelektualnej w A. w dniu 26 marca 2008 r. pod numerem (…), chronionego m.in.
dla towarów w klasie 3. klasyfikacji nicejskiej (kosmetyki i zapachy, perfumy).
13. H. jest jedną z największych światowych marek w branży modowej i
perfumeryjnej. Spółka, założona w 1924 r. w M. przez H.B. sprzedaje obecnie
towary oznaczone tą marką w 129 krajach na całym świecie. Pierwsze perfumy H.
zostały stworzone w 1985 r.
14. Uprawniona dba o wizerunek i renomę swych znaków, a także o wysoką
jakość towarów oferowanych pod marką H. Dąży przy tym do zapewnienia
odbiorcom jak najlepszych standardów obsługi. Sprzedaż odbywa się za
pośrednictwem autoryzowanych sieci perfumerii, które zobowiązane są do
szczególnej dbałości o renomę znaku H. oraz luksusowy charakter towarów nim
opatrzonych. Wiąże się z tym udostępnianie klientom do testowania próbek
produktów. Testery są przekazywane przez uprawnioną bezpłatnie sprzedawcom i
autoryzowanym dystrybutorom, wyłącznie w celach prezentacji i promocji
kosmetyków, we flakonach tożsamych z wyrobami przeznaczonymi do sprzedaży
opatrzonymi znakami towarowymi H. Ich opakowania zewnętrzne mają jednolity
12
jasny kolor z widoczną informacją o tym, że egzemplarz nie jest przeznaczony do
sprzedaży np.: „not for sale", „demonstration" albo „tester". Towary te nie są
wprowadzane do obrotu w Europejskim Obszarze Gospodarczym przez
uprawnioną ani za jej zgodą.
15. W toku postępowania, w 2016 r. umowa licencyjna łącząca H. & Co. KG i
powoda została rozwiązana.
16. Pozwany prowadzi od stycznia 2012 r. działalność gospodarczą
w zakresie hurtowej sprzedaży wyrobów perfumeryjnych przez sklep na stronie
internetowej pod adresem perfumesco.pl. Spółka dystrybuuje m.in.
nieprzeznaczone do sprzedaży egzemplarze demonstracyjne wyrobów
perfumeryjnych H., oznaczone jako „TESTER". Takie produkty oferuje w znacznej
liczbie na swej stronie internetowej pod adresem (…).pl. Informuje przy tym
klientów, że opakowany zazwyczaj w biały kartonik i pozbawiony korka
zatykającego tester nie różni się zapachem od zwykłego produktu.
Pozwana regularnie wysyła cenniki do osób prowadzących sprzedaż internetową
kosmetyków, oferując do sprzedaży m.in. testery ze znakiem towarowym H.
17. W wykonaniu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, w sprawie
o sygn. akt Km (…), Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w W. Ł.W. dokonał
w dniu 28 lipca 2016 r. zajęcia perfum, wód toaletowych i perfumowanych w
opakowaniach opatrzonych znakiem towarowym H.: - nieprzeznaczonych do
sprzedaży testerów z oznaczeniami: „not for sale", „demonstration" albo „tester"; -
oznaczonych kodami wskazującymi, według oświadczenia powoda, na ich
przeznaczenie przez wytwórcę do wprowadzenia do obrotu poza terytorium
Europejskiego Obszaru Gospodarczego; - z których opakowań usunięto kody
kreskowe lub je zasłonięto.
18. Produkty te pozwany nabywał od: B., A. M. Perfumeria M., Perfumerii M.
M., J.L. F., J.W. F., R.O. E., J.K. E., S. sp. z o.o. sp. k., A.B. U. i P. sp. z o.o. oraz
za granicą od: A. s.r.o., B. s.r.o., E. s.r.o. (C.), H. Ltd (GB), J.(Holandia), K.
(Holandia) L. s.r.o., P. s.r.o., V.(Holandia).
Pozwany nie weryfikuje pochodzenia nabywanych towarów, ufając kontrahentom,
że pochodzą one z legalnego źródła. Nie kontroluje, czy z opakowań zewnętrznych
13
wyrobów perfumeryjnych ze znakiem towarowym H. usunięte zostały kody
kreskowe EAN. Sam nie usuwa ich ani nie zakleja.
19. W ocenie Sądu Okręgowego powództwo było w przeważającej części
zasadne, przede wszystkim powód był uprawniony do dochodzenia roszczeń
wynikających z naruszenia prawa z rejestracji znaku towarowego H. chronionego
na terytorium Unii Europejskiej.
