II C 1977/19

<p>Sygn. akt II C 1977/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">B. W. (1)</span> wystąpiła przeciwko <span class="anon-block">T. K.</span> z powództwem o zapłatę kwoty 16.141,81 usd i kwoty 74.300 zł – obu kwot wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od 6 lutego 2018 roku.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że jest spadkobierczynią i żoną zmarłego w dniu 5 stycznia 2018 roku <span class="anon-block">A. W. (1)</span>, który w trakcie istnienia małżeńskiej wspólności majątkowej między nim a powódką w dniu 1 grudnia 2009 roku zawarł z pozwanym umowę tzw. spółki cichej, na podstawie której zapłacił pozwanemu równowartość sum pieniężnych podanych w pozwie. Umowa spółki cichej wygasła na skutek śmierci <span class="anon-block">A. W. (1)</span>, wobec czego <span class="anon-block">B. W. (2)</span> zażądała zwrotu przez pozwanego wyżej podanych sum pieniężnych.</p> <p> <em> <!-- -->(pozew k. 4-5)</em> </p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.</p> <p> <em> <!-- --> ( odpowiedź na pozew k. 68-71)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>W dniu 1 grudnia 2009 roku <span class="anon-block">T. K.</span> (nazwanym w treści umowy <span class="anon-block"> (...)</span>) zawarł z <span class="anon-block">A. W. (1)</span> (nazwanym w treści umowy <span class="anon-block"> (...)</span>) w formie pisemną umowę nazwaną <span class="anon-block"> (...) Spółki (...)</span>, w której par. 1 <span class="anon-block">A. W.</span> zobowiązał się „wnieść do przedsiębiorstwa” należącego do <span class="anon-block">T. K.</span> wkład pieniężny w wysokości 16.141,81 usd i 74.300 zł. W par. 2 umowy strony postanowiły, że <span class="anon-block">A. W.</span> „uczestniczy w zyskach Przedsiębiorcy w wysokości 50% zysku netto”. Z kolei w par. 6 podano, że umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony, a każda ze stron może w dowolnym czasie rozwiązać umowę za dwumiesięcznym wypowiedzeniem (ust. 1). Podano także, że „umowa wygasa” w czterech sytuacjach, w tym w razie śmierci którejś ze stron (ust. 3d).</p> <p>Z kolei w par. 7 umowy ustalono, że „w wypadku rozwiązania umowy wspólnik ma prawo do zwrotu określonych w &amp;1 wkładów pieniężnych” (ust. 1), przy czym zwrot ten musi nastąpić w terminie 30 dni po rozwiązaniu umowy.</p> <p> <em> <!-- -->(kopia umowy k. 6-7)</em> </p> <p> <span class="anon-block">A. W. (1)</span> przekazał pozwanemu obydwie kwoty objęte wyżej przywołanym pozwem i nie zostały mu one nigdy zwrócone.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczność niesporna – przyznana przez pozwanego na rozprawie, protokół rozprawy k. 397, kopia potwierdzenia przelewu k. 11)</em> </p> <p> <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zmarł w dniu 5 stycznia 2018 roku. Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> na podstawi ustawy nabyli: <span class="anon-block">B. W. (1)</span>, <span class="anon-block">R. W.</span> i <span class="anon-block">A. W. (3)</span> – po 1/3 części.</p> <p>Nie został dokonany dział spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczności niesporne, kopia odpisu aktu zgonu k. 8, wydruki treści postanowień k. 356 i 357, przesłuchanie powódki k. 398 – co do braku działu spadku)</em> </p> <p>Pozwany wykorzystał środki pieniężne przekazane mu przez <span class="anon-block">A. W. (1)</span> na spłatę zadłużenia związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz na zakup towarów, które zamierzał sprzedaż w ramach ten działalności.