II SAB/Gl 111/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2026 r. sprawy ze skargi D. S. (S.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę T. w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia 6 lutego 2026 r. D. S. (dalej "skarżący") wniósł skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Starostę T. (dalej "Starosta" lub "Organ") nr sprawy [...] oraz zawnioskował o: - stwierdzenie przewlekłości w sprawie; - stwierdzenie możliwości wykonania dowodu w sprawie [...] w przedmiocie "badania hałasu na zewnątrz zakładu" w dniu 25 stycznia 2023 r. w ramach kontroli działalności na podstawie zawiadomienia z dnia 24 listopada 2022 r. na podstawie upoważnienia [...]; - stwierdzenie zgodności żądania Przedsiębiorcy ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa przed innymi stronami postępowania w tym strony będącej konkurencją. W uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania w sprawie i wskazał na niekompetencje urzędników starostwa powiatowego jako przyczynę prowadzenia postępowania, wadliwości ich działań kontrolnych oraz innych mających na doprowadzenia do oskarżenia go popełnienie przestępstwa. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że w sprawach ze skarg Skarżącego dotychczas zostały wydane przez tut. Sąd; wyrok w sprawie o sygn. akt II SAB/G161/23 z dnia 5 września 2023 r. oraz postanowienie w sprawie o sygn. II SA/GI196/22 z dnia 16 maja 2022 r., w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wcześniejsze skargi Skarżącego oddalił (względnie odrzucił). Podniósł, że wymienione rozstrzygnięcia tut. Sądu dotyczyły między innymi kwestii wszczęcia postępowania administracyjnego oraz rzekomej bezczynności Starosty. Organ zaznaczył, że w dniu [...] r. zapadł wyrok Sądu Rejonowego w T. w sprawie [...] do jakiej nawiązuje skarga, w którym Sąd ten uznał oskarżonego Skarżącego za winnego tego, że w okresie od 25 stycznia 2022 r. do 12 grudnia 2022 r. w K., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, utrudniał uprawnionym do przeprowadzania kontroli w zakresie ochrony środowiska pracownikom Starostwa Powiatowego w T. wykonanie czynności służbowych związanych z postępowaniem prowadzonym pod sygn. akt [...] . Wyrok ten jest nieprawomocny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają więc postanowienia powyższych przepisów, w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych. Zgodnie z art. 52 § 1 wyżej wymienionej ustawy, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 tej ustawy), przy czym zgodnie z art. 52 § 2b przywoływanego aktu, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej, o której była mowa, jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej. Wyjaśnić ponadto należy, że przedmiotem skargi na bezczynność lub przewlekłość jest działanie konkretnego organu. Zasadniczo zatem wyłącznie aktywność lub bierność tego organu powinna być oceniana w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlega więc jedynie prawidłowość działania Starosty w postępowaniu wszczętym przez ten organ z urzędu w dniu 20 października 2021 r. Przechodząc do oceny zarzutów skargi, należy przypomnieć, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują następujące terminy załatwienia sprawy: "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – t.j. Dz.U z 2025 r., 1691, dalej "k.p.a."), "niezwłocznie" (art. 35 § 2 k.p.a.), gdy sprawa może być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, "w ciągu miesiąca", jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 3 zd. pierwsze), "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania" (art. 35 § 3 zd. drugie), gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 zd. ostatnie). Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). Bieg któregokolwiek z wymienionych terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności. Z kolei o przewlekłości postępowania można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza to, że przy skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania, ocenie sądu podlegają poszczególne czynności podejmowane w toku postępowania, rodzaj sprawy i stopień jej skomplikowania oraz to, w jakich odstępach czasu organ podejmuje poszczególne czynności czy czynności te są zasadne i skuteczne, jakie są przyczyny bierności organu w rozpatrzeniu sprawy, a także jaka jest postawa stron postępowania. Z treści art. 37 k.p.a. wnika natomiast, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści art. 52 § 2 p.p.s.a., rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie. Warunek ten dotyczy także skargi na bezczynność organu czy przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wynika, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) oraz jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie. Stosownie do art. 37 § 2 i 3 k.p.a., ponaglenie zawiera uzasadnienie i wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy art. 37 § 4-8 k.p.a. przewidują procedurę związaną z przekazaniem ponaglenia do organu wyższego stopnia oraz formę i sposób rozpatrzenia ponaglenia przez właściwy organ administracji. Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis ten wskazuje na konieczność złożenia ponaglenia jako warunku formalnego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jednak nie określa w żaden sposób jaki czas powinien dzielić obie te czynności. Ustawodawca nie zakreśla także terminu, w którym można wnieść skargę na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) wprowadzając jedynie warunek, że skargę w tym zakresie można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Łd 15002/24). Jak wynika z akt sprawy pismo Skarżącego z 8 kwietnia 2024 r. dotyczyło ponaglenia Staroty T. do przekazania skargi Skarżącego złożonej 9 stycznia 2024 r. na "bezpodstawne wszczęcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa o sygnaturze [...] ." Z uzasadnienia tego "ponaglenia" nie wynikało, że jest to ponaglenie na przewlekłość prowadzonego postępowania. W jego treści Skarżący zacytował zarówno art. 63 Konstytucji RP jak i przepisy k.p.a. dotyczące prawa do skargi (art. 221, art. 227 i art. 231). W ocenie Sądu treść uzasadnienia "ponaglenia" uwzględniając wcześniejsze pisma Skarżącego w sprawie wskazuje na jego niezadowolenie z faktu prowadzenia postępowania przez Organ a nie na jego przewlekłość. Uzasadnienie "ponaglenia" i zacytowane w nim przepisy prawa pozwala wyrazić stanowisko, że jest ono skargą na działalność organu a nie ponagleniem w rozumienia art. 37 k.p.a. Mając powyższe ustalenia i rozważania na uwadze, Sąd odrzucił skargę (pkt I sentencji postanowienia), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu, w wysokości 100 zł (pkt II sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.