20. Zdaniem Sądu Okręgowego bezsporne w sprawie było, że pozwany
oferuje, wprowadza do obrotu, reklamuje i składuje w celu oferowania
i wprowadzania do obrotu wyroby perfumeryjne, które nie zostały wprowadzone do
obrotu przez uprawnionego ani licencjobiorcę, a nawet nie są przez nich
przeznaczone do sprzedaży (tzw. testery). Oferta sprzedaży takich towarów
umieszczona była na stronie internetowej pozwanego. Liczne egzemplarze
wyrobów perfumeryjnych ze znakiem H. zostały też zajęte przez komornika
sądowego realizującego zabezpieczenie udzielone powodowi w sprawie o sygn. akt
XXII GWo (…)
21. Pozwany nie wykazał natomiast, zdaniem Sądu Okręgowego, że jego
działania nie były bezprawne. W szczególności nie przedstawił dowodów na to, że
doszło do wyczerpania prawa wyłącznego w konsekwencji wprowadzenia każdego
egzemplarza oferowanych lub wprowadzanych przez niego do obrotu towarów
ze znakiem H. przez uprawnionego lub za jego zgodą.
22. W ocenie Sądu Okręgowego wskazanie przez pozwanego podmiotów,
od których nabywał wyroby perfumeryjne i złożenie przez niego kilku faktur ogólnie
tylko wskazujących jakich towarów dotyczą, nie mogło skutecznie zaprzeczyć
zasadności stawianego zarzutu bezprawnego używania unijnego znaku
towarowego H. Nawet jeśli sporne towary zostały przez pozwanego nabyte na
terenie Unii Europejskiej to nie jest to równoznaczne z wyczerpaniem prawa do
znaku, skoro powód temu przeczy.
23. Wyrokiem z dnia 20 września 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił
apelację pozwanego, rozstrzygając o kosztach postępowania.
24. Sąd Apelacyjny w całości podzielił stanowisko Sądu Okręgowego.
Na wstępie wskazał, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut braku legitymacji
14
czynnej po stronie powodowej. Podmiot uprawniony do dochodzenia ochrony
unijnego znaku towarowego określa art. 22 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009,
zgodnie z którym bez uszczerbku dla postanowień umowy licencyjnej licencjobiorca
może wystąpić z powództwem o naruszenie unijnego znaku towarowego wyłącznie
za zgodą właściciela tego znaku. Jednakże licencjobiorca wyłączny może wszcząć
takie postępowanie, jeżeli właściciel znaku towarowego, po otrzymaniu oficjalnego
wezwania, nie wytacza sam we właściwym terminie powództwa w sprawie
naruszenia. Okolicznością bezsporną było, że w chwili wytoczenia niniejszego
powództwa powód był wyłącznym licencjobiorcą znaku towarowego nr (…) „H.”.
Okoliczność ta wynika z potwierdzenia wpisu licencji. Powyższy przepis wyraźnie
stanowi, że zasadnicze znaczenia dla legitymacji licencjobiorcy wyłącznego do
dochodzenia ochrony znaku towarowego ma umowa stron. W przedmiotowym
przypadku umowa licencyjna upoważniała powoda do podejmowania działań
przeciwko potencjalnym naruszycielom prawa do znaku.
25. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy zasadnie przyjął także,
że zostały zrealizowane wynikające z art. 9 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 207/2009
warunki ochrony unijnego znaku towarowego. Zgodnie z ust. 1 art. 13
rozporządzenia nr 207/2009 właściciel unijnego znaku towarowego nie jest
uprawniony do zakazania jego używania w odniesieniu do towarów, które zostały
wprowadzone do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego pod
tym znakiem towarowym przez właściciela lub za jego zgodą. Istota ochrony
przewidzianej rozporządzeniem polega na przyznaniu właścicielowi znaku
wyłącznego prawa do wprowadzenia na wskazany obszar towaru podlegającego
ochronie albo na wyrażeniu zgody na jego wprowadzenie na ten rynek.
Wyczerpanie tej ochrony nie występuje natomiast w wypadku wprowadzenia przez
właściciela albo za jego zgodą chronionego towaru na rynki znajdujące się poza
obszarem, na którym stosuje się przepisy powołanego rozporządzenia. Pozwany
nie twierdził, że uzyskał osobiście zgodę na wprowadzenie towarów do obrotu na
Europejskim Obszarze Gospodarczym, niemniej podnosił, że nabył te towary od
podmiotów, które taką zgodę otrzymały, na dowód czego przedstawił faktury VAT
dotyczące zakupu produktów analogicznych do tych, których dotyczyło żądanie
pozwu.
