VI U 968/22
Common courts2025-01-16
Case number
VI U 968/22
Judgment date
2025-01-16
Type
SENTENCE
Judges
Karolina Chudzinska (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt VI U 968/22</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p> Dnia 16 stycznia 2025 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie:</p>
<p> Przewodniczący Sędzia Karolina Chudzinska</p>
<p> Protokolant – stażysta Martyna Słowińska</p>
<table>
<colgroup>
<col width="760"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 roku na rozprawie</p>
<p>sprawy <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>o podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne</p>
<p>na skutek odwołań <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>z dnia 10 marca 2022r. nr <span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
<p>z dnia 10 marca 2022r. nr <span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
<p>z dnia 10 marca 2022r. nr <span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
<p>z udziałem : <span class="anon-block">O. A.</span>, <span class="anon-block">V. T.</span>, <span class="anon-block">Y. Y.</span>
</p>
<p>1.
Oddala odwołania.</p>
<p>2.
Zasądza od odwołującej się <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">B.</span> kwotę 1.890 zł</p>
<p>(tysiąc osiemset dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.</p>
<p>
<em>
<!-- --> S ędzia Karolina Chudzinska </em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
</tr>
</table>
<p>Sygn. akt VI U 968/22</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Kolejnymi decyzjami z dnia 10 marca 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> ustalił podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne oraz kwoty składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> dla: <span class="anon-block">O. A.</span> (05-06/2018), <span class="anon-block">V. T.</span> (<span class="anon-block"> (...)</span>), <span class="anon-block">Y. Y.</span> (05-09/2018). W uzasadnieniu każdej z tych decyzji organ rentowy wskazał, że płatnik składek nie zadeklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umowy zlecenia zawartej z <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> dla ww. ubezpieczonych wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> w miesiącach wskazanych w zaskarżonych decyzjach. Dodał, że <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> jest agencją pracy tymczasowej, zatrudniającą cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy. Wskazał również, że od 17 września 2017r. <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> zatrudniła pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy, a od listopada 2017r. Spółka zatrudniła także osoby na podstawie umów zlecenia, deklarując jedynie składkę zdrowotną. Osoby te zatrudnione były na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia w <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) SP.z.o.o.</span>, gdzie deklarowano składki na ubezpieczenia społeczne. Natomiast pracownicy <span class="anon-block"> (...) Sp.z.o.o.</span> wykonywali umowy zlecenia w <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span>, gdzie deklarowano z tego tytułu jedynie składkę zdrowotną. Wobec tego organ rentowy uznał, że zawieranie umów zlecenia z pracownikami zatrudnionymi w <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> przez <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> i odwrotnie zawieranie z pracownikami <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> umów zlecenia przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> miało na celu obejście przepisów prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58§1 Kodeksy cywilnego</a> i obniżenia kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne.</p>
<p>Odwołania od ww. decyzji złożył płatnik składek <span class="anon-block"> – (...) spółka z o.o.</span>, zaskarżając je w części, w jakiej ustalają podstawę wymiaru składek ponad kwotę zadeklarowaną przez płatnika składek. W uzasadnieniu odwołań pełnomocnik odwołującej spółki wskazał, że płatnik był zobowiązany do zadeklarowania składek na ww. ubezpieczenia od kwoty wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia zawartej z ubezpieczonymi, nie był jednak zobowiązany do zadeklarowania składek na wspomniane ubezpieczenia od umowy zlecenia, której nie zawierał z ubezpieczonym, ani której nie był beneficjentem. Płatnik zaprzeczył okolicznościom podnoszonym w uzasadnieniu decyzji organu rentowego, ponieważ według niego są one oparte na z góry dokonanych w toku kontroli, krzywdzących dla płatnika założeniach o zawieraniu umów w celu obejścia przepisów prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58§1 k.c.</a> Wskazał, ustalenie organu dotyczy czynności prawnej, której płatnik nie był stroną ani beneficjentem, zatem nie mogą dotykać go skutki ewentualnej nieważności umowy. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że czynność prawna polegająca na zawarciu umowy zlecenia, której płatnik nie był stroną służy do obejścia prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 K.c.</a> Wobec powyższego pełnomocnik odwołującej spółki w jej imieniu wniósł o zmianę zaskarżonych decyzji poprzez ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z kwotami zadeklarowanymi przez płatnika składek oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołania pełnomocnik organu rentowego wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w treści zaskarżonych decyzji.</p>
