IV Ka 608/24

<p>Sygn. akt IV Ka 608/24</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Tytułem wstępu Sąd wyjaśni powody odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia na formularzu. W sprawie wniesiono apelację co do oskarżonego <span class="anon-block">D. W.</span>, ale niezależnie od podniesionych w niej zarzutów Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji również co do nieobjętego apelacją <span class="anon-block">T. W.</span>. Sporządzanie uzasadnienia na formularzu wymusiłoby wielokrotne powtarzanie tych samych kwestii, względnie odwoływanie się do różnych rubryk formularza, zmuszając czytelnika do wielokrotnego wertowania tekstu w poszukiwaniu odniesień, czyniąc z tego dokumentu zawiłą szaradę. Dlatego Sąd Okręgowy odstąpił od sporządzenia uzasadnienia na formularzu, gdyż sporządzenie go w tej formie przy specyfice omawianej sprawy byłoby nieczytelne dla stron i nie zapewniłoby pełnej transparentności, a tym samym swobodnej realizacji prawa do obrony naruszając prawo stron do rzetelnego procesu. Ma to również oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( <em> <!-- -->por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2021 roku w sprawie III KK 77/21, opubl. Legalis</em>).</p> <p>Obrońca oskarżonego <span class="anon-block">D. W.</span> zarzucił wyrokowi obrazę przepisów postępowania w wyniku zaniechania prawidłowej oceny dowodów, pominięcia części z nich, oraz wynikający z tego błąd w ustaleniach faktycznych poprzez niezasadne przypisanie oskarżonemu zarzuconego mu czynu. Analiza tych zarzutów oraz akt sprawy prowadzi do wniosku, że przewód sądowy należy powtórzyć w całości, co powoduje konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2;art. 437 § 2 zd. 2)">art. 437 § 2 zdanie II kpk</a>).</p> <p>Te same argumenty przemawiają za uchyleniem wyroku co do oskarżonego <span class="anon-block">T. W.</span> ( według aktu oskarżenia współsprawcy <span class="anon-block">D. W.</span>). Uchylenie wyroku co do <span class="anon-block">T. W.</span> nastąpiło w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 435)">art. 435 kpk</a>, zgodnie z którym Sąd odwoławczy uchyla orzeczenie na korzyść współoskarżonego, choćby nie wniósł środka odwoławczego, jeżeli je uchyla na rzecz współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyczy, gdy przemawiają za tym te same względy.</p> <p>Ponadto Sąd Okręgowy skorzysta z dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 436)">art. 436 kpk</a> ograniczając przeprowadzony poniżej wywód do analizy tych uchybień, które przemawiają za uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w całości ( co do obu oskarżonych), gdyż rozpoznanie sprawy w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne.</p> <p>W niniejszej sprawie obaj oskarżeni nie przyznawali się do winy, odmówili składania wyjaśnień, oskarżony <span class="anon-block">D. W.</span> deklarował, że złoży je przed Sądem. Świadek <span class="anon-block">L. K.</span> zeznał, że nie zawierał umowy pożyczki i nie poczuwał się do obowiązku jej spłaty – przy czym na etapie odwoławczym obrońca przedstawił kopię dokumentu świadczącego o tym, że taką umowę zawarł ( k. 331). W apelacji przedstawiono sensowną i logiczną wersję, według której klient ( <span class="anon-block">L. K.</span>) chciał, aby kwota z umowy pożyczki nie wpłynęła na jego konto, aby nie być tam widoczna. Pomijając zawarte w uzasadnieniu apelacji argumenty ( chęć ukrycia pożyczki przed najbliższymi ) dodać można, że mogłoby to być powodowane również chęcią zatajenia tego przysporzenia np. przed wierzycielami i komornikiem. Drugim bardzo ważnym świadkiem był <span class="anon-block">Ł. P.