15
26. Sąd drugiej instancji wskazał, że zgodnie ze spisem towarów
zabezpieczonych przez komornika sądowego 226 produktów w rzeczywistości
zostało przeznaczonych na rynek europejski i w tym zakresie do wyczerpania
prawa z rejestracji znaku towarowego doszło. Dodał, że Sąd Okręgowy okoliczność
tę wziął pod uwagę przy ocenie zebranego materiału dowodowego i zastosowane
środki ochrony ograniczył jedynie do tych produktów, które nie zostały
wprowadzone do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego za
zgodą uprawnionego do znaku towarowego. Niemniej 48 sztuk zabezpieczonych
perfum to testery zawierające informację o nieprzeznaczeniu ich do sprzedaży
detalicznej, 523 perfumy zabezpieczone przez komornika sądowego na rynek
europejski nie były przeznaczone, zaś 3.641 zabezpieczonych perfum posiada
naklejki maskujące, które nie pozwalają na ustalenie regionu geograficznego, na
który zostały przeznaczone. Materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że co
do tych produktów doszło do wyczerpania prawa wyłącznego w rozumieniu art. 13
ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009. Jeżeli idzie o zabezpieczonych 48 produktów
z oznaczeniami: „not for sale”, „demonstration” albo „tester”, to już z treści tych
informacji wynika, że nie zostały one wprowadzone do obrotu na terytorium
Europejskiego Obszaru Gospodarczego pod tym znakiem towarowym przez
właściciela lub za jego zgodą i nie można w tym zakresie mówić o zastosowaniu art.
3 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009. Informacja zamieszczona na tych produktach
jednoznacznie przesądza, że nie zostały one przeznaczone do dalszej odsprzedaży.
27. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w przypadku 3.641 zabezpieczonych
perfum posiadających naklejki maskujące doszło do uszkodzenia oryginalnych
opakowań, jak również usunięcia oryginalnej folii zabezpieczającej opakowania.
Działania te zostały podjęte w związku z usunięciem kodu zabezpieczającego,
a następnie nałożeniem naklejki maskującej. Powyższe oznacza, że w stosunku do
tych towarów właściciel znaku towarowego jest uprawniony do zakazania jego
używania. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 ustęp 1
tego artykułu nie ma zastosowania w przypadku jeżeli właściciel ma prawnie
uzasadnione powody, aby sprzeciwiać się dalszemu obrotowi towarami,
w szczególności jeżeli stan towarów ulega zmianie lub pogorszeniu po ich
wprowadzeniu do obrotu. Przepakowany produkt ma bowiem nieodpowiedni wygląd
16
i przez to może szkodzić renomie znaku towarowego. O ile art. 9 ust. 2 lit. a
rozporządzenia nr 207/2009 określa przesłanki udzielenia ochrony, o tyle zgodnie
z art. 9 ust. 3 na podstawie ust. 2 mogą być zakazane w szczególności następujące
działania: a) umieszczanie oznaczenia na towarach lub ich opakowaniach;
b) oferowanie towarów, wprowadzanie ich do obrotu lub ich magazynowanie w tym
celu pod takim oznaczeniem lub oferowanie, lub świadczenie usług pod tym
oznaczeniem; c) przywóz lub wywóz towarów pod takim oznaczeniem; d) używanie
oznaczenia jako nazwy handlowej lub nazwy przedsiębiorstwa, lub jako części tych
nazw; e) używanie oznaczenia w dokumentach handlowych i w reklamie;
f) używanie oznaczenia w reklamie porównawczej w sposób sprzeczny z dyrektywą
Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/114/WE. Ponieważ przeprowadzone
w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że używanie przez pozwanego
znaku towarowego H. było bezprawne, to powód mógł domagać się ochrony
przewidzianej w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009.
28. Sąd drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 102 ust. 2 rozporządzenia
nr 207/2009 sąd w sprawach unijnych znaków towarowych może również stosować
środki lub zarządzenia dostępne na podstawie prawa mającego zastosowanie, jakie
uzna za właściwe w okolicznościach danej sprawy. Powyższa norma pozwala
w szczególności na zastosowanie art. 286 p.w.p. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie
można uznać, że Sąd pierwszej instancji naruszył powyższą normę poprzez jej
niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 286 p.w.p. ma on
zastosowanie jedynie wówczas, gdy doszło do bezprawnego wytworzenia lub
oznaczenia wytworów, która to sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Powód bowiem nie kwestionował, że perfumy zabezpieczone przez komornika
sądowego są produktami oryginalnym, a twierdził jedynie, że nie było zgody
właściciela znaku towarowego na ich wprowadzenie na obszar Europejskiego
Obszaru Gospodarczego, zaś pozwany istnienia takiej zgody nie udowodnił.
