I C 512/24

Common courts2026-01-19

Case number

I C 512/24

Judgment date

2026-01-19

Type

REASONS

Judges

Izabela Sadłowska

Judgment text

Sygn. akt I C 512/24 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powód A. N. wystąpił z pozwem (data prezentaty 23.05.2024 r.) z pozwem przeciwko Syndykowi Masy Upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w W., wnosząc o ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 26.09.2008 r. zawarta pomiędzy stroną powodową a (...) Bank S.A. z siedzibą w K., tj. poprzednikiem prawnym (...) Bank S.A. z siedzibą w W. jest nieważna. Ewentualnie powód wniósł o ustalenie, że postanowienia ww. umowy kredytu i regulaminu (a to: § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 14 ust. 3, § 20 ust. 3 umowy, § 16 ust. 4, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 25 ust. 2, § 30 ust. 3 i 9 regulaminu) w zakresie odnoszącym się do indeksacji kredytu, są bezskuteczne wobec strony powodowej, tj. nie wiążą jej. Nadto, powód wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności orzeczenia do dnia zapłaty, jak również kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od każdego pełnomocnictwa udzielonego w sprawie. ( k. 4-15) W uzasadnieniu żądania powód podał, że sporna umowa kredytowa dotyczyła kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, lecz w jej treści nie określono wysokości kredytu w walucie szwajcarskiej. W okresie od dnia 26.09.2008 r. do dnia 28.03.2024 r. strona powodowa w związku z umową kredytową przekazała kredytodawcy łącznie 246.224,40 zł. Kredyt nie został jeszcze spłacony – planowo ma to nastąpić w roku 2038. Pracownik Banku w trakcie zawierania umowy nie tłumaczył kredytobiorcy mechanizmów indeksacji oraz zasad funkcjonowania tzw. bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut. Powód wskazał, że nieprawidłowość ww. umowy polega na tym, że kursy walut stosowane przez bank ustalane były wyłącznie przez bank. W odpowiedzi na pozew, pozwany Syndyk masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości wniósł o odrzucenie pozwu w całości z uwagi na trwające postępowanie upadłościowe (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą w W., ewentualnie o przekazanie sprawy Syndykowi masy upadłości jako zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym bądź o przekazanie sprawy Syndykowi masy upadłości jako zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym w zakresie roszczenia o ustalenie. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniósł o oddalenie powództwa w całości jako oczywiście bezzasadnego oraz zawieszenie postępowania do czasu wyczerpania trybu związanego z ustaleniem listy wierzytelności w toku prowadzonego wobec (...) postepowania upadłościowego, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z kwotą 17 złotych tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie. ( k. 123-130v) Argumentując swoje stanowisko w sprawie pozwany przyznał, że kredytobiorca zawarł z Bankiem przedmiotową umowę kredytu. Treść informacji przekazywanych stronie powodowej była przy tym zgodna ze stanem ówczesnej wiedzy uczestników rynku bankowego w zakresie możliwych wahań kursu (...)/PLN. Tym samym, powód kompleksowo poinformowany został o skutkach niekorzystnej zmiany kursu walutowego i w pełni zaakceptował związane z tym ryzyko. W ocenie pozwanego klauzule indeksacyjne, określające główne świadczenie stron nie mogą zostać uznane za niedozwolone. Umowa nie zawiera postanowień niejednoznacznych, a zawarte w niej klauzule nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami i nie naruszają w sposób rażący interesu konsumenta. Postanowieniem z dnia 19 września 2024 roku Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny (sygn. akt I C 512/24) odmówił odrzucenia pozwu, oddalił wniosek o przekazanie sprawy Syndykowi masy upadłości (...) Bank Spółce Akcyjnej w upadłości z siedzibą w W. jako zgłoszenia wierzytelności oraz oddalił wniosek o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego. ( k. 166) W piśmie z dnia 20 lutego 2024 roku powód złożył oświadczenie, iż jest świadom konsekwencji unieważnienia umowy kredytu nr (...) z dnia 26.00.2008 zawartej z bankiem (...) S.A. z siedzibą w K. wskutek braku akceptacji istnienia postanowień abuzywnych. ( k. 69) Sąd ustalił, co następuje: Powód A. N. potrzebował środków pieniężnych na zakup lokalu mieszkalnego. Z uwagi na brak wkładu własnego, pozwany Bank zaproponował powodowi kredyt waloryzowany kursem waluty obcej (...). Pracownik banku zapewniał kredytobiorcę o stabilności kursu (...). Kredyt waloryzowany kursem waluty obcej (...) został przedstawiony jako korzystniejszy niż kredyt „czysto” złotowy. Wypłata i spłata kredytu miała następować w walucie polskiej. W efekcie powyższego, kredytobiorca – ufając Bankowi jako instytucji publicznej – złożył wniosek o udzielenie kredytu, który został rozpatrzony pozytywnie. ( dowód: zeznania powoda k. 274v-275, wniosek o kredyt hipoteczny k. 135-141) Dnia 23 września 2008 roku A. N. (posiadający wówczas wykształcenie średnie, technik technologii drewna, nie posiadający wiedzy i styczności z produktami bankowymi) zawarł z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bankiem S.A. (...) Bank (...) Oddział w Ł. z siedzibą w K. umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...), którego integralną część na mocy § 25 ust. 1 stanowił regulamin kredytu hipotecznego. W umowie tej strony ustaliły, że Bank udziela kredytobiorcy kredytu (wypłacanego bezgotówkowo jednorazowo) w wysokości 206.414,07 zł indeksowanego kursem (...) przy założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy, a jego równowartość wyniosłaby 105.420,87 CHF. Rzeczywista równowartość miała zaś zostać określona po wypłacie kredytu, a kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego w całym okresie kredytowania i zaakceptował to ryzyko. (§ 1 ust. 1 i 10 umowy) Celem kredytu było pokrycie części ceny nabycia nieruchomości zlokalizowanej pod adresem ul. (...), S. oraz pokrycie kosztów związanych z przedmiotowym kredytem w postaci uiszczenia składek z tytułu: ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości, odpowiedzialności cywilnej w życiu codziennym, ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych, ubezpieczenia spłaty kredytu na wypadek śmierci lub trwałej niezdolności do pracy, pakietowego ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki oraz uiszczenia kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki. (§ 2 ust. 1 pkt a-e w zw. z § 4 ust. 1 lit. a-c umowy) W dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu, kwota wypłaconych środków miała być przeliczana do (...) według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów obowiązującego w dniu uruchomienia środków. (§ 9 ust. 2 umowy) Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą kursów, oznaczała tabelę sporządzoną przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzona była o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązywała przez cały następny dzień roboczy. (§ 2 regulaminu w zw. z § 6 ust. 1 umowy) W przypadku, gdy wypłacona kwota nie pokrywała całości zobowiązania, na zapłatę którego przeznaczony był kredyt – kredytobiorca zobowiązał się do pokrycia ze środków własnych różnicy między kwotą wypłaconego kredytu a kwotą niezbędną do realizacji celu kredytu. (§ 7 ust. 3 umowy) Spłata kredytu została określona na 360 miesięcznych rat malejących kapitałowo-odsetkowych, przy czym oprocentowanie miało być zmienne (tj. suma obowiązującej stawki (...) i stałej marży Banku) – kredytobiorca jednocześnie oświadczył, że jest świadomy ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania w całym okresie kredytowania i zaakceptował to ryzyko. (§ 1 ust. 2-3 w zw. z § 13 ust. 2 umowy) Wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do (...) obowiązującego w dniu spłaty. (§ 10 ust. 3 umowy w zw. z § 19 ust. 5 regulaminu) Rata kapitałowo-odsetkowa przy założeniu uruchomienia całości kredytu w dacie sporządzenia umowy wynosiłaby równowartość 728,58 CHF, zaś rzeczywista wysokość rat odsetkowych lub rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona w harmonogramie spłat. (§ 1 ust. 4 umowy) Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m.in. hipoteka kaucyjna na rzecz Banku w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu na kredytowanej nieruchomości położonej w S. przy ul. (...). (§ 3 ust. 1 umowy) Prowizja za wcześniejszą spłatę miała być przeliczona według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku tabeli kursów w dniu realizacji wcześniejszej spłaty, natomiast wysokość składki ubezpieczenia (w przypadku, gdy jest ona doliczana do kwoty kredytu) – Bank miał przeliczać na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu sprzedaży właściwej waluty podanego w tabeli kursów w dniu uruchomienia kredytu/ transzy kredytu. (§ 21 ust. 5, § 25 ust. 2 regulaminu) W razie stwierdzenia przez Bank, że warunki udzielenia kredytu nie zostały dotrzymane lub w razie zagrożenia terminowej spłaty kredytu z powodu złego stanu majątkowego kredytobiorcy, w szczególności w przypadku