</p> <p>W późniejszym czasie nie dokonywał zwrotu wkładu na rzecz <span class="anon-block">A. W. (1)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->(przesłuchanie pozwanego – protokół rozprawy z 20 grudnia 2024 roku, 30-32 minuta)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Niewątpliwie – co zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu spadku – powódka jest jednym z trzech spadkobierców <span class="anon-block">A. W. (1)</span>. Bezsporne jest także to, że poprzednik prawny powódki zawarł z pozwanym wyżej przywołaną umowę tzw. spółki cichej, która jest umową nienazwaną, ale jej istota jest oczywista – ten typ umowy jest od wielu lat znany w praktyce obrotu gospodarczego i zgodnie z utrwalonym i niekwestionowanym przez nikogo w dyskursie prawniczym orzecznictwem SN polega na tym, że „cichy wspólnik”, tj. w istocie inwestor wnosi środki pieniężne (ewentualnie innego rodzaju wkład) do cudzej działalności gospodarczej, a wzbogacony w ten sposób przedsiębiorca w zamian za to zobowiązuje się do określonych świadczeń na rzecz tego inwestora (por. ogólnie na temat spółki „cichej” uzasadnienie wyroku SN z dnia 24 października 2003 r., III CZP 67/03). W obecnym i obowiązującym także w 2009 roku stanie prawnym z pewnością zawarcie takiej umowy mieściło się w kodeksowo określonych granicach swobody umów obligacyjnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">art. 353-1 k.c.</a>).</p> <p> <strong> <!-- -->Obowiązek zwrotu wkładu <span class="anon-block">A. W. (1)</span> do przedsiębiorstwa pozwanego</strong> </p> <p>W dalszej kolejności dokonać należy wykładni postanowień przywołanej w pozwie umowy spółki „cichej” odnośnie do przesłanek i zasad zwrotu równowartości wkładu inwestora (tj. <span class="anon-block">A. W.</span>). Wziąć pod uwagę należy treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> Par. 1 tego przepisu wskazuje na to, że oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Z kolei stosownie do treści par. 2 w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.</p> <p>Zgodny zamiar stron wyżej opisanej umowy odnośnie do przesłanek zwrotu wkładu inwestora (<span class="anon-block">A. W. (1)</span>) nie został wyrażony w sposób całkowicie jasny w treści umowy w jej dosłownym brzmieniu – o ile bowiem w odniesieniu do skutków wypowiedzenia umowy przez którąkolwiek ze stron umowa wprost mówi o tym, że skutkiem tym jest rozwiązanie umowy (par. 6 ust. 1 i 2), to w innych przypadkach – wymienionych w par. 6 ust. 3 umowy (m.in. zgodne porozumienie stron co do zakończenia umowy czy śmierć którejś ze stron umowy) – w umowie mówi się o tym, że umowa „wygasa”. Z kolei w par. 7 umowy wynika wyraźnie, że zwrot wkładu pieniężnego następuje w przypadku rozwiązania umowy – w terminie 30 dni od tego zdarzenia.</p> <p>Zaznaczyć należy już w tym miejscu, że z samego faktu, iż w par. 7 umowy mowa jest o obowiązku zwrotu wkładu inwestora w przypadku „rozwiązania umowy” w żaden sposób automatycznie nie wynika, iż wkład ten nie podlega zwrotowi w razie zajścia zdarzeń opisanych w par. 6 ust. 3 umowy jako „wygaśnięcie umowy”. Można co najwyżej twierdzić – przy przyjęciu, że „wygaśnięcie umowy” miałoby być czymś innym niż jej „rozwiązanie”, że strony w umowie wprost nie rozstrzygnęły, czy w przypadku „wygaśnięcia” umowy wkład podlega zwrotowi czy nie. Najpierw należy jednak dokonać wykładni użytego w par. 6 ust. 3 umowy terminu „wygaśnięcie umowy” i w szczególności ustalenie, czy intencją stron było to, aby skutki „wygaśnięcia” umowy były inne niż jej „rozwiązania”.</p> <p>Termin „rozwiązanie umowy” nie posiada wprawdzie definicji ustawowej, jednakże nie budzi sporu w orzecznictwie sądowym i literaturze prawniczej to, że „rozwiązanie umowy” (ściśle rzecz biorąc: rozwiązanie stosunku prawnego łączącego strony umowy) co do zasady (tj. o ile nic innego nie wynika z przepisu ustawy lub postanowienia umowy) oznacza ustanie stosunku prawnego łączącego strony umowy - ze skutkiem od daty zdarzenia powodującego takie rozwiązanie (tzw. skutek <em> <!