29. W ocenie Sądu drugiej instancji w niniejszej sprawie nie można
poprzestać na literalnej wykładni art. 286 p.w.p. Okolicznością bezsporną jest
bowiem, że stanowi on w szczególności implementację dyrektywy 2004/48.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej dyrektywy Państwa Członkowskie zapewniają,
bez uszczerbku dla wszelkich odszkodowań należnych właścicielowi praw z tytułu
17
naruszenia i bez żadnego rodzaju rekompensaty, że właściwe organy sądowe
mogą na żądanie wnioskodawcy zarządzać podejmowanie właściwych środków
w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono naruszanie prawa własności
intelektualnej, a we właściwych przypadkach również w odniesieniu do materiałów
i narzędzi użytych do tworzenia lub wytwarzania tych towarów. Środki takie
obejmują: wycofanie z handlu; definitywne usunięcie z handlu lub zniszczenie.
Dyrektywa nałożyła na państwa członkowskie UE obowiązek przyjęcia takiej
regulacji, która umożliwiałaby sądowi orzeczenie nakazu zniszczenia towarów,
co do których stwierdzono naruszanie prawa własności intelektualnej. O ile więc art.
286 p.w.p. literalnie ogranicza sąd krajowy do możliwości orzeczenia zniszczenia
towarów jedynie w sytuacji, w której doszło do ich bezprawnego wytworzenia lub
oznaczenia, o tyle art. 10 ust. 1 dyrektywy 2004/48 nakazywał umożliwienie
orzeczenia tego typu środka w każdym przypadku, w którym doszło do naruszenia
praw własności intelektualnej, obejmującej również własność przemysłową.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego należy zastosować prounijną wykładnię art. 286 p.w.p.
i uznać, że orzeczenie nakazu zniszczenia towarów dotyczy każdego przypadku,
w którym naruszają one prawa własności przemysłowej. Inaczej mówiąc należy
uznać, że każdy towar naruszający prawa własności przemysłowej jest bezprawnie
wytworzony w rozumieniu art. 286 p.w.p. Tylko bowiem taka interpretacja tego
przepisu pozwala na przyjęcie, że doszło do implementacji dyrektywy 2004/48.
30. Sąd drugiej instancji uznał, iż jedynie orzeczenie nakazu zniszczenia
perfum wprowadzanych do obrotu bez zgody uprawnionego do znaku towarowego
zapewni rzeczywistą ochronę tego prawa. Sąd Apelacyjny podkreślił, iż w celu
wprowadzenia posiadanych przez pozwanego perfum do obrotu podjęto szereg
działań mających na celu ukrycie braku zgody uprawnionego ze znaku towarowego;
3.641 zabezpieczonych perfum posiada naklejki maskujące, które nie pozwalają na
ustalenie regionu geograficznego, na który zostały przeznaczone. Ponadto kody
maskujące zostały naklejone w miejscu usuniętego kodu zabezpieczającego. O ile
brak jest dowodu wskazującego na to, że usunięcie kodów zabezpieczających
zostało dokonane przez pozwanego, o tyle z całą pewnością jako profesjonalista
w obrocie perfumami, musiał on zdawać sobie sprawę, że pochodzenie tych
produktów jest wątpliwe, a mimo to były one wprowadzane do obrotu. Co więcej,
18
pozwany wprowadzał do obrotu nie tylko produkty z kodami zabezpieczającymi, ale
w jego ofercie znalazły się również testery, co do których wyraźnie zaznaczono,
że nie są one przeznaczone do sprzedaży. Sprzedaż testerów ze znakiem H. miała
zarówno charakter detaliczny, jak i hurtowy. W tym przypadku pozwany musiał
mieć pełną świadomość braku zgody właściciela znaku towarowego na
wprowadzenie produktów do obrotu na Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Znaczna część perfum znajdujących się w posiadaniu pozwanego, a co do której
nie było zgody uprawnionego na wprowadzenie do obrotu na Europejskim
Obszarze Gospodarczym, posiada uszkodzone opakowania w wyniku usunięcia
kodu zabezpieczającego, podczas gdy perfumy oznaczone znakiem H. są
produktem ekskluzywnym. Usunięcie zaś fragmentów opakowań, a tym bardziej
zerwanie oryginalnej folii i powtórne ich pakowanie w nieoryginalne opakowania
zabezpieczające pogarsza jakość sprzedawanych produktów, a tym samym może
negatywnie wpłynąć na renomę znaku towarowego.
31. Sąd drugiej instancji przyjął, że ewentualne wprowadzanie do obrotu
perfum z naklejkami maskującymi, uszkodzoną zewnętrzną i wewnętrzną częścią
opakowania, jak również w nieoryginalnej folii, nawet poza Europejskim Obszarem
Gospodarczym, godziłoby w funkcje spełniane przez znak towarowy, którego
ochrony powód domaga się, a jednocześnie dowodzi wagi naruszenia prawa
wyłącznego, jak również wskazuje na uzasadnione interesy osób trzecich, które
przemawiają za zniszczeniem perfum, co do których nie było zgody uprawnionego
na wprowadzenie na Europejskim Obszarze Gospodarczym.
