II SAB/Gl 219/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2026 r. sprawy ze skargi D. S. (S.) na bezczynność Starosty T. w przedmiocie dopuszczalnego hałasu w środowisku postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia 6 listopada 2025 r. D. S. (dalej "skarżący") wniósł skargę na bezczynność Starosty T. (dalej "Starosta" lub "Organ") w zakresie rozpatrzenia jego wniosku złożonego w sprawie o sygnaturze [...] z dnia 9 stycznia 2024 r. i zażądał rozpatrzenia przez organ tego wniosku. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że złożył skargę na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) dalej "k.p.a.", zarzucając bezprawne wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu wraz z jego umorzeniem. Stwierdził, że po kilkumiesięcznych perypetiach związanych z wyznaczeniem organu właściwego do rozpatrzenia wniosku, ostatecznie rada powiatu wyznaczyła Starostę - wydział ochrony środowiska, który wszczął bezprawnie postępowanie administracyjne z urzędu z naruszeniem przepisów, o których mowa w jego wniosku. Dalej wyjaśnił, że 15 września 2025 r. Starosta otrzymał ponaglenie do rozpatrzenia wniosku, które zignorował i jak opisał mogło to być skutkiem kłopotów zdrowotnych jednego z urzędników starostwa powiatowego. W odpowiedzi na skargę Organ wyjaśnił, w treści między innymi odpowiedzi na skargę z dnia 27 października 2023 r. w pkt 3 wyjaśniono i odpowiedziano skarżącemu na powyższy wniosek. Na piśmie z dnia 9 stycznia 2024 r. oraz z dnia 15 września 2025 r. (zatytułowane "ponaglenie") sporządzono stosowną adnotację wynikającą z art. 239 § 1 k.p.a., gdyż skargę uznano za bezzasadną. Pomimo zastosowania art. 239 § 1 k.p.a. w piśmie z dnia 9 lutego 2024 r. Organ odpowiedział Skarżącemu i wyjaśnił mu kwestie w nim zawarte. Dodatkowo Organ wyjaśnił, że na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 20 października 2021 r. poinformowano strony postępowania, że sprawa nie może być załatwiona w terminie określonym w art. 35 k.p.a. i jednocześnie wskazano termin załatwienia sprawy jako jeden miesiąc od dnia otrzymania wyników badania poziomów hałasu. Stwierdził, że w dniu 13 września 2022 r. miała miejsce próba przeprowadzenia badania hałasu na podstawie art. 115a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Następnie w dniu 12 grudnia 2022 r. podjęto kolejną próbę zbadania hałasu w ramach kontroli zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców, jednakże pomimo okazania legitymacji służbowej oraz przedłożenia stosownego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli Skarżący uniemożliwił realizację kontroli wraz z wykonaniem badania hałasu. Ponadto Organ zauważył, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło, iż wcześniej wniesione przez Skarżącego ponaglenie jest niezasadne (postanowienie z dnia 27 lutego 2023 r.) wskazując, iż działanie Starosty nie nosi znamion bezczynności. Pomimo to Skarżący ponowił ponaglenie w dniu 8 kwietnia 2024 r. Z uwagi na powyższe Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają więc postanowienia powyższych przepisów, w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych. Zgodnie z art. 52 § 1 wyżej wymienionej ustawy, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 tej ustawy), przy czym zgodnie z art. 52 § 2b przywoływanego aktu, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej, o której była mowa, jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej. Wyjaśnić ponadto należy, że przedmiotem skargi na bezczynność lub przewlekłość jest działanie konkretnego organu. Zasadniczo zatem wyłącznie aktywność lub bierność tego organu powinna być oceniana w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlega więc jedynie prawidłowość działania Starosty T. w postępowaniu wszczętym przez ten organ z urzędu w dniu 20 października 2021 r. Przechodząc do oceny zarzutów skargi, należy przypomnieć, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują następujące terminy załatwienia sprawy: "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 k.p.a.), "niezwłocznie" (art. 35 § 2 k.p.a.), gdy sprawa może być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, "w ciągu miesiąca", jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 3 zd. pierwsze), "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania" (art. 35 § 3 zd. drugie), gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 zd. ostatnie). Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). Bieg któregokolwiek z wymienionych terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności. Z kolei o przewlekłości postępowania można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza to, że przy skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania, ocenie sądu podlegają poszczególne czynności podejmowane w toku postępowania, rodzaj sprawy i stopień jej skomplikowania oraz to, w jakich odstępach czasu organ podejmuje poszczególne czynności czy czynności te są zasadne i skuteczne, jakie są przyczyny bierności organu w rozpatrzeniu sprawy, a także jaka jest postawa stron postępowania. Z treści art. 37 § 1 k.p.a. wnika natomiast, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji zakreślającej dopuszczalny poziom hałasu w środowisku zakładu znajdującego się w K. przy ul. [...] prowadzonego przez skarżącego zostało wszczęte z urzędu, po piśmie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 24 września 2021 r. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ I instancji wskazał, że sprawa nie może być załatwiona w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na stopień skomplikowania, a termin zakończenia postępowania przewiduje się do jednego miesiąca od otrzymania wyników badania poziomu hałasu. Z akt sprawy wynika, że mimo prób dokonania pomiaru hałasu emitowanego przez firmę skarżącego do dnia wyrokowania organ I instancji nie otrzymał wyników badania poziomu hałasu, bowiem skarżący skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie kontroli w jego firmie. Już w piśmie z dnia 29 listopada 2021 r. skarżący wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania. W kolejnym piśmie z tej samej daty skarżący wniósł zażalenie "na postanowienie o wszczęciu postępowania" w sprawie wydania decyzji zakreślającej dopuszczalny poziom hałasu w środowisku zakładu prowadzonego przez skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 16 grudnia 2021 r. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Jak wynika z akt sprawy skarga Skarżącego z 9 stycznia 2024 r. (a nie wniosek) dotyczy bezpodstawnego wszczęcia postępowania administracyjnego wraz z wnioskiem o jego umorzenie na podstawie art. 105 k.p.a. Przedmiotem skargi nie była więc ani przewlekłość prowadzenia postępowania ani bezczynność w załatwieniu sprawy przez Starostę. W swojej treści była to skarga na czynność wszczęcia postępowania przez Organ z urzędu. Z akt sprawy wynika również, że skarżący wniósł zażalenie na wszczęcie postępowania w sprawie w dniu 29 stycznia 2021 r. Kolegium postanowieniem z dnia 16 grudnia 2021 r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność złożonego zażalenia. W wyniku skargi Skarżącego na to postanowienie tut. Sąd postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 196 skargę odrzucił. Postanowienie to jest prawomocne. Skarga Skarżącego z dnia 9 stycznia 2024 r. nie była więc ponagleniem w rozumieniu art. 37 k.p.a. (podobnie jak "ponaglenie" z 15 września 2025 r."). Skarga ta nie kreowała również nowej sprawy administracyjnej i miała charakter incydentalny w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie o nr [...]. Stosownie do art. 37 § 2 i 3 k.p.a., ponaglenie zawiera uzasadnienie i wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy art. 37 § 4-8 k.p.a. przewidują procedurę związaną z przekazaniem ponaglenia do organu wyższego stopnia oraz formę i sposób rozpatrzenia ponaglenia przez właściwy organ administracji. Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis ten wskazuje na konieczność złożenia ponaglenia jako warunku formalnego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jednak nie określa w żaden sposób jaki czas powinien dzielić obie te czynności. Ustawodawca nie zakreśla także terminu, w którym można wnieść skargę na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) wprowadzając jedynie warunek, że skargę w tym zakresie można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Łd 15002/24). Pismo skarżącego z 9 stycznia 2024 r. nie było ponagleniem w rozumieniu art. 37 k.p.a. co oznacza, że nie spełniony został warunek opisany przywołanym wyżej orzeczeniem. Mając na uwadze poczynione ustalenia oraz rozważania, Sąd odrzucił skargę (pkt I sentencji postanowienia), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu, w wysokości 100 zł (pkt II sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.