</span> – pracownik firmy oskarżonego, którego telefon miał być według aktu oskarżenia podstępnie wykorzystany przez oskarżonych w celu popełnienia zarzuconego im czynu. Problem w tym, że złożył on diametralnie sprzeczne zeznania - w pierwszych wprost potwierdził, że zwarł umowę pożyczki z klientem <span class="anon-block">L. K.</span> ( k. 42 v), zaś w drugich zasłonił się brakiem wiedzy, kto zawarł tę umowę ( k. 150 v). Tymczasem jego zeznania są kluczowe dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.</p> <p>Zatem przedmiotowa sprawa wcale nie jest jednoznaczna, wymaga przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, w tym bezpośredniego przesłuchania przez Sąd świadka <span class="anon-block">Ł. P.</span> i wyjaśnienia rozbieżności w jego zeznaniach oraz bezpośredniego przesłuchania świadka <span class="anon-block">L. K.</span> i odniesienia się przez niego do treści dokumentu mającego potwierdzać zawarcie przez niego umowy pożyczki ( k. 331).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 405;art. 405 § 2)">art. 405 § 2 kpk</a> „automatycznemu” ujawnieniu z chwilą zamknięcia przewodu sądowego podlegają te dokumenty ( w tym protokoły zeznań świadków), które „<span class="underline"> <!-- -->podlegają odczytaniu</span>” na rozprawie. O tym, kiedy można odstąpić od bezpośredniego przesłuchania świadka i odczytać jego zeznania decydują przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 kpk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 392;art. 392 § 1)">art. 392 § 1 kpk</a>. Żaden z tych warunków nie był w tej sprawie spełniony, protokoły zeznań świadków <span class="anon-block">Ł. P.</span> i <span class="anon-block">L. K.</span> nie mogły być od tak odczytane ( więc <span class="underline"> <!-- -->nie podlegały odczytaniu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 405;art. 405 § 2)">art. 405 § 2 kpk</a> </span>), bo zeznania pierwszego są wewnętrznie sprzeczne ( trzeba wezwać go do wyjaśnienia tych rozbieżności), a zeznania obu są zbyt doniosłe i sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonych nie przyznających się do winy, aby uznać, że bezpośrednie przeprowadzenie tych dowodów przez Sąd nie jest niezbędne ( brak warunków do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 392;art. 392 § 1)">art. 392 § 1 kpk</a>).</p> <p>Tymczasem Sąd Rejonowy zadziałał niczym <em> <!-- -->sąd kapturowy</em> – na rozprawę poza prokuratorem nikt się nie stawił, więc „ujawnił” sobie przez odczytanie dowody ( wyjaśnienia i zeznania), po czym wydał wyrok ( protokół rozprawy k. 284-286). Takie procedowanie stanowi <span class="underline"> <!-- -->fikcję postępowania dowodowego</span> – całe to postępowanie wymaga więc powtórzenia, albowiem poza sztuką czytania na głos Sąd Rejonowy nie wykazał się żadnym przeprowadzeniem jakiegokolwiek dowodu. W dodatku uczynił to w sprawie niejednoznacznej, w której bezpośrednie przeprowadzenie dowodów z aktu oskarżenia, a także uzupełnienie materiału dowodowego ( o czym za chwilę ) jest niezbędne. <span class="underline"> <!-- -->To nie było rzetelne postępowanie dowodowe – to była jego iluzja</span>. Takie postępowanie rażąco narusza przepisy proceduralne, nie może być zaakceptowane przez Sąd odwoławczy i gdyby nie to, że według wiedzy Sądu Okręgowego sędzia referent orzekający w tej sprawie w Sądzie Rejonowym przeszedł w stan spoczynku prawdopodobnie zakończyłoby się postępowaniem dyscyplinarnym ( obecnie z uwagi na zakończenie pracy orzeczniczej przez sędziego nie ma to sensu więc od tego odstąpiono).</p> <p>Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2;art. 437 § 2 zd. 2)">art. 437 § 2 zdanie drugie in fine KPK</a>, jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji ( <em> <!