<p>Kolejnymi zarządzeniami z dnia 10 czerwca 2022 roku, Sąd Okręgowy połączył sprawy z ww. odwołań do rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt VI U 968/22.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 14 września 2023 roku Sąd Okręgowy, działając na podstawie art. 477<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy ustalił, co następuje.</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block"> Spółka (...) Sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> powstała <br/>w 2017 roku. Prowadzi działalność w przedmiocie pośrednictwa pracy w zakresie pracowników tymczasowych i sezonowych. Jest agencją pracy tymczasowej. Podejmuje współpracę z wieloma przedsiębiorstwami na terenie całej Polski, którym na podstawie umów o współpracę udostępnia osoby do pracy. Celem wywiązania się z umów o współpracę spółka zawiera umowy o pracę i umowy zlecenia z cudzoziemcami, głównie narodowości ukraińskiej. Obecnie siedziba spółki znajduje się w <span class="anon-block">T.</span> 76E, gmina <span class="anon-block">Z.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->/okoliczno ści bezsporne/ </em>
</p>
<p>W dniu 1 marca 2017 roku <span class="anon-block"> spółka (...) Sp. z o.o.</span> i spółka <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> zawarły porozumienie o współpracy partnerskiej. Porozumienie to zostało zawarte do dnia 30 września 2018 roku i następnie zostało przedłużone w dniu 1 października 2018 roku na czas nieokreślony. Na podstawie tego porozumienia ww. spółki uregulowały wzajemne prawa i obowiązki w związku z realizacją wzajemnego użytkowania pracowników dla potrzeb terminowej realizacji zamówienia, zlecenia lub kontraktu, wzajemnego korzystania z nieruchomości dla działalności biurowej, kwaterunkowej i produkcyjnej w ramach prowadzonej realizacji zlecenia lub kontraktu oraz wzajemnego użyczania sprzętu, narzędzi i samochodów. Obie spółki w okresie spornym miały tę samą siedzibę – w <span class="anon-block">B.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>. <span class="anon-block"> Spółka (...) Sp. z o.o.</span> zawierała umowy zlecenia z pracownikami spółki <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w czasie trwania stosunku pracy, a spółka <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> zawierała umowy zlecenia z pracownikami <span class="anon-block"> spółki (...) Sp. z o.o.</span> Praktyka spółek była taka, że osoby, będąc związane umową o pracę w jednej ze spółek i umową zlecenia w drugiej ze spółek, były zgłaszane do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy o pracę i wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia i od przychodów uzyskiwanych z tytułu umowy zlecenia opłacano za nie składki tylko na ubezpieczenie zdrowotne.</p>
<p>
<em>
<!-- -->/okoliczno ści bezsporne/ </em>
</p>
<p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> prowadził kontrolę względem płatnika składek <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> Kontrolą tą objęto okres od marca 2017r. do grudnia 2019r. W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zgłaszaniu pracowników do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, w ustalaniu podstaw wymiaru składek oraz w ich opłacaniu. Dotyczyły one m.in. zawierania ww. ubezpieczonych z <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> umowy zlecenia wykonywanej na rzecz <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> i nie zadeklarowania przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach. W ocenie organu rentowego zleceniobiorcy w okresie wykonywania umów zlecenia w <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> byli jednocześnie zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia przez płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> Sp z.o.o. Organ ustalił, że dla ubezpieczonych kwoty zadeklarowane z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> należy doliczyć do podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u ich właściwego płatnika składek <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span>
</p>
<p>Na podstawie zapisów na ich kontach Stworzenie schematu pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń przedstawionego w zastanym podczas kontroli stanie faktycznym i prawnym skutkowało: odprowadzeniem zaniżonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, naruszeniem zasady nieuprawnionego nieuszczuplania środków funduszu ubezpieczeń społecznych oraz zaniżeniem podstawy wymiaru i wysokości ewentualnych świadczeń z ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców.</p>
<p>
<em>
<!-- -->
<span class="anon-block">D.</span> ód kopia protokołu kontroli - k. 99A akt sprawy, zeznania świadka <span class="anon-block">D. J.</span> w sprawie o sygn. akt VI U 643/22 – K. 122- 124</em>
</p>
<p>Ubezpieczona <span class="anon-block">O. A.</span> zawarła w dniu 26 marca 2018 roku z <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> umowę zlecenia, na mocy której zobowiązała się wykonywać pracę na rzecz użytkownika <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span> za wynagrodzeniem 13,70 zł brutto za godzinę w okresie od dnia 26 marca 2018 roku do 26 maja 2018 roku. Przedmiotem tej umowy były czynności związane z etapami produkcji polegającej na tworzeniu i formowaniu świeczek. Ubezpieczona w trakcie wykonywania powyższej umowy zlecenia była jednocześnie zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia przez płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->
<span class="anon-block">D.</span> ód: umowa zlecenia z dnia 26.03.2018r. dołączona do skarżonej decyzji – akta sprawy</em>
</p>