32. Sąd Apelacyjny uznał, że nieprzekonujące są również tezy pozwanego
jakoby zniszczenie części posiadanych przez niego perfum uniemożliwiało mu
dochodzenie praw ich dotyczących wobec, osób trzecich.
Sąd drugiej instancji wskazał, iż wartość perfum podlegających zniszczeniu nie ma
wpływu dla przyjęcia, że zastosowanie takiego środka w niniejszej sprawie jest
działaniem przekraczającym wagę naruszenia. Pozwany nigdy nie wykazał wartości
perfum zabezpieczonych przez komornika sądowego, a wobec tego nie można
ustalić, jakiego rzędu środki zostały w tym celu przez niego zainwestowane.
Ponadto wartość mogłaby podlegać ocenie w kontekście kryteriów z art. 286 p.w.p.,
19
gdyby skonfrontować ją jednocześnie z zyskami, które osiągnął pozwany w związku
z wprowadzaniem do obrotu perfum, co do których brak było zgody uprawnionego.
Intensywność, z jaką pozwany naruszał prawo z rejestracji znaku towarowego H.,
jak również stan zabezpieczonych perfum ma zasadnicze znaczenie dla oceny
wagi naruszenia prawa z rejestracji i interesów osób trzecich, zaś sama wartość
produktów podlegających zniszczeniu ma w tym kontekście drugorzędne znaczenie.
33. Zdaniem Sądu Apelacyjnego rozmiar działalności pozwanej, w tym
oferowanie perfum w Internecie, uzasadniało uwzględnienie roszczenia
publikacyjnego i trafne są rozważania Sądu Okręgowego dotyczące
proporcjonalności tego środka ochrony.
34. Sąd drugiej instancji stwierdził, że nie można uznać, iż udzielenie
powodowi ochrony w zakresie wynikającym z zaskarżonego wyroku oznacza
nadużycie przez niego prawa podmiotowego. Pozwany poprzez naruszenie prawa
wyłącznego do unijnego znaku towarowego uchybił zasadom uczciwego obrotu,
w tym uczciwej konkurencji, jak również dobrym obyczajom. Sąd Apelacyjny
podkreślił, że nie może skutecznie powoływać się na art. 5 k.c. ten, kto sam
narusza zasady współżycia społecznego.
35. Powyższe orzeczenie zaskarżył skargą kasacyjną pozwany, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art.
386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie przez Sąd
Apelacyjny nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w sytuacji
gdy dokumentacja załączona do treści pozwu nie pozwala na przyjęcie, że powód
jest podmiotem uprawnionym do występowania jako strona niniejszego
postępowania;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 286 p.w.p. przez jego błędną
wykładnię i w związku z tym orzeczenie zniszczenia zajętych towarów, w sytuacji,
gdy powód nie kwestionował, że towary zabezpieczane przez komornika sądowego
są produktami oryginalnymi, a twierdził jedynie, że nie było zgody właściciela znaku
towarowego na ich wprowadzenie na obszar Europejskiego Obszaru
Gospodarczego; bezsporny był zatem - zdaniem skarżącego - fakt, iż
towary znajdujące się w magazynie pozwanego są towarami autentycznymi,
20
a waga potencjalnych naruszeń ani interesy osób trzecich nie przemawiały
za zastosowaniem najbardziej dolegliwego ze środków ochronnych wskazanych
w ww. przepisie;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 rozporządzenia o nr
207/2009 przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zajęte towary zostały
wprowadzone na teren Europejskiego Obszaru Gospodarczego bez zgody powoda,
podczas gdy ani z okoliczności przedmiotowej sprawy, ani też z treści
sporządzonego przez powoda raportu z oględzin zajętych towarów nie wynika,
jakoby zajęte towary zostały wprowadzone na teren Europejskiego Obszaru
Gospodarczego bez zgody uprawnionego podmiotu;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. przez jego
niezastosowanie i uznanie roszczeń sformułowanych przez powoda za zasadne
i współmierne do potencjalnych naruszeń znaku towarowego.
36. We wnioskach skargi kasacyjnej pozwany domagał się uchylenia
i zmiany zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie jego apelacji i oddalenie
powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na jego rzecz kosztów
postępowania kasacyjnego; ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości,
jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w W. i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania.
Podstawy wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym
37. Sądy meriti rozpoznające niniejszą sprawę przyjęły tzw. prounijną
wykładnię art. 286 p.w.p. Zauważyły wstępnie, że przepis ten pozwala sądowi orzec
m.in. o zniszczeniu wytworów oraz środków i materiałów, które zostały użyte do ich
wytworzenia lub oznaczenia. Jednakże dotyczy to tylko takich z nich, które
stanowią własność naruszającego i zostały bezprawnie wytworzone lub oznaczone.