niespłacenia dwóch rat odsetkowych lub odsetkowo-kapitałowych lub skierowania egzekucji do nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie spłaty kredytu – Bank mógł wypowiedzieć umowę w całości lub w części. (§ 22 ust. 1 pkt a umowy) Bank natomiast w następnym dniu po upływie terminu wymagalności całego kredytu, dokonywał przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w tabeli kursów oraz naliczał odsetki karne. (§ 16 ust. 4 regulaminu) Postanowienia zawarte w umowie nie były przedmiotem negocjacji, ani indywidualnych uzgodnień pomiędzy Bankiem a kredytobiorcą (tj. umowę zawarto według standardowego wzorca umownego stosowanego przez Bank). Przedmiotowa umowa kredytu (wraz z regulaminem) nie precyzowała przy tym mechanizmu stosowanego przez Bank przy ustalaniu kursów kupna/ sprzedaży walut (w tym (...)), publikowanych następnie w tabelach Banku. Przy zawarciu umowy kredytu nadto nie tłumaczono kredytobiorcy, jak Bank ustala kursy kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego, ani też jak są tworzone tabele kursów. Kredytobiorca o wysokości danej raty dowiadywał się dopiero w momencie jej pobrania z jego konta bankowego. Pracownik Banku zapewniał kredytobiorcę o stabilności kursu (...), nie przedstawiając mu symulacji kształtowania się tego kursu wstecz ani na przyszłość w przypadku jego wzrostu oraz nie wyjaśniając jak zmiana kursu waluty obcej wpłynie na jego globalne zadłużenie. ( dowód: umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 23 września 2008 roku wraz z regulaminem kredytu hipotecznego (...) k. 20-32v, zeznania powoda k. 274v-275) Zgodnie z § 3 aneksu do umowy kredytu hipotecznego nr (...) sporządzonym w dniu 13 kwietnia 2011 roku wysokość zobowiązania ustalana miała być jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut ustalonego przez Narodowy Bank Polski, rozumianego jako kurs sprzedaży walut ustalany przez Narodowy Bank Polski obowiązujący w dniu poprzedzającym dzień wpływu środków na rachunek spłaty. ( dowód: aneks nr (...) do umowy nr (...) z dnia 13 kwietnia 2011 r. k. 33-34) W dniu 28 października 2008 roku Bank dokonał wypłaty kwoty w wysokości 206.414,07 zł na rzecz kredytobiorcy A. N.. Kredyt planowo ma zostać spłacony w 2038 roku. ( dowód: potwierdzenie wypłaty środków k. 38, historia spłat kredytu k. 41-42) Pismem z dnia 29 lutego 2024 roku kredytobiorca złożył Bankowi reklamację dotyczącą przedmiotowej umowy kredytu wraz z oświadczeniem w przedmiocie jej nieważności i wezwaniem do zapłaty. W odpowiedzi Bank wskazał, iż uznaje ww. reklamację za niezasadną. ( dowód: reklamacja i wezwanie do zapłaty k. 66-68, odpowiedź na reklamację k. 70-71, oświadczenie o konsekwencjach unieważnienia umowy k. 69) Sąd zważył, co następuje: a) w zakresie oceny i oddalenia dowodów: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu hipotecznego znajdujących się w aktach sprawy składanych przez strony oraz zeznań powoda. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu nie było podstaw, aby poddawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy. Zeznania powoda były natomiast spontaniczne, swobodne, a jego zachowanie w trakcie składania zeznań nie prowokowało do stwierdzenia, iż nie odpowiadają one prawdzie. b) w zakresie oceny prawnej żądania pozwu: Powództwo o ustalenie zasługiwało na uwzględnienie. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a> powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury interes prawny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a> istnieje wówczas, gdy istnieje niepewność stosunku prawnego lub prawa, wynikająca z obecnego lub przewidywanego ich naruszenia lub kwestionowania, a więc gdy zachodzi swoista potrzeba ich potwierdzenia, wynikająca z sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się powód (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.02.2019 r., III CSK 237/18). W orzecznictwie akcentuje się zarazem, że powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia, jeżeli powództwo takie jest jedynym możliwym środkiem jego ochrony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.02.2012 r., III CSK 181/11). Interes prawny istnieje więc wówczas, gdy powód może uczynić zadość potrzebie ochrony swej sfery prawnej przez samo ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Przyjmuje się przy tym, że ocena istnienia interesu prawnego winna uwzględniać, czy wynik postępowania doprowadzi do wyjaśnienia niejasności i wątpliwości, co do danego stosunku prawnego, a także – czy wynik ten definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku lub mu zapobiegnie, a zatem czy sytuacja strony powodowej zostanie jednoznacznie określona i czy wyrok uwzględniający powództwo będzie wystarczający do reaktywowania stanu prawnego. Interes prawny, wyrażający się w osiągnięciu konkretnych skutków prawnych w zakresie usunięcia niepewności sytuacji prawnej powoda, musi zostać poddany analizie przy założeniu uzyskania wyroku pozytywnego oraz przy analizie, czy w razie wydania orzeczenia negatywnego, powód może osiągnąć tożsamy skutek w zakresie ochrony swej sfery prawnej w innej drodze, za pomocą wniesienia powództwa na innej podstawie prawnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.07.2017 r., II CSK 745/16). Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należało, że po stronie powoda A. N. istnieje interes prawny w uzyskaniu wyroku rozstrzygającego o żądaniu zgłoszonym w pozwie w zakresie ustalenia, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) zawarta w dniu 23 września 2008 roku pomiędzy nim a (...) Bankiem S.A. (...) Bank (...) Oddział w Ł. z siedzibą w K. zmieniona aneksem nr (...) z dnia 13 kwietnia 2011 r. jest nieważna w całości. Pomiędzy stronami postępowania istnieje spór o ważność ww. umowy kredytu, która nie została jeszcze wykonana w całości, a na skutek ewentualnego jej wypowiedzenia przez Bank całe zobowiązanie zostanie postawione w stan wymagalności. Ponadto, z przedmiotowej umowy obok obowiązku spłaty rat wypływają dla powoda także dalsze obowiązki m.in. w zakresie hipotecznego zabezpieczenia wierzytelności Banku na kredytowanej nieruchomości. Stąd też dopiero wyrok ustalający nieważność tejże umowy będzie podstawą nie tylko do wzajemnych rozliczeń, lecz przede wszystkim usunie po stronie powoda stan niepewności co do jego zobowiązania wobec Banku, a nadto rozstrzygnie o zasadności zabezpieczenia hipotecznego. Wstępnie wskazać godzi się, iż nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowa umowa miała charakter złotówkowy, a nie walutowy. Należy zauważyć, iż w umowie kredytu indeksowanego (a z takim mamy do czynienia w sprawie niniejszej) zarówno walutą zobowiązania, jak i walutą wykonania zobowiązania jest PLN, a odniesienie do (...) stanowi jedynie jego miernik waloryzacji, z jednej strony uzasadniający oprocentowanie kredytu, ale z drugiej różnicujący wysokość zaciągniętego zobowiązania w PLN w przypadku zmian kursów walut. Wskazać przy tym należy, że formuła umowy kredytu bankowego indeksowanego jest dopuszczalna i mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego, stanowiąc jej możliwy wariant. Poglądy judykatury w tym zakresie są ugruntowane i nie budzą wątpliwości (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019r., V CSK 382/18, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2016r., I CSK 1049/14, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2015r., IV CSK 362/14, wyrok Sadu Najwyższego z dnia 1 marca 2017r., IV CSK 285/16). Skoro umowa kredytu zawarta przez strony stanowiła dopuszczalną umowę kredytu indeksowanego do waluty (...), należało ocenić, czy mechanizm indeksacji określony w umowie (§ 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 14 ust. 3, § 20 ust. 3 umowy, § 16 ust. 4, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 25 ust. 2, § 30 ust. 3 i 9 regulaminu) nie stanowił niedozwolonych postanowień umownych. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 1 § 1 kc</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Natomiast po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385 1 § 2 kc</a> jeżeli postanowienie umowy zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1) § 1)">§1</a> nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Wstępnie zauważyć godzi się, że w stosunku zobowiązaniowym negowanym przez stronę powodową pozwanemu bankowi niewątpliwie przysługiwał status przedsiębiorcy. Podmiot ten udzielił bowiem powodowi kredytu w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 43(1))">art. 43 1 kc</a>). Z kolei kredytobiorcy w ww. stosunku zobowiązaniowym, zdaniem Sądu, przysługiwał status konsumenta. Wyjaśniająco wskazać godzi się, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w postanowieniu z dnia 14 września 2016 r. (w sprawie C-534/15) wskazał, iż pojęcie konsumenta w rozumieniu art. 2 lit. b) dyrektywy (...) w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich ma charakter obiektywny i należy je oceniać w świetle kryterium funkcjonalnego, polegającego na ocenie, czy dany stosunek umowny wpisuje się w ramy działalności niezwiązanej z wykonywaniem zawodu. Zbieżny