-- -->ex nunc</em>) – por. np. wyrok SN z dnia 8 marca 2001 r., I CKN 1126/98 co do skutku <em> <!-- -->ex nunc</em> zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">art. 357-1 k.c.</a> (co może polegać w szczególności na rozwiązaniu umowy). Co do zasady „rozwiązanie umowy” nie oznacza zatem całkowitego usunięcia jej skutków prawnych (tak, jak w przypadku uznania jej za nieważną) lecz przyjęcie, że od określonej daty na przyszłość skutki te przestają obowiązywać - tak, jak np. przy wypowiedzeniu umowy kreującej trwający w czasie (niewyczerpujący się po jednorazowym spełnieniu świadczenia) stosunek obligacyjny (np. najmu czy pracy). Niewątpliwie taka była intencja stron umowy przywołanej w pozwie odnośnie do skutków jej wypowiedzenia (par. 6 ust. 1) lub rozwiązania „ze skutkiem natychmiastowym” (par. 6 ust. 2).</p> <p>Stwierdzić natomiast należy, że ani w języku prawnym ani w języku prawniczym nie funkcjonuje pojęcie „wygaśnięcia” umowy. Z kolei słownikowe znaczenie wyrazu „wygasać” to „tracić aktualność, moc obowiązującą, ważność, ustawać” (https://sjp.pwn.pl/doroszewski/wygasac;5519818.html). Zarówno tak ujęte znaczenie słownikowe jak i dyrektywy interpretacyjne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> (w szczególności nakaz uwzględniania zasad współżycia społecznego) nie pozwalają przyjąć, że wyrażenie „umowa wygasa” użyte w par. 6 ust. 3 umowy miałoby oznaczać cokolwiek innego niż jej rozwiązanie, tzn. ustanie skutków jej obowiązywania z dniem zajścia jednego ze zdarzeń przywołanych w treści umowy. W szczególności, nie sposób przyjąć, że „wygaśnięcie” umowy np. na skutek śmierci jednej z jej stron miałoby powodować ustanie wszelkich skutków jej zawarcia <em> <!-- -->ex tunc</em> (od daty zawarcia umowy), tj. tak, jakby umowy nigdy nie zawarto. Okazuje się zatem, że terminowi „umowa wygasa” z par. 6 ust. 3 umowy nie można przypisać znaczenia istotnie odmiennego niż terminowi „rozwiązać umowę” z par. 6 ust. 1 i 2 – w obydwu przypadkach skutek prawny zajścia określonych w tych postanowieniach umownych zdarzeń polega na tym, że z chwilą ich zaistnienia umowa stron przestaje obowiązywać, ale wcześniejsze skutki jej obowiązywania pozostają w mocy. Skoro zaś tak ujęty zasadniczy skutek „rozwiązania” i „wygaśnięcia” umowy jest identyczny, to nie ma żadnych racjonalnych podstaw do przyjęcia, że intencją stron umowy było to, aby przewidziany wyraźnie w par. 7 umowy dla „rozwiązania umowy” dodatkowy skutek w postaci obowiązku zwrotu wkładu inwestora (<span class="anon-block">A. W.</span>) przez przedsięborcę (pozwanego w sprawie niniejszej T. <span class="anon-block">K.</span>) nie miał zaistnieć w przypadku „wygaśnięcia” umowy w rozumieniu par. 6 ust. 3 umowy.</p> <p>Całkowicie absurdalny i nie mający żadnego racjonalnego uzasadnienia jest pogląd strony pozwanej wyrażony w odpowiedzi na pozew, jakoby to, czy obowiązek zwrotu równowartości wkładu inwestora powstanie z chwilą, gdy umowa przestaje obowiązywać, miało zależeć od tego, czy umowę wypowiada jedna z jej stron (par. 6 ust. 1 umowy) czy też podlega ona rozwiązaniu w drodze zgodnych oświadczeń woli obu stron albo na skutek zdarzenia niezależnego od woli żadnej ze stron (par. 6 ust. 3 umowy). W świetle ogólnie przyjętych zasad współżycia społecznego nie da się uzasadnić takiego rozróżnienia. Wręcz przeciwnie, ogólnie przyjęte w obrocie gospodarczym zasady rozliczeń i zwyczaje są takie, że za korzystanie z cudzego kapitału należy się wynagrodzenie a ponadto powstaje obowiązek zwrotu kapitału w określonej dacie. W przypadku stosunku prawnego spółki „cichej” partycypacja inwestora (<span class="anon-block">A. W.