38. Sądy meriti zwróciły jednak uwagę na treść art. 10 ust. 1 dyrektywy
2004/48, zgodnie z którym właściwe organy sądowe mogą na żądanie
wnioskodawcy zarządzać podejmowanie właściwych środków w odniesieniu do
21
towarów, co do których stwierdzono naruszanie prawa własności intelektualnej,
a we właściwych przypadkach również w odniesieniu do materiałów i narzędzi
użytych do tworzenia lub wytwarzania tych towarów. Środki takie obejmują:
a) wycofanie z handlu;
b) definitywne usunięcie z handlu; lub
c) zniszczenie.
39. Ostatecznie Sądy meriti uznały, że art. 10 ust. 1 dyrektywy 2004/48 nie
ogranicza możliwości zastosowania środka w postaci zniszczenia towarów tylko do
towarów bezprawnie wytworzonych lub oznaczonych. Przepis ten stanowi bowiem
o towarach, co do których stwierdzono naruszanie prawa własności intelektualnej.
W rezultacie, Sądy przyjęły, że uregulowanie prawa krajowego nie może być
sprzeczne z szeroko rozumianym prawem unijnym i należy orzec zniszczenie
towarów, także wówczas, gdy nie zostały one bezprawnie wytworzone bądź
oznaczone przez właściciela.
40. W związku z powyższym pojawiło się zagadnienie prawne stanowiące
przedmiot pytania prejudycjalnego, a mianowicie, czy art. 10 dyrektywy
2004/48/WE w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej należy
interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przyjęciu wykładni przepisu
krajowego, zgodnie z którą środek ochronny w postaci zniszczenia towarów odnosi
się wyłącznie do towarów bezprawnie wytworzonych lub bezprawnie oznaczonych,
a nie może być stosowany w odniesieniu do towarów bezprawnie wprowadzonych
do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego, co do których nie
można stwierdzić, aby zostały bezprawnie wytworzone lub bezprawnie oznaczone.
41. Niewątpliwie za stosowaniem art. 286 p.w.p. w jego literalnym
brzemieniu przemawia przede wszystkim fakt, że jego nowelizacja, która miała
miejsce na mocy ustawy z 9 maja 2007 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim
i prawach pokrewnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007 r., Nr 99,
poz. 662), stanowiła wynik implementacji dyrektywy 2004/48. W nauce prawa
bezspornie przyjmuje się, że wnioski na podstawie art. 286 p.w.p. przysługują
w przypadku naruszenia wszystkich praw własności przemysłowej. Przepis ten
został umieszczony wśród postanowień wspólnych dotyczących roszczeń
22
cywilnoprawnych z zakresu ochrony własności przemysłowej. W rezultacie,
ustawodawca wdrażając wskazaną dyrektywę był zobowiązany wziąć pod uwagę
zawarte w niej rozwiązania prawne.
42. W wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 10 kwietnia
1984 r., w sprawie 14/83 Von Colson i Kamann przeciwko Nordrhein-Westfallen,
wskazano m.in., że wynikający z dyrektywy obowiązek państw członkowskich
osiągnięcia przewidzianego przez nią rezultatu, podobnie jak ich obowiązek na
mocy art. 5 [10] Traktatu podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub
szczególnych w celu zapewnienia wykonania tego zobowiązania, spoczywa na
wszystkich organach państw członkowskich, w tym, w zakresie ich kompetencji, na
organach sądowych.
Wynika z tego, że stosując prawo krajowe, a zwłaszcza przepisy ustawy
krajowej wprowadzonej w celu wykonania dyrektywy 76/207/EWG, sąd krajowy ma
obowiązek interpretacji swojego prawa krajowego w świetle tekstu i celu dyrektywy,
po to, by osiągnąć rezultat zakładany przez art. 189 ust. 3 [249 ust. 3].
Zajęte stanowisko dotyczyło dyrektywy 76/207/EWG, ale nie powinno być sporne,
że konkluzja ma charakter ogólny i dotyczy implementacji każdej dyrektywy unijnej.
W rezultacie należy założyć, że nowelizacja art. 286 p.w.p. uwzględniała
rozwiązania zawarte w dyrektywie 2004/48.
43. Kolejnym argumentem, który przemawia za literalną wykładnią art.
286 p.w.p. jest stanowisko krajowej doktryny. Otóż w większości przyjmuje się,
że wytwory, które nie zostały uznane za bezprawnie wytworzone lub oznaczone
w kraju miejsca ich wytworzenia mogą nie być objęte wnioskiem z art. 286 p.w.p.
