Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I C 989/24

Common courts2025-01-21
Case number
I C 989/24
Judgment date
2025-01-21
Type
SENTENCE

Judges

Ryszard Piaścik (PRESIDING_JUDGE)

Judgment text

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 21 stycznia 2025 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="151"/> <col width="548"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p> sędzia Ryszard Piaścik</p> <p>st. sekr. sąd. Wioletta Mierzejewska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 roku w Suwałkach na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">I. M. (1)</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o ustalenie i zapłatę</p> <p> <strong> <!-- -->IUstala, że stosunek prawny </strong>wynikający z <em> <!-- --> <span class="anon-block">Umowy nr (...)</span> </em>z dnia 9 stycznia 2007r. zawartej przez powodów <span class="anon-block">I. M. (1)</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span> z poprzednikiem prawnym pozwanego <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> ( <span class="anon-block"> Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> ) <strong> <!-- -->nie istnieje z uwagi na nieważność tejże umowy</strong>.</p> <p> <strong> <!-- -->IIZasądza </strong>od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> łącznie na rzecz powodów <span class="anon-block">I. M. (1)</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span>:</p> <p>1/ <strong> <!-- -->kwotę 282.195,13 zł</strong> (słownie: dwieście osiemdziesiąt dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt pięć złotych i 13/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:</p> <p>od dnia 5 września 2024r. do dnia zapłaty;</p> <p>2/ kwotę 375,65 CHF ( trzysta siedemdziesiąt pięć franków szwajcarskich i 65/100 ) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 października 2024r. do dnia zapłaty.</p> <p> <strong> <!-- -->III</strong> Tytułem zwrotu kosztów procesu zasądza od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powodów <span class="anon-block">I. M. (1)</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span> kwotę 11.851,00 zł (słownie: jedenaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt jeden złotych ) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego rozstrzygnięcia do dnia zapłaty.</p> <p> <em> <!-- -->sędzia Ryszard Piaścik</em> </p> <p>Sygn. akt I C 989/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">I. M. (1)</span> i powód <span class="anon-block">A. M. (1)</span> wnieśli pozew przeciwko pozwanemu <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span>, w którym domagali się:</p> <p>1.  zasądzenia od strony pozwanej łącznie na rzecz powodów kwoty 282.195,13 zł oraz 375,65 CHF tytułem zwrotu nienależnych świadczeń wykonanych na rzecz pozwanego w okresie od 22.01.2007r. do 15.07.2024r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:</p> <p>a)  od kwoty 282.195,13 zł od dnia 05.09.2024r. do dnia zapłaty;</p> <p>b)  od kwoty 375,65 CHF od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu do dnia zapłaty;</p> <p>2.  ustalenia, nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego, wynikającego z <span class="anon-block">umowy nr (...)</span> kredytu budowlanego w walucie wymienialnej z dnia 9.01.2007r.</p> <p>Strona powodowa w uzasadnieniu wskazywała, że w dniu 9.01.2007r. zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego tj. <span class="anon-block"> Bankiem (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">umowę nr (...)