III AUz 174/24

<p>Sygn. akt III AUz 174/24 p</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 18 listopada 2024 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Anna Olszewska (spr.)</p> <p>Sędziowie: SSA Krystian Serzysko</p> <p>SSA Katarzyna Wysokińska-Walenciak</p> <p>Protokolant: Małgorzata Soczówka</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2024 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. S.</span> </p> <p>przeciwko Wojskowemu Biurze Emerytalnemu w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o wypłatę emerytury wojskowej</p> <p>na skutek zażalenia organu rentowego</p> <p>na postanowienie zawarte w punkcie II. wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt III AUa 1640/20</p> <p>postanawia:</p> <p>1.  oddalić zażalenie;</p> <p>2.  zasądzić od Wojskowego Biura Emerytalnego w <span class="anon-block">K.</span> na rzecz <span class="anon-block">J. S.</span> kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia organowi rentowemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.</p> <p>Sygn. akt III AUz 174/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznawał zażalenie organu rentowego na punkt II. wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt III AUa 1640/20. W punkcie I. wyroku Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił odwołanie oraz nie obciążył odwołującego <span class="anon-block">J. S.</span> kosztami postępowania, w punkcie II. nie obciążył odwołującego kosztami postępowania apelacyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Apelacyjny wskazał, że o kosztach postępowania za obie instancje orzekł zgodnie z wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> zasadą słuszności, mając na uwadze charakter sprawy. Sporna w tej sprawie kwestia możliwości pobierania dwóch emerytur przez ubezpieczonych, którzy pozostawali w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobierali emeryturę wojskową wynoszącą 75 % podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, budziła bowiem wątpliwości. Istniejące na tym tle rozbieżności w orzecznictwie usunięte zostały dopiero w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21, OSNP 2022, nr 6, poz. 58), a zatem zapadłej już po wydaniu zaskarżonego wyroku I instancji. Organ rentowy zastępowany przez radcę prawnego złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego zawarte w punkcie II wyroku, jak również wniósł zażalenie na prawomocny punkt I. wyroku wskazując, że skarży postanowienie o kosztach postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie wystąpił wypadek szczególny oraz naruszenie § 10 ust. 1 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez niezastosowanie i nie zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia zawartego punkcie I. i punkcie II. wyroku oraz zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego</p> <p>W odpowiedzi na zażalenie odwołujący zastępowany przez radcę prawnego wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego oraz o zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje</p> <p>Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zażalenie na koszty postępowania apelacyjnego zostało oddalone, ponieważ Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że nie miało miejsca naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> W niniejszej sprawie skarżący zakwestionował możliwość odstąpienia od zasądzania kosztów na podstawie powyższego przepisu, zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksu postępowania cywilnego</a> statuują tym samym zasadę, że wprawdzie wynik procesu z reguły decyduje o obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, niemniej nie jest to obowiązek nieograniczony i podlega ocenie z punktu widzenia zasad słuszności. Jednocześnie przepisy nie konkretyzują pojęcia "wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi. W orzecznictwie wskazuje się, że do kręgu "wypadków szczególnie uzasadnionych" należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz tj. dotyczące przede wszystkim stanu majątkowego i sytuacji życiowej. Należy wziąć pod uwagę m.in. podstawę oddalenia żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy, a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem - są to fakty związane z samym przebiegiem procesu. Podkreślenia wymaga, że zakwalifikowanie przypadku jako szczególnie uzasadnionego wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Okoliczności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (zob. post. SN z 14.1.1974 r., II CZ 223/73, Legalis). Hipoteza przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią uzasadnioną podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt I CZ 110/07, niepubl.). Wskazać należy, że w niniejszej sprawie na należne organowi rentowemu koszty procesu złożyła się wyłącznie opłata za czynności radcy prawnego, w wysokości pojedynczej opłaty w stawce minimalnej określonej w oraz § 10 ust. 1 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że co do zasady zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art.102 k.p.c.