I GZ 258/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 541/25 w zakresie odrzucenia wniosku w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z dnia 23 września 2025 r. nr 9009-2025-001330 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 20 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Rz 541/25 odrzucił wniosek A. B. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z dnia 23 września 2025 r. nr 9009-2025-001330 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowych wsparcia krajowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. A. B. (dalej: skarżący lub strona ) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 23 września 2025 r. WSA w Rzeszowie postanowieniem z 20 kwietnia 2026 r. odrzucił skargę strony na ww. decyzję. Powyższe z powodu uiszczenia wpisu od skargi z uchybieniem terminu. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu 7 maja 2026 r. Z kolei w dniu 14 maja 2026 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W treści zażalenia zawarto wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Wniosek nie zawierał uzasadnienia. Uzasadniając odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi WSA w Rzeszowie wskazał, że należało go uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających uchybienie terminowi ani nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedokonaniu czynności procesowej w terminie. Wniosek nie zawierał uzasadnienia odnoszącego się do przyczyn uchybienia terminowi, co oznacza, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu. Skarżący wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne aczkolwiek z innych przyczyn niż zostało to w nim podniesione. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że WSA w zaskarżonym postanowieniu sam wskazuje, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego został złożony w otwartym 7-dniowym terminie. Dalej Sąd I instancji wskazuje, że wniosek nie zawiera uzasadnienia odnoszącego się do przyczyn uchybienia terminowi. Wywodzi, że z powyższego należy uznać, iż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu. To ostatnie twierdzenie jawi się jako nieuprawnione. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu analizy akt sądowych stwierdza, że nie został w niniejszej sprawie rozpoznany merytorycznie a prawidłowo złożony pod względem formalnym złożony wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. WSA wadliwie odrzucił ten wniosek uznając w sposób dowolny, że jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Powyższe przesądza, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą poważne wątpliwości co do odrzucenia takiego wniosku. Ten winien zostać merytorycznie rozpoznany jako spełniający wszystkie przesłanki dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Okoliczność, że wniosek nie zawiera uzasadnienia odnoszącego się do przyczyn uchybienia terminowi nie oznacza, że jest od niedopuszczalny z mocy ustawy, jak wadliwie przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Przeciwnie wniosek o przywrócenie terminu spełniający formalne wymogi jego złożenia winien zostać merytorycznie nie formalnie (jak uczynił WSA) rozpoznany. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji ponownie rozpoznając wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skoncentruje się na przesłankach, o jakich mowa w przepisie art. 86 oraz 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) Konieczną przesłankę przywrócenia terminu procesowego stanowi brak winy po stronie osoby zamierzającej dokonać określonej czynności procesowej. O braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w terminie z reguły świadczy zdarzenie nagłe, uniemożliwiające dokonanie tej czynności, którego strona nie mogła przewidzieć i zabezpieczyć się przed jego skutkami (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25.08.1999r. w sprawie III CKN 542/99). Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Strona powinna uprawdopodobnić, że mimo całej swej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, a więc, że była przeszkoda od niej niezależna. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu dochodzi wówczas, gdy zachowanie strony nosi znamiona winy w jakiejkolwiek postaci, a zatem także niedbalstwa. Wniosek powinien zawierać uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Mają to być okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, jak też okoliczności uzasadniające dopuszczalność tego wniosku ze względu na zachowanie tygodniowego terminu do jego złożenia od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Merytoryczne badanie wniosku o przywrócenie terminu polega na ocenie, czy strona nie zachowała terminu do dokonania czynności procesowej bez swojej winy, tj. czy zachowała należytą staranność człowieka przejawiającego dbałość o swe własne, ważne życiowo sprawy (por. postanowienie SN z 29.04.2009r., II Cz 22/09, postanowienie SN z 29.10.1999r., I CKN 556/98, postanowienie SN z 12.01.1999, II UKN 667/98, 10.01.2007r., I CZ 108/06). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu bierze się pod uwagę miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od strony przejawiającej dbałość o swoje własne, życiowo ważne sprawy, a analizy tej dokonuje się przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy (porównaj m. in. orzeczenia Sądu Najwyższego z 27.10.1998r. II PKN 385/98, z 26.04.2007r. III CZ 22/07). Niewątpliwie uprawdopodobnienie podstaw wniosku oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie (por. postanowienie SN z 12.05.2006r., sygn. akt V CZ 29/06). Chociaż jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony (por. postanowienie SN z 19.05.2006r., III CZ 28/06). Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe w wypadku wskazania tylko takiej przyczyny niedochowania terminu, która była od strony niezależna. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek strony nie zawiera uzasadnienia lecz powyższe nie powinno dyskwalifikować takiego wniosku jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. Przeciwnie jest on dopuszczalny jako spełniający ustawowe warunki formalne i winien być merytorycznie rozpoznany. Powyższego zabrakło. Z uwagi na powyższe. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 i 197 § 1 i 2, orzekł jak w sentencji.