Ustalenie, które przedmioty są bezprawnie wytworzone lub oznaczone budzi
zwłaszcza wątpliwości wówczas, gdy dochodzi do tzw. importu równoległego.
Wytwory sprowadzane spoza obszarów objętych zakresem wyłącznego prawa
mogą być traktowane jako legalnie wytworzone w miejscu ich nabycia, chociaż nie
jest zgodne z prawem ich wprowadzenie bez zgody uprawnionego na terytorium,
na którym skuteczne jest prawo wyłączne. Wytwory takie mogą być objęte zakazem
ich wprowadzania do obrotu na podstawie roszczenia zakazowego z art. 287 p.w.p.
Przyjęcie legalności ich wytworzenia lub oznaczenia nie pozwoli natomiast na
23
zastosowanie w takich przypadkach wniosków na podstawie art, 286 p.w.p.
(por. A. Jakubecki, w: System Prawa Prywatnego, t. 14 C, 2017, rozdz. LVI;
P. Podrecki, w: Prawo wlasności przemysłowej. Komentarz, red. J. Sieńczyło -
Chlabicz, Warszawa 2020, teza 2 do art. 286).
44. Wprost podkreśla się, że „obiektem stosownych działań mogą być
wyłącznie bezprawnie wytworzone przedmioty oraz środki i materiały użyte do ich
wytworzenia. Dosłowne brzmienie przepisu art. 286 p.w.p. przemawia przeciwko
możliwości zniszczenia rzeczy niebędących rzeczami bezprawnie wytworzonymi
lub oznaczonymi" (tak T. Demendecki, w: T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J. Sitko,
J. Szczotka, G. Tylec, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2015,
teza 4 do art. 286). W innym miejscu wskazano, że „odwołując się do literalnej
i celowościowej wykładni komentowanego przepisu, jak również do orzecznictwa,
należy stwierdzić, że zarówno bezprawne wytworzenie, jak i oznaczenie odnosi się
do sytuacji, w której odpowiednio, cały produkt lub tylko jego oznaczenie powstały
bez zgody uprawnionego. Nie obejmują natomiast sytuacji, w której produkt od
początku był legalny, prawidłowo oznaczony, został tylko w sposób nieprawidłowy
wprowadzony do obrotu, lub sprowadzony na określony obszar celny.
Trudno bowiem racjonalnie byłoby uzasadnić, dlaczego produkt początkowo
oryginalny i legalny, na skutek zajścia pewnych zdarzeń, bez fizycznej ingerencji
w jego strukturę stałby się nagle produktem nielegalnym. Przepis ten w sposób
jednoznaczny odnosi się do kwestii technicznych związanych z produkcją
i oznaczaniem towarów znakami towarowymi. Nie ma zastosowania do sytuacji
wykraczających poza tę sferę, w szczególności dotyczących wprowadzania do
obrotu, importu czy zmiany przeznaczenia, czy też szerzej to określając do sytuacji
bezprawnego używania towarów z legalnymi znakami towarowymi" (tak M. Kubiak,
w: Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. A. Michalak, Warszawa 2016,
teza 2 do art. 286). Wreszcie wskazano, że „zakres roszczeń wymienionych w art.
286 p.w.p. jest ograniczony do nakazania działań, które dotyczą bezprawnie
wytworzonych lub oznaczonych przedmiotów oraz środków i materiałów użytych do
ich wytworzenia. Poza zakresem tego przepisu znajdują się wytwory, które nie
zostały uznane za bezprawnie wytworzone lub oznaczone w kraju miejsca ich
wytworzenia. Ustalenie, które przedmioty są bezprawnie wytworzone lub
24
oznaczone, może napotykać trudności wówczas, gdy mamy do czynienia
z wytworami pochodzącymi z importu. Wytwory pochodzące z tzw. importu
równoległego mogą być uznawane za wyroby oryginalne, sprowadzane spoza
obszarów objętych zakresem wyłącznego prawa. Takie towary są traktowane jako
legalnie wytworzone w miejscu ich nabycia, chociaż nie jest zgodne z prawem ich
wprowadzenie bez zgody uprawnionego na terytorium, na którym skuteczne jest
prawo wyłączne. Brak ogólnego roszczenia o usunięcie skutków naruszenia
nie pozwoli na zastosowanie w takiej sytuacji roszczenia o zniszczenie wytworów"
(tak P. Podrecki, E. Trapie, Roszczenia z art. 286 p.w.p., w: System Prawa
Prywatnego. Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Tom 14B, Warszawa
2012, s.1446).