</span> na zakup i remont nieruchomości gruntowej zabudowanej, na cele zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych, zmienioną dnia 3.09.2007r. oraz dnia 15.07.2008r., w ramach której Bank udostępnił im kapitał w łącznej wysokości 214.774,13 zł. Małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> wykazywali również, iż w okresie od 22.01.2007r. do 15.07.2024r. uiścili na rzecz Banku tytułem spornej umowy kredytu kwoty 282.195,13 zł oraz 375,65 CHF. Strona powodowa wskazywała jednocześnie, że postanowienia dotyczące ryzyka walutowego zostały ukształtowane w sposób szczególnie niekorzystny dla konsumenta ponieważ ma ono bezpośredni wpływ nie tylko na wysokość oprocentowania ale również na saldo kredytu. Powodowie podkreślali, że gdyby kredytobiorcy w dacie zawierania umowy została przedstawiona informacja, iż saldo kredytu wynosić będzie więcej niż udostępniona mu kwota, z uwagi na zastosowaną w umowie denominację do waluty obcej niewątpliwie powód nie zawarłby tego rodzaju umowy. Dodatkowo powodowie wskazywali, że ww. umowa zawiera tak zwane klauzule abuzywne, co świadczy o jej bezwzględnej nieważności dlatego w ocenie strony powodowej ma ona interes prawny w ustaleniu nieistnienia ww. stosunku prawnego ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 198)">art. 198 kc</a> ) i w całości usprawiedliwia treść żądań zamieszczonych w pozwie.</p> <p>Swoje roszczenie odsetkowe strona powodowa wywodziła z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 kc</a> wskazując, iż pismem z dnia 12.08.2024r. wezwał pozwanego do zapłaty - w jego ocenie - nienależnego świadczenia które uiścił tytułem spornej umowy kredytu, a pozwany pismem z dnia 04.09.2024r. nie uznał roszczeń małżonków <span class="anon-block">M.</span> i wprost wskazał, iż jego zdaniem jest to umowa zgodna z prawem i wiążąca w całej rozciągłości jej strony.</p> <p>Jednocześnie strona powodowa domagała się także udzielenia zabezpieczenia poprzez wstrzymanie na czas procesu obowiązku uiszczania rat kredytu. W uzasadnieniu wskazywała, że przedmiotowa umowa jest nieważna z uwagi na jej sprzeczność z przepisami ustawy ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 kc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1;art. 69 ust. 2)">art. 69 ust. 1 i 2 Prawa Bankowego</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup> <!-- -->1 </sup>kc</a> ) oraz z uwagi na abuzywność postanowień umowy i ogólnych warunków kredytowania.</p> <p>Postanowieniem z dnia 03.10.2024 r. w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 357;art. 357 § 6)">art. 357 § 6 kpc</a> uwzględniono wniosek strony powodowej o udzielenie zabezpieczenia.</p> <p>Pozwany przyznał, iż jest następcą prawnym <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span>, z którym powodowie zawarli umowę kredytu szczegółowo opisaną w pozwie, jednocześnie powództwa nie uznał i wnosił o jego oddalenie. Przede wszystkim jednak domagał się sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, która jego zdaniem została określona nieprawidłowo. Ponadto wskazano, że strony niniejszego postępowania zawarły w dniu 9.01.2007r. zmienioną w dniach 3.09.2007r.,15.07.2008r., ważną i zgodną z prawem oraz nie zawierającą klauzul abuzywnych umowę. Zdaniem pozwanego przedmiotowa umowa od początku zawierała postanowienie o kwocie kredytu wyrażonej we frankach szwajcarskich, a strony jej uzgodniły <em> <!-- -->essentialia negotii</em>. Według strony pozwanej wypłacenie kredytu w innej walucie aniżeli waluta kredytu nie pozostaje w sprzecznością z naturą zobowiązania. Dodatkowo podkreślano, że powodowie byli informowani o ryzyku walutowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej, czego dowodem są oświadczenia podpisane przez małżonków <span class="anon-block">M.</span>. Kredytodawca akcentował, iż z samej umowy ani jej załączników, w tym w szczególności regulaminu oraz podpisanych przez stronę powodową ww. oświadczeń, nie wynika uprawnienie pozwanego do dowolnego kreowania kursu walut, które były cyklicznie publikowane na stronie internetowej banku, umożliwiające w ten sposób stałe i bieżące ich monitorowanie. Podkreślano, iż to sama strona powodowa wybrała walutę kredytu, kierując się własnymi preferencjami co do wysokości oprocentowania, a co za tym idzie kosztów kredytu i wysokości raty oraz akceptując ryzyko z tym związane. Pozwany zaprzeczał, jakoby małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> nie mieli żadnego wpływu na treść spornej umowy, a treść jej postanowień nie była indywidualnie negocjowana. Kredytodawca argumentował również, że klient banku mógł spłacać kredyt w walucie kredytu ( <span class="anon-block"> (...)