I GSK 1215/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej żądania Sędziego del. WSA Piotra Kraczowskiego o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt I GSK 1215/24 w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 23/24 w sprawie ze skarg [...] na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2023 r. - nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego postanawia: wyłączyć sędziego del. WSA Piotra Kraczowskiego od orzekania w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Gospodarczej NSA z dnia 1 czerwca 2026 r. wyznaczono skład orzekający: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia NSA Michał Kowalski oraz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) – w sprawie o sygn. akt I GSK 1215/24 ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 23/24 w sprawie ze skarg [...] na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2023 r. w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego. Wyznaczony sędzia del. WSA Piotr Kraczowski pismem z 24 lipca 2026 r., na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wystąpił z żądaniem wyłączenia go od orzekania w sprawie o sygn. akt I GSK 1215/24. Sędzia wskazał, że Prezes Zarządu spółki będącą skarżącym kasacyjnie, jest mu osobiście znany od kilkunastu lat. Sędzia oraz Prezes Zarządu Spółki mieszkają w niewielkiej odległości od siebie oraz okazjonalnie spotykają się na osiedlu. Ich relacja na charakter koleżeński. Co za tym idzie fakt łączących ich stosunków osobistych uzasadnia żądanie wyłączenia go od orzekania w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 p.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.). Na mocy art. 193 p.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18 - treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Artykuł 19 p.p.s.a. stanowi, że wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony może nastąpić wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powołany przepis zawiera więc wyrażenia nieostre, wieloznaczne, mogące obejmować wiele różnorodnych stanów faktycznych. W związku z tym w sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Należy mieć również na uwadze to, że z woli ustawodawcy to do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze oświadczenie wyznaczonego do orzekania w sprawie sędziego del. WSA Piotra Kraczowskiego, że Prezes Zarządu Spółki wnoszącej skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie w przedmiocie unieważnienie zgłoszenia celnego wywozowego jest jego kolegą z którym utrzymuje sąsiedzkie relacje, doszedł do przekonania, że zachodzi "okoliczność tego rodzaju", która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jego bezstronności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezwykle istotne znaczenie dla oceny kwestii obiektywizmu sędziego ma zewnętrzny, społeczny odbiór zaistniałych okoliczności. W tym ujęciu instytucja wyłączenia sędziego ma zapewniać także budowanie zaufania społecznego do organów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Postępowanie musi być zatem prowadzone tak, aby nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności, będącej przecież uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08; z 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1020/09). Wyłączenie sędziego del. WSA Piotra Kraczowskiego przyczyni się do usunięcia choćby potencjalnych wątpliwości co do Jego bezstronności w zaistniałych okolicznościach stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.