45. Z drugiej strony, jeszcze w okresie przed wdrożeniem dyrektywy 2004/48
w judykaturze sądów polskich można było spotkać stanowisko, według którego przy
rozpoznawaniu spraw, gdzie pojawiają się problemy prawne regulowane przez
prawo wspólnotowe sądy mają obowiązek dokonywania wykładni inspirowanej
interpretacją i duchem prawa wspólnotowego. Chodzi przy tym o taki kierunek tej
wykładni, który byłby najbardziej zgodny z koncepcją rozwiązań obowiązujących
w prawie wspólnotowym i odpowiadał utrwalonemu orzecznictwu wspólnotowemu
Innymi słowy, odwoływanie się do założeń ustawodawstwa wspólnotowego
powinno być traktowane jako jedna z dyrektyw poprawnej wykładni obowiązującego
prawa (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2003 r., I CKN 308/01,
niepubl.).
46. W podobnym duchu, a więc w drodze akceptacji wykładni rozszerzającej
przepisów prawa krajowego w kontekście uregulowań prawa wspólnotowego,
wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku
z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C-348/04 Boehringer Ingelheim KG i inni przeciwko
Swingward Ltd i inni, ZOTSiS 2007/4/I-3391. Trybunał stwierdził m.in.,
że przysługujące uprawnionemu do znaku towarowego prawo zakazywania
przywozu równoległego produktów leczniczych, które chociaż nie są produktami
podrabianymi, to jednak zostały wprowadzone do obrotu z pominięciem obowiązku
wcześniejszego zawiadomienia, musi przysługiwać mu w takim samym zakresie jak
w przypadku sprzedaży towarów podrabianych.
25
W obu tych przypadkach produkty nie powinny były zostać wprowadzone na dany
rynek.
47. Wreszcie w Sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów
w sprawie stosowania dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej,
Bruksela, 22.12.2010, SEK(2010) 1589 wersja ostateczna, jako cele dyrektywy
2004/48 wskazano:
a) Rozbieżności między systemami egzekwowania praw własności intelektualnej
państw członkowskich utrudniają właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego
i egzekwowanie prawa materialnego w zakresie takich praw. Powoduje to
powstawanie ograniczeń w zakresie działalności transgranicznej, utratę zaufania do
rynku wewnętrznego i zmniejszenie inwestycji w innowacyjność i kreatywność.
Dyrektywa zbliża do siebie krajowe systemy prawne w celu zapewnienia
podmiotom prawa autorskiego i organom państw członkowskich minimalnego
standardowego zestawu narzędzi do zwalczania naruszeń praw własności
intelektualnej.
b) Dyrektywa włącza środki prawa cywilnego na mocy porozumienia TRIPS do ram
prawnych UE. Wykracza ona poza minimalny zakres postanowień określonych
w tym porozumieniu, obejmując również na przykład kwestię odszkodowania,
środków naprawczych i dowodów. Ponadto podstawę dyrektywy stanowią praktyki
zagwarantowane w prawie państw członkowskich, które okazały się
najskuteczniejsze przed przyjęciem dyrektywy (podejście oparte na najlepszych
praktykach). Państwa członkowskie mogą również dodawać sankcje i środki
zaradcze, które są korzystniejsze dla podmiotów prawa autorskiego. W związku
z tym dyrektywa zapewnia minimalne i zarazem elastyczne ramy prawne dla
egzekwowania praw własności intelektualnej.
48. Z powyższego wynika, że na forum instytucji unijnych przeważa
zapatrywanie, według którego dyrektywa 2004/48 powinna stanowić swoiste
minimum dla egzekwowania praw własności intelektualnej. Wydaje się, że przy
takim podejściu art. 10 ust. 1 dyrektywy 2004/48 powinien stanowić punkt wyjścia
26
do dokonywania interpretacji prawa krajowego. Innymi słowy, każdy podmiot
z któregokolwiek państwa członkowskiego powinien mieć zapewnioną ochronę
prawną przynajmniej na poziomie wynikającym z uregulowań dyrektywy 2004/48, in
casu w granicach zakreślonych treścią art. 10 ust. 1 tej dyrektywy. Zdaniem Sądu
Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej, w przywołanym powyżej orzeczeniu,
odwoływanie się do założeń ustawodawstwa wspólnotowego powinno być
traktowane jako jedna z dyrektyw poprawnej wykładni obowiązującego prawa.
49. Z kolei, przedstawiciele polskiej nauki prawa opowiadają się za literalną
wykładnią art. 286 p.w.p. Stanowisko to wzmacnia fakt znowelizowania rzeczonego
przepisu w wyniku wdrażania dyrektywy 2004/48.
50. W rezultacie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniały
podstawy, aby Sąd Najwyższy wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości UE
ze wskazanym w postanowieniu pytaniem prejudycjalnym.
ke