<p>Ubezpieczony <span class="anon-block">V. T.</span> zawarł w dniu 22 maja 2018 roku z <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> umowę zlecenia, na mocy której zobowiązał się w okresie od dnia 22 maja 2018 roku do 10 listopada 2018 roku wykonywać pracę na rzecz użytkownika <span class="anon-block">Z. B.</span> we <span class="anon-block">W.</span> za wynagrodzeniem 13,70 zł brutto za godzinę. Przedmiotem tej umowy było pakowanie towarów i przygotowanie do wysyłki. Ubezpieczony w trakcie wykonywania powyższej umowy zlecenia był jednocześnie zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia przez płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->
<span class="anon-block">D.</span> ód: umowa zlecenia z dnia 22.05.2018r. – dołączona do skarżonej decyzji – w dołączonych aktach VI U 978/22 </em>
</p>
<p>Ubezpieczony <span class="anon-block">Y. Y.</span> zawarł w dniu 26 marca 2018 roku umowę zlecenia z <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span>, na mocy której zobowiązał się w okresie od dnia 26 marca 2018 roku do 12 września 2018 roku wykonywać pracę na rzecz użytkownika <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> w <span class="anon-block">G.</span> za wynagrodzeniem 13,70 zł brutto. Przedmiotem umowy były czynności związane z przygotowaniem materiałów, półproduktów i produktów do produkcji i wypieku wg obowiązującej technologii i receptur. Ubezpieczony w trakcie wykonywania powyższej umowy zlecenia był jednocześnie zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia przez płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->
<span class="anon-block">D.</span> ód: umowa zlecenia z dnia 26.03.2018r. – dołączona do skarżonej decyzji – w dołączonych aktach VI U 1000/22</em>
</p>
<p>Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie okoliczności bezspornych oraz na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym w aktach ZUS, których wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu, a które nie były kwestionowane przez żadną ze stron pod względem ich autentyczności, jak i prawdziwości zawartych w nich informacji. Jako wiarygodne Sąd ocenił również zeznania świadka <span class="anon-block">D. J.</span>, inspektora ZUS złożone na okoliczność przebiegu i ustaleń kontroli ZUS, gdyż zeznania te nie budziły wątpliwości Sądu. Przy czym dowód z zeznań ww. świadka Sąd, mając na względzie szybkość postępowania i brak potrzeby osobistego udziału świadka w niniejszym postępowaniu, przeprowadził z protokołu zeznań świadka w sprawie o sygn. akt VI U 643/22.</p>
<p>Sąd – na zasadzie art. 235<strong>
<!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</strong>
</p>
<p>Odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie.</p>
<p>Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia poprawności zadeklarowania przez płatnika składek <span class="anon-block"> – (...) Sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonych wskazanych imiennie w zaskarżonych decyzjach. Organ rentowy uważał, że płatnik składek powinien był zadeklarować podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od umów zlecenia, które ubezpieczeni zawierali z <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block"> (...)</span>, a które jego zdaniem wykonywane były na rzecz <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> Zdaniem odwołującej okoliczności podnoszone przez organ są oparte na z góry dokonanych w toku kontroli założeniach bez dowodów ich potwierdzających.</p>
<p>Odnośnie zawarcia przez ubezpieczonych dwóch umów zlecenia na rzecz tego samego użytkownika wskazać należy, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 4)">art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1009) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 9)">art. 8 i 9</a>, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem cywilnym</a> stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4. Z kolei w myśl art. 12 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Co więcej, w myśl art. 13 pkt 2 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy – od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 ustawy, podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązek zgłoszenia osób określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 4)">art. 6 ust. 1 pkt 4</a> należy do płatnika składek. Zgodnie natomiast z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 81;art. 81 ust. 1;art. 81 ust. 6)">art. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a> (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2561) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorców stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami ustawy systemowej.</p>
<p>Zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe określone zostały w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, który stanowi, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 2;art. 6 ust. 1 pkt. 3;art. 6 ust. 1 pkt. 18 a)">art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a</a> stanowi przychód o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10. Natomiast art. 18 ust. 3 ustawy stwarza obowiązek ustalenia podstawy wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust. 1 wobec zleceniobiorców, jeżeli w umowie zlecenia określono odpłatność za jej wykonanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Artykuł 20 ust. 1 ustawy wskazuje, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Pojęcie przychodu określone w art. 4 pkt 9 ustawy systemowej obejmuje przychód w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 ()">ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych</a>. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1992 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2647) przychodami, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Za przychody uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.</p>
