II AKz 634/24

<p>Sygn. akt II AKz 634/24</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 8 listopada 2024 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie, II Wydział Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Wojciech Kolanko (del)</p> <p>Protokolant: Dominik Dąbrowny</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <span class="anon-block">D. S.</span> </p> <p>zażalenia obrońcy oskarżonego z dnia 30.08.2024 r. na zarządzenie Przewodniczącego III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20.08.2024 r. o odmowie przyjęcia apelacji</p> <p>na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 466;art. 466 § 1;art. 466 § 2)">art. 466 § 1 i 2 kpk</a> </p> <p>postanawia</p> <p>uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W dniu 12 października 2023 r. w Sądzie Okręgowym w Krakowie zapadł wyrok skazujący m.in. wobec <span class="anon-block">D. S.</span> w sprawie o sygn. akt: III K 84/19.</p> <p>Po sporządzeniu i doręczeniu uzasadnienia orzeczenia obrońca oskarżonego <span class="anon-block">D. S.</span> wniósł w terminie apelację od wyroku (k. 3265 i nast. t. XL), która została przyjęta.</p> <p>W dniu 12 sierpnia 2024 r. <span class="anon-block">D. S.</span> wniósł do Sądu Okręgowego własnoręczne pismo zatytułowane „Apelacja” (opatrzone datą 15.07.2024 r.), które nie zawierało podpisu autora.</p> <p>Zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2024 r. Przewodnicząca III Wydziału Karnego odmówiła przyjęcia apelacji osobiście złożonej przez <span class="anon-block">D. S.</span> uznając, iż pochodzi od osoby nieuprawnionej (k. 3345 t. XL).</p> <p>Na powyższe zarządzenie obrońca oskarżonego wniósł zażalenie zaskarżając je w całości i zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, a to:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 120;art. 120 § 1)">art. 120 §1 kpk</a> poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy pismo oskarżonego zatytułowane „apelacja” z dnia 15 lipca 2024 r zawierało braki formalne, które obligowały sąd do wezwania oskarżonego do ich uzupełnienia;</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 §1 kpk</a> poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że w zakresie występków przypisanych oskarżonemu w wyroku Sądu Okręgowego, co do których właściwy jest sąd rejonowy, przy sporządzeniu apelacji obowiązuje przymus adwokacko- radcowski.</p> <p>Skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia o odmowie przyjęcia apelacji osobistej oskarżonego. Zwrócił się także o przedstawienie na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 193)">art. 193 Konstytucji</a> pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 kpk</a> z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, w szczególności z jej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 31;art. 31 ust. 3;art. 42;art. 42 ust. 2;art. 42 ust. 2 zd. 1)">art. 31 ust 3 oraz art. 42 ust 2 zd. 1</a>.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</p> <p>Zasadny okazał się pierwszy zarzut zażalenia, co prowadzić musiało do uchylenia zaskarżonego zarządzenia.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 §1 kpk</a> apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.</p> <p>Problem wniesienia apelacji osobistej był przedmiotem rozważań w judykaturze i literaturze. Przyjęło się, że „<em> <!-- --> jeżeli pomimo przymusu adwokacko-radcowskiego strona sama sporządziła i wniosła apelację od wyroku sądu okręgowego, to apelacja pochodzi od osoby uprawnionej (strony), ale zawiera brak formalny w postaci niesporządzenia i niepodpisania przez obrońcę lub pełnomocnika, którego niezachowanie uniemożliwia nadanie jej biegu. Jest to jednak brak formalny o charakterze usuwalnym. Dlatego też w wypadku jego stwierdzenia prezes sądu pierwszej instancji (przewodniczący wydziału) powinien wezwać stronę do jego usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyjęcia apelacji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (art. 429;art. 429 § 2)">art. 429 § 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (art. 120;art. 120 § 1)">art. 120 § 1</a>) – por. uchwała SN z 20.11.1991 r., I KZP 19/91, OSNKW 1992/3–4, poz. 21, z aprobującą glosą Z. Dody i J. Grajewskiego, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">PS</a> 1996/6, s. 34, a także Grzegorczyk, Kodeks, 2008, s. 963. W wypadku gdy strona nie uzupełni tego braku, apelację należy uznać za bezskuteczną i odmówić jej przyjęcia. Z tego też względu złożenie apelacji przez stronę nie może zostać uznane za wniesienie jej przez osobę nieuprawnioną i tym samym spowodować zastosowanie od razu trybu przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1</a> </em>” (D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 446).</p> <p>W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że „<em> <!-- -->przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 394;art. 394 § 1)">art. 394 § 1 k.p.k.</a> statuuje wymaganie formalne dotyczące "sporządzenia i podpisania" </em>[a nie wniesienia – przyp. W.K.]<em> <!