z powyższym pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2017 r. w sprawie IV CSK 483/16, wskazując, iż dla możliwości uznania powoda jako osoby fizycznej za konsumenta wystarcza ustalenie, że umowa zawarta przez niego z pozwanym bankiem była czynnością prawną niezwiązaną bezpośrednio z jego działalnością gospodarczą lub zawodową. Przywołane poglądy Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela, podkreślając, iż znalazły one aprobatę także w doktrynie. Na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, że powód zaciągnął kredyt celem zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych i nie była to czynność związana z działalnością zawodową kredytobiorcy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22 1 kc</a>). Co więcej, powód w chwili zawierania umowy miał wykształcenie średnie (jest technikiem technologii drewna) i nie posiadał wiedzy i styczności z produktami bankowymi. Jak zasygnalizowano wcześniej, aby doszło do powstania przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 1 § 1 kc</a> skutku niezwiązania konsumenta określonymi postanowieniami umownymi, spełnionych musi zostać kilka przesłanek. I tak, po pierwsze, dane postanowienie umowne nie może być indywidualnie uzgodnione między stronami. Taka właśnie sytuacja, zdaniem Sądu, zaistniała w sprawie niniejszej. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że ustawodawca w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 3)">art. 385 1 § 3 kc</a> sprecyzował, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Powyższe odnosi się w szczególności do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Odnosząc powyższe do realiów, w jakich doszło do podpisania umowy negowanej przez powoda w sprawie niniejszej podzielić należy jego stanowisko, że wskazywane jako abuzywne zapisy umowy, dotyczące zasad waloryzacji nie były indywidualnie uzgodnione. Powód bowiem wskazywał, że żadne warunki umowy nie podlegały negocjacji, a w grę wchodziło tylko i wyłącznie podpisanie umowy na gotowym formularzu przedstawionym przez Bank. Przeciwne stanowisko pozwanego nie znajduje poparcia w żadnym z dowodów przeprowadzonych w sprawie niniejszej, a pamiętać należy, że – zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 4)">art. 385 1 § 4 kc</a> – ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym. Rację przyznać przy tym należy powodowi, że przywołane przez niego zapisy umowy łączącej strony mają charakter abuzywny. Po drugie, kwestionowane postanowienia umowne muszą kształtować prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Przez działanie wbrew dobrym obyczajom – przy kształtowaniu treści stosunku zobowiązaniowego – rozumie się przy tym w judykaturze wprowadzanie do umowy klauzul, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku; rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza zaś nieusprawiedliwioną dysproporcję – na niekorzyść konsumenta – praw i obowiązków stron, wynikających z umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych standardów postępowania. Analizując kwestionowane przez powoda zapisy umowy kredytowej, w których głównie mowa jest o określeniu sposobu ustalania kursu (...) na datę uruchamiania kredytu i na datę spłaty jego poszczególnych rat (a to § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 14 ust. 3, § 20 ust. 3 umowy, § 16 ust. 4, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 25 ust. 2, § 30 ust. 3 i 9 regulaminu) zauważyć należy, że wysokość zobowiązania kredytobiorcy miała być przeliczana przy zastosowaniu dwóch rodzajów kursu waluty (...) (kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie rat). Mechanizm (konkretny sposób) określania tych kursów nie został zaś opisany ani w umowie ani w jakimkolwiek innym dokumencie załączonym do akt sprawy. Mechanizm ten ma przy tym postać bardzo ogólnikową – zawiera jedynie odesłanie do „Tabeli kursów” obowiązującej w Banku, która została zdefiniowana jedynie jako tabela sporządzana o godz. 16.00 każdego dnia roboczego przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, obowiązująca przez cały następny dzień roboczy (§ 6 ust. 1 umowy w zw. z § 2 regulaminu). O ile odesłanie to literalnie jest zrozumiałe, o tyle jego lakoniczność wyklucza zrozumienie merytorycznej treści i konsekwencji, jaką w sobie niesie. Jak podkreślił zaś (...) w wyroku z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13 (K. vs (...)) „klauzule waloryzacyjne muszą być wyrażone prostym i jednoznacznym językiem, co nie odnosi się jedynie do gramatycznego jego sformułowania, ale