</span>) w zyskach z działaności gospodarczej pozwanego (przewidziana w par. 2 umowy) oznaczała wynagrodzenie za korzystanie przez <span class="anon-block">T. K.</span> z kapitału otrzymanego od inwestora, co w żaden sposób nie zwalniało go z obowiązku zwrotu kapitału (wkładu inwestora) w przypadku rozwiązania lub „wygaśnięcia” stosunku prawnego wynikającego z umowy. Zarówno odwołanie się do zasad współżycia społecznego (ogólny obowiązek zwrotu środków pieniężnych otrzymanych od innej osoby w celu wykorzystywania ich przez określony czas pod tytułem innym niż darmy) jak i do zwyczajów oraz istoty umowy inwestycyjnej, jaką jest umowa spółki „cichej”, wynika, że – jeżeli strony umowy wprost czyli wyraźnie nie wykluczyły takiego skutku, zainwestowany kapitał podlega zwrotowi po ustaniu stosunku prawnego uzasadniającego korzystanie z tego kapitału. Na tej zasadzie opierała się zresztą idea spółki „cichej” uregulowana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340570502" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy - Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502 (art. 277;art. 278;art. 279;art. 280;art. 281;art. 282;art. 283;art. 284;art. 285;art. 286;art. 287;art. 288;art. 289;art. 290)">art. 277 – 290</a> nieobowiązującego już <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340570502" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy - Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502 ()">Kodeksu Handlowego</a> (rozporządzenie Prezydenta RP z z dnia 27 października 1933 r., Dz. U. nr 82 z 1933 roku, poz. 600).</p> <p>Wyżej opisane argumenty prowadzą do wniosku, zgodnie z którym par. 7 umowy z 1 grudnia 2009 roku (k. 6) znajdował zastosowanie także w określonych w par. 6 ust. 3 umowy przypadkach „wygaśnięcia” umowy spółki „cichej”. Oznacza to, że po 30 dniach od śmierci <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zaktualizował się po stronie pozwanego obowiązek zwrotu na rzecz spadkobierców inwestora wniesionego przez niego wkładu (odpowiadającego sumom pieniężnym podanym w pozwie).</p> <p> <strong> <!-- -->Legitymacja procesowa powódki</strong> </p> <p>W dalszej kolejności rozstrzygnąć należy, czy w związku z tym <span class="anon-block">B. W. (1)</span> jest uprawniona (legitymowana) do żądania zwrotu przez pozwanego jedynie 1/3 kwoty wkładu <span class="anon-block">A. W. (1)</span> do przedsiębiorstwa pozwanego (powódka jest spadkobierczynią <span class="anon-block">A. W.</span> w 1/3 części) czy też całości tego wkładu.</p> <p>W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że kwestia tego, czy i w jakiej części wkład pieniężny <span class="anon-block">A. W. (1)</span> do przedsiębiorstwa pozwanego pochodził z majątku objętego małżeńską wspólnością ustawową <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">B. W. (1)</span>, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – a to dlatego, że wyłącznie <span class="anon-block">A. W. (1)</span> był stroną umowy spółki „cichej” zawartej z pozwanym, a zatem kwestia pochodzenia środków pieniężnych użytych przez <span class="anon-block">A. W.</span> dla pokrycia jego wkładu do przedsiębiorstwa pozwanego ma znaczenie wyłącznie w kontekście ewentualnego podziału majątku wspólnego małżonków <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">B. W. (1)</span> a nie w kontekście rozliczenia stron umowy zawartej przez <span class="anon-block">A. W. (1)</span> z pozwanym. Pozwany zaciągnął zobowiązanie jedynie wobec <span class="anon-block">A. W. (1)</span> i jedynie wobec tej osoby (lub jej spadkobierców) mógł stać się zobowiązany do zwrotu równowartości wkładu <span class="anon-block">A. W.