</span> ). Zdaniem pozwanego banku spłacone przez stronę powodową raty kredytu nie mogły stać się świadczeniem nienależnym, a więc roszczenie nie może zostać uwzględnione. Kontynuując swój wywód strona pozwana podnosiła, że w dacie zawierania umowy, kredyty wyrażone w walucie obcej były bardzo popularne i preferowane przez klientów z uwagi na korzystniejsze oprocentowanie oparte o stawkę LIBOR, co przekładało się na niższą wysokość raty miesięcznej i całościowo niższy koszt kredytu w porównaniu do kredytów udzielonych w PLN. Ryzyko kursowe było powszechnie znane, lecz bagatelizowane zarówno przez konsumentów, jak i odpowiednie organy centralne państwa, w szczególności przez organy odpowiednie za ochronę praw konsumentów, dlatego podnoszenie w chwili obecnej zarzutu bezwzględnej nieważności przez stronę powodową pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie w ocenie kredytodawcy.</p> <p>Odnośnie tzw. spreadu walutowego ( różnicy pomiędzy kursem sprzedaży, a kursem kupna jednostki pieniężnej ) wskazywano, że instytucja ta jest naturalną i konieczną praktyką rynkową. Szeroko akceptowaną w judykaturze europejskiej. Wskazując, iż to na stronie powodowej spoczywa ciężar udowodnienia, że dochodziło w sposób nieuczciwy do ustalania przez pozwanego kursów walut obcych zamieszczanych w Tabeli kursów banku co - zdaniem strony pozwanej – ostatecznie nie zostało udowodnione. Jednocześnie pozwany zaprzeczał aby przerzucono na powodów całe ryzyko kursowe albowiem również kredytodawca uzyskuje mniejsze lub większe raty w zależności od zmian kursowych.</p> <p>W dalszej kolejności pozwany bank wskazywał, że kwestionowane przez stronę pozwaną postanowienia umowne i regulamin nie dotyczą głównych świadczeń stron w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup> <!-- -->1 </sup>k.c.</a>, a sporne postanowienia zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.</p> <p>Co do skutków abuzywności pozwany bank wskazywał, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż nie jest celem tzw. dyrektywy konsumenckiej unieważnienie wszystkich umów zawierających nieuczciwe warunki. W tym stanie rzeczy według banku przedmiotowa umowa kredytu pozostaje w mocy albowiem mogła być realizowana po usunięciu postanowień umownych kwalifikowanych przez stronę powodową jako abuzywne, w skazując iż stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385<sup> <!-- -->1</sup> § 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 354;art. 354 § 1)">354 §1 kc</a> Sąd będzie władny zastosować mechanizmy dostępne w obrocie prawno-gospodarczym, które umożliwią obu stronom umowy utrzymanie łączącego je stosunku prawnego z zachowaniem równowagi kontraktowej. Wskazując między innymi na rozliczenie kredytu w oparciu o kredyt w PLN przy zastosowaniu stopy referencyjnej LIBOR, ustalenia zasady rozliczenia w oparciu o rynkowy kurs walut, czy też przyjęcie średniego kursu sprzedaży ustalanego przez NBP.</p> <p>Następnie na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 roku ( k. 268 odw. – 270 odw. ) strona powodowa złożyła oświadczenie, że jest świadoma ewentualnych skutków ustalenia nieważności przedmiotowej umowy kredytowej i w dalszym ciągu podtrzymuje swoje żądania z pozwu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił i zważył co następuje.</strong> </p> <p>W roku 2007 powód <span class="anon-block">A. M. (2)</span> i powódka <span class="anon-block">I. M. (2)</span> ( małżonkowie będący w wspólności majątkowej małżeńskiej) potrzebowali środków pieniężnych celem zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych ( k. 269 ), w tym celu w dniu 3.01.2007r. złożyli u poprzednika prawnego pozwanego tj. <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> wniosek o kredyt mieszkaniowy ( k. 142-144 odw. ) w którym wnioskowali o 145.000,00 zł wskazując walutę kredytu <span class="anon-block"> (...)