<p>Ustawa systemowa w art. 9 przewiduje zaś regulacje dotyczące zbiegu tytułów do ubezpieczeń, stanowiąc w ust. 2 i ust. 2c, że osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7. Osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, lub z innych tytułów osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a.</p>
<p>Zamiarem ustawodawcy było stosowanie instytucji z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 9;art. 9 ust. 2)">art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> tylko wówczas, gdy u danej osoby wystąpi rzeczywisty zbieg tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie zaś wtedy, gdy strony umów w sposób sztuczny i nienaturalny doprowadzają do wytworzenia takiego zbiegu wyłącznie celem uniknięcia opłacania wyższych składek. Istotne jest, ażeby zatrudnienie w oparciu o obie umowy zlecenia miało dla podmiotów zawierających umowę realny wymiar i znaczenie, w szczególności zaś, aby umowy zostały zawarte i realizowane zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (por. wyr. SA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r., III AUa 1791/19, LEX nr 3274521, wyr. SA w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2021 r., III AUa 890/18, LEX nr 3121264). W sytuacji, gdy finalnym odbiorcą usługi jest ten sam podmiot, a zleceniobiorca wykonuje czynności w tym samym miejscu i czasie, to rozbicia tego zlecenia na dwie umowy, zawierane nawet z dwoma podmiotami, bez jakiegokolwiek logicznego czy ekonomicznie uzasadnionego celu, nie można rozumieć inaczej, niż jako działanie w celu obejścia prawa – działanie pozorujące zbieg tytułów do ubezpieczenia społecznego. Zastosowanie klauzuli nieważności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> jest szczególne (wyjątkowe), a zarazem szerokie, gdyż ocenie poddaje się skutki różnych zdarzeń i czynności prawnych (por. wyr. SA w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2021 r., III AUa 491/19, LEX nr 3337326).</p>
<p>Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzy stronami bezsporne pozostawało to, że ubezpieczeni zawierali umowy i byli zleceniobiorcami w <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> oraz w <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span> Spór powstał natomiast w kwestii zasadności zaliczenia do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne z przychodów uzyskanych przez ubezpieczonych z tytułu równolegle zawieranych z drugim podmiotem umów zlecenia, jako prac wykonywanych w ostatecznym rozrachunku na rzecz <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span>
</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem rentowym i następnie uzupełniony w toku postępowania odwoławczego daje podstawę do uznania zasadności skarżonych decyzji. Z uwagi na to, że ww. ubezpieczeni faktycznie świadczyli pracę na rzecz jednego płatnika składek <span class="anon-block"> – (...) sp. z.o.o.</span>, to kwoty zadeklarowane z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> należy doliczyć do podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u właściwego płatnika składek <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> Z postępowania jasno wynika, że ubezpieczeni w tym samym lub podobnym czasie świadczyli pracę na rzecz płatnika, który im tą pracę w wymiarze 40 godzin tygodniowo powierzał, a charakter pracy wykonywanej na podstawie obu tych umów był podobny bądź identyczny.</p>
<p>Zawarcie w tym samym okresie dwóch umów zlecenia, na podstawie których ubezpieczeni wykonywali jedną pracę na rzecz jednego płatnika, należało więc uznać za celowe, zmierzające do obejścia prawa poprzez zaniżenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Płatnik składek opłacał bowiem pełne składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne tylko od przychodów uzyskiwanych z jednej umowy zlecenia, a z drugiej umowy zlecenia opłacał wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne, prowadząc niejako do pozoracji zbiegu tytułów ubezpieczenia. W niniejszej sprawie doszło do przedmiotowego wykorzystania przez płatnika składek przepisów o ubezpieczeniu społecznym i stworzenia wyłącznie formalnego tytułu ubezpieczenia, tak aby zawarcie drugiej umowy zlecenia za jedyny cel miało unikanie płacenia składek na ubezpieczenia społeczne od przychodów uzyskiwanych przez ubezpieczonych (tylko formalnie) z kolejnej umowy zlecenia. Takiego celu nie usprawiedliwia zasada wolności umów, gdyż nie jest ona nieograniczona nawet w prawie cywilnym. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, płatnik składek zobowiązany jest zadeklarować podstawę wymiaru składek i opłacić składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od wszystkich przychodów uzyskiwanych przez ww. ubezpieczonych u płatnika składek <span class="anon-block"> (...) Sp. z.o.o.</span>
</p>
<p>Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy za słuszne uznał stanowisko organu rentowego zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach i oddalił odwołania o czym orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477)">art. 477</a>Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, Sąd wydał w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>) w niniejszej sprawie oraz na podstawie § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Należne koszty ustalone według wartości przedmiotu sporu (pismo ZUS, pismo z dnia 10.12.2024r. - w aktach sprawy) w stawce minimalnej z § 2 pkt. 1 i 3 powołanego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, o czym orzekł w punkcie 2 wyroku, zasądzając od odwołującej się na rzecz organu rentowego kwotę 1890 zł.</p>
<p>
<em>
<!-- -->S ędzia Karolina Chudzinska</em>
</p>
</div>