</span> do przedsiębiorstwa pozwanego.</p> <p>W dalszej kolejności zauważyć trzeba, że niesporne w sprawie niniejszej jest to, że nie doszło do działu spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span>, co oznacza, że wchodzące w skład spadku po tej osobie roszczenie przeciwko pozwanemu o zwrot wkładu do przedsiębiorstwa pozwanego przysługuje nadal wszystkim spadkobiercom <span class="anon-block">A. W.</span>, w tym pozwanej. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela jednolite od kilku lat orzecznictwo Sądu Najwyższego co do tego, że „do wierzytelności, która wchodzi w skład spadku, nie znajduje zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 379;art. 379 § 1)">art. 379 § 1 k.c.</a> - <strong> <!-- -->wierzytelność, która wchodzi w skład spadku, jest objęta wspólnością majątku spadkowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1035)">art. 1035 k.c.</a>) i podlega reżimowi prawnemu traktującemu te masę majątkową jako pewną całość, w związku z czym nie ma do niej zastosowania wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 379;art. 379 § 1)">art. 379 §1 k.c.</a> zasada podziału</strong> świadczenia podzielnego” (uzasadnienie postanowienia SN z z dnia 13 stycznia 2023 r., I CSK 3343/22 oraz uzasadnienie wyroku SN z dnia 16 marca 2022 r., II CSKP 206/22, wyroku SN z dnia 28 listopada 2019 r., III CSK 284/17 oraz wyroku SN z dnia 27 czerwca 2017 r., II CSK 15/17). Nie już aktualne wcześniejsze (z lat 60-tych XX wieku) orzecznictwo SN co do tego, jakoby spadkobierca również przed działem spadku może dochodzić jedynie przysługującego mu z tytułu dziedziczenia udziału w wierzytelności spadkowej.</p> <p>Stwierdzić należy, że z uwagi na to, iż majątek spadkowy do daty działu spadku stanowi pewną spójną całość, której żaden ze spadkobierców nie może uszczuplić, nie można przyjąć, że wierzytelność spadkowa miałaby podlegać z mocy ustawy podziałowi między spadkobierców na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 379;art. 379 § 1)">art. 379 par. 1 k.c.</a> - przyjęciu tego poglądu sprzeciwia się to, że ustawodawca przewidział, iż cały majątek spadkowy ma podlegać działowi w drodze umowy spadkobierców lub postanowienia sądu spadku. Pozostaje zatem do rozstrzygnięcia to, czy wobec tego wierzytelność pieniężną wchodzącą w skład spadku – do momentu działu spadku – należy traktować jako dotyczącą zobowiązania niepodzielnego dłużnika spadkowego wobec wszystkich spadkobierców (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 381)">art. 381 k.c.</a>) czy też analogicznie do zobowiązania, w odniesieniu do którego zachodzi solidarność wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 367)">art. 367 k.c.</a>). To ostatnie uznać należy za wykluczone, gdyż żaden przepis ustawy nie przewiduje solidarności spadkobierców w odniesieniu do dłużnika spadku, a solidarność wierzyciel musiałaby wynikać z wyraźnego przepisu ustawowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 369)">art. 369 k.c.</a>). W tej sytuacji konieczne jest traktowanie zobowiązania dłużnika spadku (do momentu działu spadku) jako niepodzielnego i zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 381)">art. 381 k.c.</a> co dopuścił SN m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 listopada 2019 r. (III CSK 284/17) i czego nie wykluczył w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 16 marca 2022 r. (II CSKP 206/22). W przypadku świadczenia niepodzielnego, jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych każdy z nich może żądać spełnienia całego świadczenia (na swoją rzecz) - jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik obowiązany jest świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego. W niniejszej sprawie pozwany nie powołał się na sprzeciw któregokolwiek ze spadkobierców <span class="anon-block">A. W. (1)</span> wobec roszczeń powódki. Nie ma podstaw do przyjęcia, że sprzeciw taki został wyrażony przez <span class="anon-block">R.