także do tego, aby umowa w sposób przejrzysty przedstawiała mechanizmy wymiany waluty obcej, do której odnosi się warunek, tak, by konsument był w stanie oszacować jej konsekwencje ekonomiczne”. Oczywiście dostrzega Sąd, że w początkowych postanowieniach umowy kredytu zawarto zapis jakoby kredytobiorca oświadczył, iż jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko. Rzecz jednak cała w tym, że w oparciu o takie zapisy nie można jeszcze, zdaniem Sądu, wnioskować, by kredytobiorcy przedstawiono wyczerpująco i zrozumiale mechanizm (konkretny sposób) określania przez pozwany Bank kursów walut na potrzeby wykonania spornej umowy, wyjaśniając ich konsekwencje, skoro powód dopiero na dzień pobrania danej raty z jego konta bankowego – dowiadywał się o jej dokładnej wysokości. Podkreślenia wymaga przy tym, że strona powodowa konsekwentnie zaprzeczała temu, a pozwany Bank nie przedstawił żadnego dowodu, który powyższe by podważył. Takie procedowanie pozwanego ocenić należy zaś jako naruszające dobre obyczaje, biorąc jednocześnie pod uwagę, iż powód nigdy wcześniej nie zawierał umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, a zatem nie znał zasad w niej obowiązujących. W ocenie Sądu, na uwagę w tym miejscu zasługuje również to, że pozwany, jako podmiot profesjonalny – bank, korzystał z zaufania publicznego z racji podlegania Komisji Nadzoru Finansowego. Mając taką pozycję winien był on dochować obowiązków informacyjnych na temat udzielonego kredytobiorcy produktu (w tym dostatecznie poinformować go jako konsumenta o ryzyku walutowym). Dochowanie tych obowiązków pozwoliłoby kredytobiorcy na dokonanie pełniejszej oceny uczciwości zaproponowanego mu produktu finansowego. Podziela bowiem Sąd w pełni stanowisko Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie I ACa 250/19, że „prawo konsumenta do uzyskania wiedzy o przedmiocie umowy winno być uznane za jego zasadnicze prawo, a brak tej wiedzy nie może zostać wykorzystany przez silniejszego kontrahenta umowy na jego korzyść. Bank jest niewątpliwie tzw. aktywnym uczestnikiem rynku, dysponującym odpowiednią informacją i wiedzą, czego nie można powiedzieć o konsumencie.”. Na pełną ocenę uczciwości wspomnianego produktu (kredytu waloryzowanego) nie pozwalał też, w przekonaniu Sądu, fakt, że kredytobiorcy nie przedstawiono symulacji spłaty rat kredytowych przy założeniu wzrostu kursu (...), jak też nie unaoczniono mu, iż zmiana kursu (...) spowoduje nie tylko zmianę wysokości raty, ale też wysokości globalnej kwoty jego zadłużenia (a przynajmniej dowodu potwierdzającego powyższe i jednocześnie podważającego zeznania powoda w powyższym zakresie strona pozwana nie przedłożyła). Warto przytoczyć tu pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2022 r. w sprawie I CSK 5057/22 (podzielany przez Sąd orzekający w sprawie niniejszej), zgodnie z którym „Ryzyko kursowe towarzyszące umowom kredytu (pożyczki) zawieranym na bardzo długi czas jest na tyle poważne, że jeżeli ma nim być w całości obciążony pożyczkobiorca (kredytobiorca), to niezbędne jest przedstawienie mu nie tylko danych z okresu, kiedy nie miały miejsca zdarzenia powodujące istotne wahania kursu waluty, lecz także przedstawienie zagrożeń będących wynikiem zdarzeń nadzwyczajnych, mogących spowodować 100-200% wzrost kursu”. W ocenie Sądu, poddane analizie w akapicie poprzednim zapisy umowy kredytu łączącej strony postępowania, w których głównie mowa jest o określeniu sposobu ustalania kursu (...) na datę uruchamiania kredytu i na datę spłaty jego poszczególnych rat, nie tylko naruszały dobre obyczaje, ale też w sposób rażący naruszyły interesy kredytobiorcy jako konsumenta. Przyznały one bowiem pozwanemu prawo do jednostronnego określenia wysokości kursu (...), stanowiącego podstawę określenia tak wysokości wypłaconej kwoty kredytu, jak też wysokości rat kredytu, do spłaty których kredytobiorca był zobowiązany – i to w niczym nieograniczone. Określając powyższe wartości pozwany Bank brał bowiem pod uwagę ustalane przez siebie samodzielnie kursy kupna i sprzedaży waluty, przy czym – zważywszy na brak zapisów umownych dotyczących kryteriów kształtowania kursów waluty – kredytobiorca nie miał możliwości zweryfikowania sposobu dokonywanych przez pozwany Bank ustaleń dotyczących kursów walut. Taka sytuacja spowodowała też nierównomierne rozłożenie ryzyka kursowego – po stronie pozwanego Banku było ono ograniczone najwyżej do wysokości kredytu wypłaconego, po stronie kredytobiorcy zaś ryzyko to było niczym nieograniczone. Następnie wskazać należy, że