</a> może być objęte kontrolą instancyjną w ramach rozpoznawania środka odwoławczego, niemniej jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna następować wyjątkowo, tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwe. Warty przywołania jest również pogląd odnośnie poruszonej kwestii wyrażony w orzeczeniach Sądu Najwyższego, w których wskazuje się, że zakwalifikowanie przypadku jako szczególnie uzasadnionego wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, a ingerencja w to uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia o kosztach procesu, następuje jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (postanowienia Sądu Najwyższego z 9.8.2012 r., V CZ 26/12 oraz z 15.6.2011 r., V CZ 23/11, Legalis), że rozstrzygnięcie w tym zakresie może zostać skutecznie zakwestionowane w ramach kontroli instancyjnej jedynie w razie oczywistego naruszenia reguł zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> (tak postanowienie SN z 9.8.2012 r., V CZ 26/12, Legalis), że wprawdzie zasadność skorzystania z tego uprawnienia może być objęta kontrolą sądu wyższego rzędu, jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna być dokonywana tylko wyjątkowo, gdy ocenie przeprowadzonej przez sąd pierwszej instancji można przypisać cechy dowolności (tak postanowienie z dnia 17 kwietnia 2014 r. V Cz 103/12, LEX nr 1341712). W realiach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja nie występuje. Jako wypadek szczególnie uzasadniony Sąd Apelacyjny przyjął okoliczności związane z samym przebiegiem procesu, a mianowicie szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. Zdaniem Sądu odwoławczego rozpoznającego zażalenie ocena wystąpienia przypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art.102 k.p.c.</a> została należycie umotywowana. Determinował ją charakter sprawy, bowiem sporna w tej sprawie kwestia zbiegu emerytury wojskowej ze świadczeniami z ubezpieczeń powszechnych dla ubezpieczonych, którzy pozostawali w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r., budziła w orzecznictwie wątpliwości. Tymczasem, jak wyżej wskazano, judykatura za wypadek szczególnie uzasadniony przyjmuje niespójności w orzecznictwie przy rozpoznawaniu danego zagadnienia, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Nadmienić należy, że w pierwszej instancji odwołanie zostało uwzględnione, a rozstrzygnięcie to zostało zmienione przez Sąd Apelacyjny po podjęciu rzeczonej uchwały III UZP 7/21, zapadłej już po wydaniu zaskarżonego wyroku. Z dotychczasowej argumentacji wyłania się wyraźny wniosek, że w rozpoznawanej sprawie nie sposób doszukać się dowolności przy ocenie, że zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Brak jest podstaw do przyjęcia, że zastosowania instytucji odstąpienia od obciążenia przegrywającego kosztami postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie. Rozstrzygnięcie Sądu odpowiada prawu, natomiast zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> jest chybiony. Należy również podkreślić – dla pełnego obrazu i w związku z zarzutami podniesionymi w zażaleniu - że zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> nie wymaga wniosku przegrywającego (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2013 r., II CZ 185/12). W realiach niniejszej sprawy nie było zatem konieczne wystąpienie przez odwołującego z wnioskiem o nieobciążanie go kosztami zastępstwa procesowego. Omawiany przepis jest adresowany do sądu i jego zastosowanie nie jest warunkowane złożeniem wniosku przez stronę, lecz zależy od konkretnego stanu faktycznego kwalifikowanego przez sąd, jako wypadek szczególnie uzasadniony. Ponieważ nie zastosowano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> i nie zasądzono kosztów postępowania od strony przegrywającej sprawę, nie mogły znalazły zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, określające stawki wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, wskazane w podstawie zaskarżenia, co czyni zarzut ich naruszenia bezprzedmiotowym.</p> <p>Kierując się wskazaną argumentacją, nie podzielając trafności zarzutów zażalenia i nie dostrzegając podstaw do przyjęcia oczywistego naruszenia reguł zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 1. sentencji na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono kierując się wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy (punkt 2.). Koszty te obejmują ustalone w stawce minimalnej wynagrodzenie radcy prawnego zastępującego odwołującego się w postępowaniu zażaleniowym, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> oraz § 9 ust. 2 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 wyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>