I SA/Sz 487/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 kwietnia 2026 r. nr 3201-IOV.4103.5.2026.4 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w zakresie dopuszczalności skargi postanawia odrzucić skargę; zwrócić adwokatowi S. B. kwotę [...]([...] złotych zapłaconą z tytułu wpisu od skargi. Skarga podlegała odrzuceniu. Przede wszystkim należy zauważyć, że mocą zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) stwierdził niedopuszczalność zażalenia adwokata S. B. na pismo Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 11 lutego 2026 r. Organ stwierdził bowiem, że spółka H. F. S.A. we W. (spółka [...] nie ma organu uprawnionego do jej reprezentacji, a to oznacza, że adwokat S. B. nie może reprezentować spółki [...] i w konsekwencji nie ma prawa wglądu do akt postępowania podatkowego prowadzonego wobec tej spółki (art. 178, 179 §, 1, § 2 ustawy Ordynacja podatkowa Dz.U.2026.622 ze zm. - O.p.). Zaskarżone postanowienie zostało skierowane do adwokata S. B.. Z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wynika, że jedyny członek zarządu spółki [...] został wykreślony 23 lipca 2025 r. (wpis nr [...]). Od tej daty sąd rejestrowy nie stwierdził podstaw do ujawnienia w KRS nowego składu zarządu spółki [...]. W tym stanie sprawy należy przypomnieć, że w myśl art. 138 § 3 O.p., jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Przytoczony art. 138 § 3 O.p. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy nie ma swobody w jego stosowaniu i nie może odstąpić od wystąpienia o powołanie kuratora. Wobec tego organ podatkowy, po powzięciu informacji o braku organów uprawnionych do reprezentowania spółki akcyjnej, powinien na podstawie art. 138 § 3 O.p. złożyć do sądu wniosek o wyznaczenie kuratora oraz rozważyć skorzystanie z art. 138m tej ustawy. Brak kuratora w przypadku spółki akcyjnej pozbawionej organów uprawnionych do jej reprezentacji, z uwagi na obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadę pisemności, uniemożliwia wszczęcie postępowania, jego prowadzenie i zakończenie. Żadne z pism organu podatkowego nie może zostać bowiem skutecznie doręczone. W konsekwencji organ podatkowy nie może doręczyć pisma spółce akcyjnej pozbawionej zarządu inaczej, niż na ręce wyznaczonego przez sąd kuratora. Doręczenia dokonane przez organ podatkowy wobec spółki bez zarządu w inny sposób, niż poprzez kuratora, nie są skuteczne. Stosownie do art. 138d § 2 O.p. za pełnomocnika ogólnego strony w sprawach podatkowych uznaje się kuratora wyznaczonego przez sąd na wniosek organu podatkowego, o którym mowa w art. 138. Ponadto według art. 138m § 1, § 2 O.p. w przypadku niemożności wszczęcia postępowania lub prowadzenia postępowania wobec osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej z powodu braku powołanych do tego organów lub niemożności ustalenia adresu siedziby, miejsca prowadzenia działalności lub miejsca zamieszkania osób upoważnionych do reprezentowania jej spraw, organ podatkowy wyznacza dla tej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej tymczasowego pełnomocnika szczególnego upoważnionego do działania do czasu wyznaczenia kuratora przez sąd. Tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym jest adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wyznaczony w trybie art. 138n § 1 lub 2. Jak wynika z akt przedstawionych sądowi przez organ, adwokat S. B. wystąpił o wgląd do akt postępowania podatkowego prowadzonego wobec spółki [...], powołując się na status jej pełnomocnika. W wyniku utraty organu uprawnionego do reprezentowania spółki [...] pełnomocnictwo udzielone adwokatowi S. B. wygasło. Prawo do reprezentacji spółki [...] przysługuje z mocy ustawy pełnomocnikowi tymczasowemu, a następnie kuratorowi wyznaczonemu przez sąd. Kwestia sporu o wyznaczenie pełnomocnika tymczasowego, czy kuratora na warunkach ustawy Ordynacja podatkowa wykracza poza granice niniejszej sądowej kontroli legalności. W dalszej kolejności adwokat S. B. wystąpił do sądu ze skargą na postanowienie organu z 1 kwietnia 2026 r., stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Konsekwentnie powołał się przy tym na status pełnomocnika spółki [...], którą wymienił jako skarżącą. Trzeba zauważyć, że do skargi dołączył dokument pełnomocnictwa z 14 sierpnia 2025 r. W tej dacie spółka [...] nie miała już organu uprawnionego do reprezentacji - według KRS. W KRS od 23 lipca 2025 r. skład zarządu spółki [...] nadal nie został ujawniony. Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 28 i art. 29 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm. - P.p.s.a.) stan ujawniony w KRS stanowi dla sądu podstawę do stwierdzenia, czy skarżąca spółka akcyjna jest prawidłowo reprezentowana, posiada organy uprawnione do jej reprezentacji. Adwokat S. B., pomimo prawidłowego wezwania sądowego w trybie art. 31 § 1 P.p.s.a., w zakreślonym terminie nie wskazał sądowi składu zarządu spółki [...] uprawnionego do jej reprezentacji. Natomiast akcentował istnienie sporu sądowego o skład organu uprawnionego do takiej reprezentacji, który nie został rozstrzygnięty. W zaistniałych okolicznościach proceduralnych skarga podlegała odrzuceniu stosownie do art. 31 § 3 i art. 58 § 1 pkt 5, § 3 P.p.s.a. Natomiast nie można zgodzić się ze stanowiskiem, w myśl którego odrzucenie skargi miałoby zamykać spółce [...] drogę do dochodzenia jej praw w postępowaniu podatkowym, czy w ramach sądowej kontroli legalności. Jak to zostało omówione wyżej, prawidłowa reprezentacja spółki [...] w postępowaniu podatkowym, w przypadku braku organu uprawnionego do jej reprezentowania, jest zapewniona przez ustanowienie pełnomocnika tymczasowego, a następnie kuratora. W sytuacji, w której omawiany i nieusunięty brak istniał już na etapie złożenia skargi, znajduje zastosowanie instytucja odrzucenia skargi. Spółka [...] jako pozbawiona organu uprawnionego do jej reprezentacji co do zasady nie może zainicjować postępowania przed sądem przez złożenie skargi. Z kolei zawieszenie postępowania sądowego na mocy art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do prawidłowo wszczętego postępowania sądowego, co w realiach analizowanej sprawy nie miało miejsca. Z tych powodów sąd postanowił jak na wstępie na podstawie art. 31 § 3 i art. 58 § 1 pkt 5, § 3 P.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie wpisu od skargi uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. .