aktualnie w orzecznictwie krajowym i unijnym jednolicie przyjmuje już się, że klauzule przeliczeniowe zastrzeżone w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej określają główne świadczenia kredytobiorcy (postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r. w sprawie I CSK 2926/23, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2023 r. w sprawie I CSK 2122/23, wyrok (...) z dnia 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, wyrok (...) z dnia 20 września 2018 r. w sprawie C-51/17, wyrok (...) z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie C-118/17, wyrok (...) z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18). Pogląd powyższy Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela. Podziela jednocześnie Sąd stanowisko powoda, że omawiane zapisy umowne określone zostały w kontrakcie łączącym strony postępowania niejednoznacznie. Jak wskazano to już uprzednio, owszem, odwołanie się w umowie do kursów walut obcych jest literalnie zrozumiałe, ale nie wyjaśnia wcale, w oparciu o jakie kryteria tudzież mechanizmy dane kursowe podawane są określane. Aby móc uznać dane postanowienie za jednoznaczne, konsument musi zaś, oprócz leksykalnego zrozumienia postanowienia, wiedzieć jaka kryje się za nim merytoryczna treść. Jak już wskazano zaś wcześniej, w sprawie niniejszej nie dość, że kurs wymiany waluty był arbitralnie ustalany przez Bank, to ponadto był całkowicie nieweryfikowalny dla kredytobiorcy jako klienta/ konsumenta (oczywiście kredytobiorca mógł sprawdzić, jaki aktualnie kurs ustalił Bank, ale był pozbawiony możliwości sprawdzenia, na podstawie jakich kryteriów do tego doszło). W opisanym powyżej stanie rzeczy zgodzić należało się z powodem, że kwestionowane przez niego postanowienia są niejednoznaczne. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że bez znaczenia dla skutków abuzywności zapisów umownych wskazywanych przez powoda pozostaje okoliczność wejścia w życie tzw. „ustawy antyspreadowej”, która umożliwiła kredytobiorcom kredytów indeksowanych/ denominowanych walutą obcą (w tym (...)) spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej (vide: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111650984" title="Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2011 r. Nr 165, poz. 984 ()">ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw</a> – Dz.U. z 2011 r. Nr 165 poz. 984). Oceny postanowienia dokonuje się bowiem według stanu z chwili zawarcia umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385 2 kc</a>). W efekcie nie ma znaczenia, czy i jak przedsiębiorca z danego postanowienia w rzeczywistości korzystał i czy nie zostało ono zmienione pomiędzy zawarciem umowy a rozpoznawaniem sprawy przez Sąd (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. w sprawie III CZP 29/17). Reasumując, Sąd przyjął, że pozwany w niniejszej sprawie przy zawieraniu umowy kredytowej z powodem, posłużył się wzorcem umownym zawierającym postanowienia niedozwolone, które kształtowały prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy. Takie niedozwolone postanowienia umowne, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 1)">art. 385 1 § 1 zd. 1 kc</a>, nie wiążą konsumenta, a zatem nie wywołują one skutków prawnych od samego początku, chyba że konsument następczo udzieli na nie świadomej, wyraźnej i wolnej zgody, przywracając im w ten sposób jednostronnie skuteczność (co w sprawie niniejszej miejsca nie miało). Uznając za abuzywne zapisy spornej umowy kredytowej, rozważyć należało skutek, jaki powyższe rodzi dla sytuacji prawnej stron postępowania, w szczególności, czy skutkiem tym jest nieważność przedmiotowej umowy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2023 r. w sprawie I CSK 3904/22, „w razie sporu o ważność umowy kredytu bankowego denominowanego (indeksowanego) do obcej waluty, w której treści znajduje się niedozwolona klauzula konsumencka dotycząca sposobu tej denominacji, rozpatrzeć należy trzy możliwości rozstrzygnięcia. Pierwsza, to stwierdzenie nieważności umowy, która bez klauzuli niedozwolonej nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym, zwłaszcza ze względu na brak (odpadnięcie) któregoś z koniecznych składników (essentialia negotii) umowy nazwanej kredytu bankowego. Druga to przyjęcie, że umowa jest ważna, ale w miejsce bezskutecznych postanowień waloryzacyjnych nie wchodzą żadne dodatkowe postanowienia. Trzecia, to przyjęcie, że umowa jest ważna i jej uzupełnienie przez sąd przez wprowadzenie w miejsce niedozwolonych klauzul innego mechanizmu waloryzacji. Obecnie przyjmuje się za wiodącą pierwszą z zaprezentowanych powyżej możliwości.”