I FZ 262/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 916/25 w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 2023 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 916/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS" lub "organ odwoławczy") z dnia 30 maja 2025 r. w przedmiocie dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 2023 r., działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej - "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie z urzędu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż Sąd dostrzegł potrzebę zawieszenia postępowania z urzędu, z uwagi na zarejestrowany w Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2025 r. (sygn. akt III OPS 2/25) o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 36 § 1 i 2 i art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały mającej na celu wyjaśnienie zagadnienia prawnego: "Czy podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która nie przedstawiła pełnomocnictwa stanowi brak formalny, który może podlegać uzupełnieniu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), czy też w takim wypadku skarga powinna zostać odrzucona zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy". Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł organ podatkowy, zaskarżając je w całości, domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania sprawy, a ewentualnie przekazania jej do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu DIAS zarzucił naruszenie: - art. 133 w związku z art. 166 p.p.s.a poprzez wydanie postanowienia z pominięciem zaistniałych w postępowaniu sądowoadministracyjnym okoliczności faktycznych, mających istotny wpływ zarówno na ocenę zasadności zawieszenia postępowania, jak i jego prawidłową podstawę prawną, a to śmierci W. Z., pełniącego funkcję prezesa zarządu, w dniu 1 sierpnia 2025 r., w wyniku której w składzie organu uprawnionego do reprezentacji skarżącej zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, a w konsekwencji naruszenie także: - 141 § 4 w zw. z art. 167 p.p.s.a poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, z uwzględnieniem prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych, w tym w szczególności śmierci W. Z. w dniu 1 sierpnia 2025 r. i jej skutków w zakresie reprezentacji skarżącej, - art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu, pomimo zaistnienia przesłanki zawieszenia określonej w wyżej wymienionym przepisie, gdyż w związku ze śmiercią W. Z. w dniu 1 sierpnia 2025 r. spółka utraciła możliwość działania ze względu na braki w składzie organu uprawnionego do reprezentacji, - art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione zastosowanie i uznanie, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, zgłoszonego w sprawie sygn. akt III OPS 2/25, podczas gdy stan faktyczny, którego dotyczy zgłoszone zagadnienie prawne jest całkowicie odmienny od sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Stan rozbieżności w orzecznictwie budzi bowiem ocena, czy należy wezwać do usunięcia braków formalnych bezpośrednio stronę w sytuacji, gdy osoba, która podpisała skargę nie może być pełnomocnikiem bądź przez osobę, która nie przedstawiła na wezwanie sądu stosownego pełnomocnictwa, natomiast w niniejszej sprawie - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postępowania – V. D. udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu, lecz uczyniła to z uchybieniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie organu podatkowego podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 125 § 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, zaś wskazany przepis wymienia pięć przesłanek – trzy związane z innymi postępowaniami mogącymi mieć wpływ na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie sądowoadministracyjnej (pkt 1, 1a i 2), dwie zaś dotyczące przeszkód formalnych (pkt 3 i 4), które umożliwiają sądowi zawieszenie postępowania z urzędu. Fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie komentowanego przepisu zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym wypadku celowe jest wstrzymywanie biegu sprawy z uwagi na opisane okoliczności i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w ustawie zasadniczej. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 125). Podstawą zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie Sąd uczynił art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a., który umożliwia sądom zawieszenie postępowania z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wypadku, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego postępowania administracyjnego (ogólnego lub podatkowego), sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym także przed Trybunałem Sprawiedliwości) jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 299/14) (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 125.) Odnotować należy, iż w przedmiotowej sprawie do Sądu wpłynęła skarga podpisana przez V. D. – pracownika spółki, jednakże z treści przedłożonego wraz ze skargą pełnomocnictwa nie wynikało umocowanie jej do działania w imieniu spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd wezwał zatem V. D. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do podpisania pełnomocnictwa i określającego sposób reprezentacji skarżącej, pod rygorem odrzucenia skargi, w razie nieusunięcia braków w terminie. W wyznaczonym terminie V. D. nie przedłożyła wymaganych dokumentów. Zdaniem WSA, zagadnienie objęte wskazanym wyżej wnioskiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2025 r. w sprawie o sygn. akt III OPS 2/25, dotyczyło sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, bowiem zmierza ono do rozstrzygnięcia, jakie powinny być konsekwencje braku wykazania przez pełnomocnika strony swego umocowania do jej zastępowania, w szczególności zaś, czy zasadnym jest w takiej sytuacji odrzucenie skargi, czy też wezwanie strony do jej podpisania, a zatem odnosi się ono wprost do następstw niewykonania wezwania do usunięcia braków skargi wystosowanego w niniejszej sprawie względem V. D. Z powyższym stanowiskiem Sądu nie zgodził się organ podatkowy, który w złożonym zażaleniu podnosił, że rozbieżności w orzecznictwie, skutkujące wystąpieniem przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały w sprawie o sygn. akt III OPS 2/25, budziła sytuacja, w której skarga została podpisana przez osobę, która, pomimo wezwania sądu, nie przedłożyła pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, V. D., po wezwaniu Sądu, wykazała swoje umocowanie do działania w imieniu spółki, czyniąc to jedynie z uchybieniem terminowi zakreślonemu w tym wezwaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko DIAS przedstawione w zażaleniu nie zasługiwało na uwzględnienie. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt III OPS 2/25 w sposób prawnie wiążący (vide art. 269 § 1 p.p.s.a.), przyjęto, że "Podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny skargi podlegający usunięciu, na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), przez jej wezwanie do dołączenia dokumentu pełnomocnictwa; nieusunięcie braku formalnego skargi stanowi podstawę do jej odrzucenia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 i w związku z art. 46 § 3 powołanej ustawy". Skład siedmiu sędziów w przedmiotowej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że zagadnienie, które wywołało rozbieżność w orzecznictwie dotyczy stosowania wskazanych we wniosku przepisów p.p.s.a. w odniesieniu do przypadków, gdy wniesienie skargi miało miejsce z powołaniem się na pełnomocnictwo, co łączy się z obowiązkiem jego przedłożenia, zaś pełnomocnik podpisany pod skargą, mimo wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa, obowiązku tego nie dopełnił. Powyższa uchwała abstrakcyjna, jak wynika z jej treści obejmuje zarówno sytuacje, kiedy na wezwanie sądu, osoba, która skargę podpisała jako pełnomocnik, nie podejmuje żadnej czynności celem wykazania swojego umocowania, jak również sytuacje, kiedy pełnomocnik strony czyni to w sposób, który uniemożliwia uznanie, że brak został w całości uzupełniony, zatem np. tak jak w niniejszej sprawie - z uchybieniem terminowi. Zauważyć należy, iż w stanach faktycznych spraw wymienionych we wskazanej uchwale, na tle których przedstawiono istniejącą w orzecznictwie rozbieżność, niejednokrotnie osoba podpisująca skargę jako pełnomocnik strony, po wezwaniu sądu do przedłożenia dokumentu wykazującego swoje umocowanie czyniła to z uchybieniem terminowi tym wezwaniem zakreślonemu. Ponadto prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, łączącego przedmiotowy przypadek z zagadnieniem rozpatrywanym przez skład powiększony w powołanej uchwale III OPS 2/25, potwierdza także literalna wykładnia interesujących przepisów p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 3) p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z przepisu tego wprost wynika, iż obowiązkiem Sądu jest odrzucenie skargi zarówno w sytuacji nieuzupełnienia braku (w tym niepodjęcia żadnej czynności celem jego uzupełnienia) jak i uzupełnienia go z uchybieniem terminowi, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Wykonanie bowiem wezwania Sądu oznacza łączne spełnienie dwóch przesłanek: usunięcia braku wskazanego w wezwaniu oraz uczynienia tego w odpowiednim terminie w tym wezwaniu wskazanym. Wobec powyższego, nie budzi wątpliwości, iż ocena skutków wykazania przez pełnomocnika umocowania z uchybieniem wyznaczonego do dokonania tej czynności terminu, uzależniona była od stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt III OPS 2/25. Zatem w przedmiotowej sprawie, spełnione zostały warunki skorzystania ze wskazanej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a podstawy do fakultatywnego zawieszenia postępowania, przede wszystkim zaistniał związek rozpoznawanej sprawy z wynikiem innego postępowania sądowoadministracyjnego, a także postępowanie to było już rozpoczęte, bowiem zainicjowane zostało skutecznie wnioskiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2025 r. Co się zaś tyczy stawianych przez organ zarzutów naruszenia art. 141 § 4, art. 133, art. 166, art. 167 oraz art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a, które obejmowały brak odzwierciedlenia w treści rozstrzygnięcia jak i jego uzasadnienia okoliczności śmierci prezesa zarządu spółki – W. Z. w dniu 1 sierpnia 2025 r. i jej skutków w zakresie reprezentacji skarżącej, również uznać należało je za niezasadne. Trzeba zauważyć, że przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej była zasadność zawieszenia przez Sąd pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, które zainicjowano skargą podpisaną przez osobę, która nie przedłożyła stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasadniczo więc badaniu podlegało, czy istniały powody zawieszenia postępowania na wymienionej podstawie. Okoliczność z uwagi na którą Sąd zawiesił postępowanie zaistniała przed datą wskazywaną przez organ jako data śmierci piastuna organu spółki. Ponadto zagadnienie prawne, którego wyjaśnienia oczekiwał Sąd pierwszej instancji wydaje się być doniosłe dla sprawy bez względu na powstały brak w organach spółki. Wobec powyższego bez naruszenia prawa Sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie z urzędu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ze wskazanych wyżej przyczyn, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.