</span> na 30 lat, ( spłacany w PLN ) z przeznaczeniem na budowę/ rozbudowę/ remont domu w zabudowie bliźniaczej położonej w miejscowości <span class="anon-block">P.</span>. Na przedostatniej stronie wniosku kredytowego ( k. 144 ) zawarte zostało oświadczenia potencjalnych kredytobiorców, z którego wynika, że wnioskodawcy są świadomi wystąpienia ryzyka zmiany kursu waluty kredytu/ pożyczki o przyznanie której się ubiegają oraz ponoszenia konsekwencji zmiany kursu walut. Jednocześnie wnioskodawcy małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> złożyli oddzielne oświadczenie ( k.154 ), że pracownik <span class="anon-block"> Banku (...)</span> przedstawił im oferty kredytu w walucie polskiej i dokonali wyboru kredytu w walucie wymienialnej, przyjęli do wiadomości fakt, że w razie wzrostu kursu waluty podwyższeniu ulega zarówno wysokość raty. Dla porządku należy odnotować, że oświadczenie sporządzono na standardowym wzorcu którego wypełnienie polegało na wykreśleniu niepotrzebnych słów i podpisaniu gotowego oświadczenia, sporządzonego na gotowym wzorcu o którym jest mowa w § 21 ust. 3 Instrukcji kredytowania klientów ( k.223 ).</p> <p> <span class="anon-block">Umową nr (...)</span> kredytu budowlanego w walucie wymienialnej z dnia 9.01.2007r. poprzednik prawny pozwanego <span class="anon-block"> bank (...)</span> udzielił powodowi i powódce kredytu w kwocie 62.983,59 CHF na zakup oraz remont nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">P.</span> 22/2, oraz sfinansowanie opłaty przygotowawczej w kwocie 375,65 <span class="anon-block"> (...)</span> na okres do 31.12.2036r. ( k. 31-34 i 156 -159 ). Stosownie do § 2 ust. 2 umowy w zw. z § 37 ust. 1 regulaminu wypłata kredytu miała nastąpić jednorazowo na rachunek zbywcy kredytowanej nieruchomości, w walucie polskiej z zastosowaniem kursu kupna waluty obcej obowiązujących w banku w chwili wypłaty. Jednocześnie w myśl § 2 ust. 1 umowy w zw. z § 38 ust. 1 regulaminu, kredytodawca miał potrącić opłatę przygotowawczą z kwoty kredytu w dniu wypłaty kredytu stosując kurs sprzedaży waluty obcej obowiązujących w banku w chwili ustalenia kosztu. Z kolei spłata kredytu jak to zostało określone w 4 ust. 7 umowy w zw. z § 37 ust. 2 regulaminu miała następować w formie obciążenia konta do wysokości wymagalnej raty kapitałowo odsetkowej, w walucie polskiej z zastosowaniem kursu sprzedaży waluty obcej obowiązujących w banku w chwili spłaty. Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy kredyt miał być oprocentowany według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki referencyjnej dla <span class="anon-block"> (...)</span> ( LIBOR ) i marży banku.</p> <p>Następnie w dniu 28.08.2007r. ( k. 172-172 odw. ) powód <span class="anon-block">A. M. (2)</span> i powódka <span class="anon-block">I. M. (2)</span> złożyli w <span class="anon-block"> banku (...) S.A.</span> wniosek o zmianę warunków ww. umowy, poprzez podwyższenie kredytu o kwotę 19.732,51 CHF, który został rozpatrzony pozytywnie i w dniu 3.09.2007r. wprowadzono na mocy <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> ( k. 184-187 ) zmiany polegające na zwiększeniu kwoty kredytu z 62.983,59 CHF na 82.716,10 CHF. Kwota 19.732,51 CHF miała zostać przeznaczona na rozbudowę kredytowanej nieruchomości. Jednocześnie stosownie do <span class="anon-block">§ 2 ust. 1 aneksu nr (...)</span> w zw. z § 38 ust. 1 regulaminu kredytodawca miał dokonać potrącenia opłaty przygotowawczej w wysokości 118,40 CHF z kwoty kredytu w dniu wypłaty kredytu stosując kurs sprzedaży waluty obcej obowiązujących w banku w chwili ustalenia kosztu. Zgodni z treścią <span class="anon-block">§ 18 ust. 3 aneksu nr (...)</span> kredytobiorcy zostali poinformowani o ponoszeniu ryzyka walutowego i ryzyka zmiennej stopy oprocentowania, co potwierdzają poprzez złożenie oświadczenia według wzoru obowiązującego w Banku. Pozostałe mechanizmy przeliczenia kursu walut z zastosowaniem kursu kupna waluty obcej obowiązujących w banku w chwili wypłaty oraz z zastosowaniem kursu sprzedaży waluty obcej obowiązujących w banku w chwili spłaty pozostały bez zmian.