</span> lub <span class="anon-block">A. W. (3)</span>. Skoro tak, to powódka jest uprawniona do żądania spełnienia całości świadczenia przez pozwanego, to jest do zapłaty na jej rzecz pełnej równowartości wkładu <span class="anon-block">A. W. (1)</span> do przedsiębiorstwa pozwanego – co, rzecz jasna, nie zwalnia powódki z obowiązku rozliczenia się w tym zakresie z pozostałymi spadkobiercami <span class="anon-block">A. W.</span> w ramach działu spadku po nim.</p> <p>Dodać należy, że do takiego samego wniosku doprowadziłoby zastosowanie w sprawie niniejszej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 209)">art. 209 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1035)">art. 1035 k.c.</a> </p> <p>Wobec powyższego, powództwo <span class="anon-block">B. W.</span> co do należności głównej (zwrot wkładu <span class="anon-block">A. W.</span> do przedsiębiorstwa pozwanego) podlegało uwzględnieniu w całości. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 par. 1 i 2 k.c.</a> w zw. z par. 7 ust. 1 wyżej przywołanej umowy spółki „cichej” przyjać należy, że opóźnienie po stronie pozwanego powstało po 30 dniach od daty śmierci <span class="anon-block">A. W. (1)</span>, a od dnia następnego obciąża pozwanego obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania</strong> </p> <p>Pozwany jest stroną przegrywającą sprawę, wobec czego na podstawie 98 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> należało zasądzić od niego na rzecz powódki kwotę stanowiącą równowartość kosztów procesu związanych z jej udziałem: opłatę sądową od pozwu (6859 zł), dalsze trzy opłaty sądowe po 100 zł od wniosków powódki o sporządzenie pisemnych uzasadnień postanowień oraz od zażalenia (3 x 100 zł, k. 47, 60, 73 akt spraw), opłata sądowa od zażalenia – 1372 zł (k. 150), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (5400 zł), koszty wykonania przez komornika sądowego zabezpieczenia roszczenia udzielonego powódce w toku postępowania - 3434,35 zł (k. 396).</p> <p>Wskazać należy ponadto, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 par. 1(1) k.p.c.</a> w sprawie niniejszej, jako wszczętej przed dniem 7 listopada 2019 roku, nie znajduje zastosowania – stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 9;art. 9 ust. 6)">art. 9 ust. 6</a> z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">ustawy - Kodeks postępowania cywilnego</a> oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019, poz. 1469). Ten ostatni przepis stanowi o tym, że przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1);art. 98 § 12;art. 103;art. 103 § 3)">art. 98 § 1(1) i 12 oraz art. 103 § 3 k.p.c.</a> stosuje się w postępowaniach wszczętych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. po 7 XI 2019 roku. Podkreślić należy, że właśnie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 9;art. 9 ust. 6)">art. 9 ust. 6</a> wyżej przywołanej ustawy nowelizującej – który do tej pory nie został uchylony – rozstrzyga o tym, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 par. 1(1) k.p.c.</a> nie ma zastosowania do spraw wszczętych przed 7 XI 2019 roku. Omawiany tutaj przepis intertemporalny nie został w szczególności uchylony przepisami kolejnych ustaw nowelizujących <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">K.p.c.</a>, w tym przez przepisy ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 614.2023).</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego.</p> <p>Dnia 5 II 2025</p> </div>