. Sąd orzekający w sprawie niniejszej również przychyla się do przywołanego powyżej dominującego w judykaturze stanowiska. Pozostawienie w mocy umowy zawartej przez strony postępowania z wyłączeniem klauzul abuzywnych wyżej wymienionych pozostawałoby bowiem w sprzeczności z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 1 kc.</a> Doprowadziłoby to do wykreowania de facto innego rodzaju umowy kredytowej aniżeli strony początkowo zakładały. Nadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 09 listopada 2023 r. w sprawie I CSK 3588/22 (który to pogląd sąd orzekający w sprawie niniejszej w całej rozciągłości podziela), żaden przepis prawa nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne. Taki tok rozumowania pozostaje też w zgodzie z orzecznictwem unijnym. Odnotować bowiem godzi się, że w wyroku z dnia 26 marca 2019 r. w sprawach C-70/17 i C-179/17, TSUE wykluczył, by sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach, albowiem takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy (...). Uprawnienie to przyczyniłoby się bowiem do wyeliminowania zniechęcającego skutku, wywieranego na przedsiębiorców poprzez zwykły brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal byliby oni zachęcani do stosowania przedmiotowych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to jednak umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, tak aby zagwarantować w ten sposób interes przedsiębiorców. Takie też stanowisko zaprezentował też Sąd Najwyższy wyroku z dnia 03 lutego 2022 r. w sprawie II CSKP 975/22. Pogląd powyższy Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela. Rozważając zatem argumenty powoda przez pryzmat <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 1 kc</a>, dojść należało do przekonania, że zawarta w dniu 26 września 2008 roku przez kredytobiorcę i pozwanego umowa kredytowa jest nieważna. Jak już wspomniano wcześniej, po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa ta naruszałaby obowiązujące przepisy, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 1 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy – Prawo bankowe</a>. O jej nieważności ostatecznie przesądza zatem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 kc.</a> Końcowo wskazać godzi się, że – przy rozważaniu kwestii skutków abuzywności zapisów umowy negowanych przez powoda z punktu widzenia jego interesów jako konsumenta – brał Sąd pod uwagę okoliczność, czy ustalenie nieważności całej umowy nie przyniesie dla niego rażąco niekorzystnych konsekwencji. Wychodząc jednak z założenia, że volenti non fit iniuria (powód domagał się ustalenia nieważności umowy kredytu i w piśmie z dnia 20 lutego 2024 roku powód złożył oświadczenie, iż jest świadom konsekwencji unieważnienia umowy kredytu nr (...) z dnia 26.00.2008 r. w związku z ewentualnymi roszczeniami pozwanego k. 69) doszedł Sąd do przekonania, że ustalenie nieważności przedmiotowej umowy kredytu rażąco niekorzystnych konsekwencji dla powoda nie przyniesie. Skoro więc umowa kwestionowana pozwem została oceniona jako nieważna (o czym mowa była uprzednio), a po stronie powoda zachodzi interes prawny w uzyskaniu wyroku okoliczność powyższą potwierdzającego, to orzeczono jak w punkcie I wyroku. Końcowo wskazać godzi się, że – zdaniem Sądu – okoliczność upadłości (...) Bank S.A. w W. nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu sprawy niniejszej dotyczącej żądania ustalenia nieważności spornej umowy kredytu i nie rodzi konieczności zawieszenia postępowania. W postępowaniu o ogłoszeniu upadłości (...) Banku S.A. z siedzibą w W. wskazano bowiem osobę syndyka, a proces o ustalenie nieważności umowy, jakkolwiek niewątpliwie jego wynik oddziaływać będzie na majątek upadłego, nie jest procesem o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 145;art. 145 ust. 1)">art. 145 ust. 1</a> u.p.u. W tym zakresie nie jest więc konieczne wyczerpanie trybu przewidzianego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">Prawem upadłościowym</a> i oczekiwanie na listę wierzytelności. O kosztach postępowania (punkt II wyroku) rozstrzygnięto natomiast zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>) przy uwzględnieniu treści § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Zasądzona kwota obejmuje opłatę od pozwu (1.000,00 zł), wynagrodzenie fachowego pełnomocnika (5.400,00 zł) powiększone o opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17,00 zł). sędzia Izabela Sadłowska </div>