</p> <p>Ponownie w dniu 8.07.2008r. ( k. 193-193 odw. ) małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> złożyli w <span class="anon-block"> banku (...) S.A.</span> wniosek o zmianę warunków ww. umowy zmienionej <span class="anon-block">aneksem nr (...)</span> z dnia 3.09.2007r., poprzez podwyższenie kredytu o kwotę 12.483,15 CHF, który został rozpatrzony pozytywnie i w dniu 15.07.2008r. wprowadzono na mocy <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> ( k. 205-206 odw. ) zmiany polegające na zwiększeniu kwoty kredytu z 82.716,10 CHF na 95.199,25 CHF. Kwota 12.483,15 CHF miała zostać przeznaczona na rozbudowę kredytowanej nieruchomości. Jednocześnie stosownie do <span class="anon-block">§ 2 ust. 1 aneksu nr (...)</span> w zw. z § 38 ust. 1 regulaminu, kredytodawca miał potrącić opłatę przygotowawczą w wysokości 124,83 CHF z kwoty kredytu w dniu wypłaty kredytu stosując kurs sprzedaży waluty obcej obowiązujących w banku w chwili ustalenia kosztu. Zgodnie z treścią <span class="anon-block">§ 8 aneksu nr (...)</span> pozostałe warunki umowy pozostają bez zmian. Jednocześnie kredytobiorcy złożyli oddzielne oświadczenie ( k.203 ), że pracownik <span class="anon-block"> Banku (...)</span> przedstawił im oferty kredytu w walucie polskiej i dokonali wyboru kredytu w walucie wymienialnej, przyjęli do wiadomości fakt, że w razie wzrostu kursu waluty podwyższeniu ulega zarówno wysokość raty jaki i kwota zadłużenia. Należy odnotować, że ww. oświadczenie z dnia 8.07.2008r. oraz oświadczenia z dnia zawarcia spornej umowy ( k.154 ) są identyczne i jak to zostało wskazane w <span class="anon-block">§ 18 ust. 3 aneksu nr (...)</span> ( k. 187 ) według wzoru obowiązującego w Banku.</p> <p>Kredyt został wypłacony ( k. 49 - 55 , 212-219 odw. ) w 22.01.2007r. w kwocie 145.469,55 zł ( stanowiącą równowartość 62.607,94 CHF po kursie 2,3235 zł/<span class="anon-block"> (...)</span> ), w realizacji postanowień <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> w dniu 4.09.2007r. udostępniono kredytobiorcom kwotę 44.741,49 zł ( stanowiącą równowartość 19.732,51 CHF po kursie 2,2674 zł/<span class="anon-block"> (...)</span> ), natomiast w dniu 16.07.2008 r. wypłacono kwotę 24.563,09 zł ( stanowiącą równowartość 12.483,15 CHF po kursie 1,9677 zł/<span class="anon-block"> (...)</span> ), łącznie udostępniony przez Bank kapitał kredytobiorcom wyniósł 214.774,14 zł ( równowartość w sumie 94.823,60 CHF ). Jednocześnie przy wypłacie w 22.01.2007r. potrącono opłatę przygotowawczą w PLN ( pozwany nie udostępnił informacji po jakim kursie sprzedaży została przeliczona kwota 375,65 CHF ), w dniu 4.09.2007 r. w wysokości 280,96 zł ( tj. 118,40 CHF po kursie 2,3730 zł/<span class="anon-block"> (...)</span> ) oraz w dniu 16.07.2008 r. w wysokości 261,98 zł ( tj. 124,83 CHF po kursie 2,0987 zł/<span class="anon-block"> (...)</span> ).</p> <p>Strona pozwana przedstawiła również <em> <!-- -->Uchwałę nr 127/<span class="anon-block"> (...)</span> </em> ( k. 221-223 odw. ). Z § 21 dokumentu tego wynika między, że gdy pracownik Banku stwierdzi, iż klient spełnia warunki udzielania kredytu w walucie wręcza mu między innymi druk oświadczenia, iż został poinformowany o ryzyku walutowym. Dla porządku należy odnotować, że nie ma w nim informacji o obowiązku omówienia ryzyka walutowego, na to miast zgodnie z ust. 3 ww. § podpisane oświadczenie klient zobowiązany jest przedłożyć najpóźniej przy składaniu wniosku kredytowego. Dodatkowo z treści § 18 ( k .222 ) wynika, iż pracownik nie ma obowiązku omawiać takich pojęć jak spread walutowy czy też ryzyko walutowe.</p> <p>Z zaświadczenia sporządzonego przez pozwany bank ( k. 212-219 odw. ) wynika iż, powodowie w okresie od 9.01.2007r. do 12.07.2024r. tytułem spornej umowy uiścili na rzecz kredytodawcy kapitał w kwocie 185.372,86 zł, odsetki w kwocie 93.584,74 zł, odsetki karne 60,54 zł, opłatę z tytułu składki ubezpieczenia pomostowego 388,34 zł, opłatę z tytułu niskiego wkładu 2.306,25 zł, opłaty przygotowawcze 542,94 zł oraz 375,65 CHF. Co daje łącznie 282.255,67 zł oraz 375,65 CHF. Kredyt jest nie spłacony i wedle treści umowy ma być jeszcze spłacany do 31.12.2036r.