-- --> por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 roku w sprawie I KZP 3/19 opubl. Legalis</em>). Uchybienia natury dowodowej uzasadniają potrzebę ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, gdy m. in nieprawidłowe przeprowadzenie większości dowodów przez sąd pierwszej instancji wywołało niemożność poddania ocenie tych prawidłowo przeprowadzonych i w konsekwencji spowodowało, że postępowanie dowodowe zrealizowane przez sąd meriti okazało się całkowicie nieprzydatne dla wydania rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu ( <em> <!-- --> por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2024 roku w sprawie I KS 20/24, opubl. Legalis </em>).</p> <p>Tak właśnie jest w przedmiotowej sprawie. Sąd Rejonowy „odegrał” iluzję postępowania dowodowego, faktycznie go nie przeprowadzając, a już na pewno nie robiąc tego rzetelnie. Postępowanie to okazało się całkowicie nieprzydatne dla wydania rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, w istocie stanowiło jedynie stratę czasu. Wymaga to powtórzenia przewodu sądowego w całości, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania co do obu oskarżonych.</p> <p> <strong> <!-- -->Po zwrocie sprawy Sąd Rejonowy:</strong> </p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>powtórzy przewód sądowy w całości i umożliwi oskarżonym złożenie wyjaśnień oraz przesłucha świadków <span class="anon-block">Ł. P.</span> i <span class="anon-block">L. K.</span>;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>co do świadka <span class="anon-block">Ł. P.</span> wezwie go do wyjaśnienia rozbieżności w jego zeznaniach ( było to sygnalizowane we wcześniejszej części uzasadnienia);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>Sąd Okręgowy nie wyklucza możliwości przesłuchania świadka <span class="anon-block">Ł. P.</span> w drodze pomocy sądowej ( wnosił o to pismem z dnia 18 lipca 2024 roku – k. 280) pod warunkiem zaznaczenia, aby Sąd wezwany przesłuchując świadka dążył do wyjaśnienia w/w rozbieżności;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>wezwie świadka <span class="anon-block">L. K.</span> do ustosunkowania się do dokumentu pokwitowania odbioru gotówki z k. 331;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w razie zaprzeczenia przez świadka <span class="anon-block">L. K.</span> autentyczności jego podpisu pod w/w dokumentem z k. 331 rozważy dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. badania pisma ręcznego celem udzielenia odpowiedzi, czy jest to autentyczny podpis świadka ( przy czym najpierw podejmie działania w celu uzyskania oryginału tego dokumentu, na k. 331 znajduje się kopia, w razie niemożliwości uzyskania oryginału zleci opiniowanie na kopii);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w razie ewentualnego skazania i orzekania o obowiązku naprawienia szkody weźmie pod uwagę, że doszło do cesji wierzytelności na rzecz innego podmiotu (k. 317);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>zweryfikuje kwestię karalności oskarżonego <span class="anon-block">D. W.</span> poprzez załączenie aktualnych danych z systemu, a jeżeli nadal będzie tam figurować skazanie ze sprawy III K 1178/22 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi, załączy te akta i zbada pod katem zatarcia skazania, albowiem z informacji o tym skazaniu znajdującej się na k. 212 wynika, że zachodzi takie prawdopodobieństwo ( minęło 6 miesięcy od zakończenia próby, należy zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 kk</a> i przyjąć poprzednie brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 76;art. 76 § 1)">art. 76 § 1 kk</a>, w razie uiszczenia grzywny - jeżeli nie orzeczono innych środków karnych lub kompensacyjnych, a z danych o tym wyroku zawartych w systemie informatycznym to nie wynika – to nastąpiło zatarcie);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>będzie pamiętał o zakazie <em> <!-- -->reformationis in peius</em> mającym zastosowanie do obu oskarżonych.</p> </dd> </dl> <p>Wobec powyższego orzeczono jak w wyroku.</p> </div>