-- --> rewizji. Chodzi więc o wymaganie odniesione do pisma, a nie do wniesienia rewizji. Owego "sporządzenia i podpisania" rewizji powinien dokonać "adwokat". Jeżeli na zlecenie oskarżonego rewizję sporządzi i podpisze adwokat nie będący zarazem obrońcą oskarżonego, to oskarżony - czyniąc użytek z uprawnienia przyznanego mu w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 392)">art. 392 k.p.k.</a> - może ją wnieść samodzielnie (we własnym imieniu).” (uchwała SN z 20.11.1991 r., I KZP 19/91, OSNKW 1992, nr 3-4, poz. 21).</em> </p> <p>Rację ma zatem obrońca argumentując, że brak sporządzenia i podpisania apelacji przez obrońcę skutkować powinien wezwaniem strony do uzupełnienia braku formalnego. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że adw. <span class="anon-block">T. W. (1)</span> już wniósł apelację od wyroku na korzyść <span class="anon-block">D. S.</span>. Apelacja przysługuje bowiem stronie, a nie jej obrońcy. Jeżeli oskarżony chce wnieść apelację od wyroku o określonej treści, to jest do tego uprawniony, o ile dochowa wymogów formalnych, mianowicie zleci sporządzenie i podpisanie tejże apelacji adwokatowi, niezależnie od tego czy <span class="anon-block">T. W.</span>, czy innemu, który dotychczas w sprawie nie występował. Oskarżony może ustanowić drugiego obrońcę, a nawet wnieść taką apelację samodzielnie, po jej sporządzeniu i podpisaniu przez adwokata.</p> <p>Dlatego odmowa przyjęcia apelacji osobistej <span class="anon-block">D. S.</span> przez Przewodniczącego III Wydziału Karnego była przedwczesna. Brak ten nie może być konwalidowany przez Sąd Odwoławczy i wymaga uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p>Warto też zwrócić uwagę, że „p<em> <!-- -->isma oskarżonych odwołujących się od wyroku sądu okręgowego nie mogą być uznane za apelacje, bo nie pochodzą od podmiotu kwalifikowanego, a to adwokata (radcy prawnego) uprawnionego do wniesienia apelacji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 k.p.k.</a>). Pisma te traktuje się jako oświadczenia oskarżonych. Mogą one stanowić rozwinięcie (uzupełnienie) apelacji ich obrońców, ale tylko w zakresie zarzutów i podstaw zawartych w apelacjach. Mogą sygnalizować naruszenie prawa, odpowiadające bezwzględnym przesłankom odwoławczym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439;art. 439 § 1)">art. 439 § 1 k.p.k.</a>) bądź zwracać uwagę na okoliczności świadczące o rażącej niesprawiedliwości zaskarżonego wyroku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 440)">art. 440 k.p.k.</a>). Argumenty zawarte w takim piśmie mogą stanowić dodatkowe uzasadnienie apelacji adwokata lecz tylko w zakresie przez obrońcę zaskarżonym, bądź sygnalizować sądowi odwoławczemu rażącą nieprawidłowość zaskarżonego wyroku.</em>” (wyrok SA w Krakowie z 30.12.2016 r., II AKa 286/15, KZS 2017, nr 3, poz. 43).</p> <p>Aby jednak takie pismo w ogóle mogło otrzymać bieg, musi spełniać wymogi formalne dla każdego pisma procesowego, w szczególności być opatrzone podpisem autora (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 119;art. 119 § 1;art. 119 § 1 pkt. 4)">art. 119 § 1 pkt 4 kpk</a>).</p> <p>Rekapitulując, przewodniczący Wydziału III Sądu Okręgowego winien wezwać <span class="anon-block">D. S.</span> do uzupełnienia braków formalnych poprzez dołączenie apelacji sporządzonej i podpisanej przez adwokata (jeżeli jego wolą jest wniesienie apelacji), bądź też podpisanie pisma (jeżeli chce, by jego pismo stanowiło oświadczenie podlegające odczytaniu w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 453;art. 453 § 2)">art. 453 §2 kpk</a>).</p> <p>Co się tyczy zarzutu nr 2 i powiązanego z nim wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, to Sąd Apelacyjny ani nie podziela tego zarzutu, ani nie znajduje podstaw do skierowania pytania prawnego na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 193)">art. 193 Konstytucji RP</a>. Zgodnie z powołanym przepisem sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Obrońca dopatruje się niezgodności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją RP</a> przepisu statuującego tzw. przymus adwokacki w sytuacji, „<em> <!-- -->w której oskarżony chciałby złożyć apelacje od wyroku w części – w zakresie występków, których rozpoznanie leży w kompetencjach sądu rejonowego</em>” (k. 3351 t. XL). Tymczasem w niniejszej sprawie oskarżony został uznany winnym zbrodni i dwóch występków. W kwestionowanym piśmie zatytułowanym „Apelacja” w sposób jasny sprzeciwił się wszystkim przypisanym mu zarzutom, w tym przede wszystkim zbrodni z punktu I wyroku. Hipotetyczny stan faktyczny, w którym oskarżony „chciałby złożyć apelacje od wyroku w części – w zakresie występków” nie zachodzi w niniejszej sprawie. Ergo, nie mamy do czynienia z sytuacją, w której od odpowiedzi na pytanie prawne zależeć miałoby rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Warunek wystąpienia z pytaniem prawnym do TK zatem nie zachodzi. Natomiast zasadność przymusu adwokackiego w zakresie zaskarżenia wyroku przypisującego zbrodnię jest jasna i nie budzi zastrzeżeń obrońcy.</p> <p>W tej sytuacji należało orzec jak w części dyspozytywnej i zwrócić sprawę Sądowi I instancji celem umożliwienia Przewodniczącemu Wydziału dopełnienia czynności, o których mowa w poprzednich akapitach.</p> <p>SSO Wojciech Kolanko (del)</p> </div>