</p> <p>Pismem z dnia 12.08.2024r. ( k.56 ) strona powodowa wezwała pozwanego do zapłaty uiszczonych przez kredytobiorców kwot 284.831,26 zł. Powyższe wezwanie pozwany odebrał w dniu 02.09.2024 ( k.59 ). Pozwany nie uznał roszczeń strony powodowej ( k.59 ) stwierdzając to w piśmie z dnia 04.09.2024r. ( k.59-61 ).</p> <p>Jeżeli chodzi o wiarygodność dokumentów omówionych uprzednio to zasadniczo brak jest podstaw do jej kwestionowania zwłaszcza, że są to w znaczącej części dokumenty urzędowe, stanowiące dowód tego co zostało w nich zaświadczone ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244;art. 244 § 1)">art. 244 § 1 kpc</a> ) oraz korzystające z domniemania zgodności z prawdą ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 252)">art. 252 kpc</a> ), a odnośnie dokumentów prywatnych wskazać należy, że okoliczności w jakich je sporządzono zasadniczo uprawdopodobniają ich wiarygodność.</p> <p>W sprawie niniejszej oprócz dowodu z dokumentów przeprowadzono jedynie dowód z przesłuchania powoda i powódki w charakterze strony.</p> <p>Dla porządku należy odnotować, że postanowieniem z dnia 15.01.2025 r. pominięto dowód z opinii biegłego ( k. 270 ) uznając, że nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235<sup> <!-- -->2</sup> § 1 pkt 2 kpc</a> ) albowiem w myśl zasady prawnej kreowanej w tak zwanej uchwale frankowej z 25.04.2024r. ( III CZP 25/22 ) konsekwencją ustalenia abuzywności postanowień umownych nie może być tzw. <em> <!-- -->odfrankowanie</em> umowy.</p> <p> <span class="anon-block">A. M. (1)</span> zeznał ( k. 268 odw. – 270 odw. ), że nie mieli zdolności kredytowej w złotówkach. Treść umowy nie była przedmiotem negocjacji, przedstawiono im gotowy formularz do podpisania. Pracownik banku zaprezentował kredyt w <span class="anon-block"> (...)</span> jako kredyt bezpieczny i stabilny, podając, że waluta może nieznacznie się wahać.</p> <p> <span class="anon-block">I. M. (1)</span> ( k. 269 odw. – 270 odw. ), powyższe zeznania potwierdziła, dodając, iż z tzw. konta technicznego kredytodawca sam naliczał i potrącał pieniądze nie mieli wiedzy ile konkretnie będzie wynosiła dana rata, jak brakowało pieniędzy w PLN to pracownik banku do nich dzwonił i wskazywał ile trzeba dopłacić.</p> <p>Jeżeli chodzi o zeznania strony powodowej to zasadniczo nie ma istotnych wątpliwości co do ich wiarygodności. Szczególnej uwagi wymaga jednak stwierdzenie powoda, że nie tłumaczono im postanowień umowy, było mnóstwo dokumentów do podpisania z czego połowy nie rozumieli. Przede wszystkim należy zauważyć, że pierwszy skok kursu franka zbiegł się w czasie z początkiem kryzysu finansowego, który wybuchł w połowie września 2008r. po ogłoszeniu upadłości <span class="anon-block"> banku (...)</span>, a więc to domniemywać można ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 kpc</a> ), że dopiero potem instytucje finansowe podjęły szersze działania zabezpieczające je na przyszłość i przygotowywać szersze oświadczenia i pouczenia dotyczące ryzyka walutowego. W sytuacji zaistniałej w sprawie niniejszej zdaniem Sądu okoliczności pozwalają domniemywać ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 kpc</a> ), że kredytobiorcy podpisując analizowane oświadczenia mogli potraktować te dokumenty w kategoriach czystej formalności ( na przykład takiej jak obecna deklaracja, że nie płaci się podatków w USA / w banku / lub że nie jest się prominentem / u notariusza / ).</p> <p>Formalnie oczywiście pozwany bank obowiązku informacyjnego dopełnił albowiem wzmianki zawierające stosowne oświadczenia zostały przez stronę powodową podpisane. Niewątpliwie obecnie stan świadomości społecznej odnośnie zagrożeń związanych z kredytami denominowanymi w walucie obcej jest nieporównywalnie lepszy aniżeli w pierwszych latach po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej i nie bez znaczenia jest tu szeroka dyskusja społeczna prowadzona co najmniej od 2015r. Jednak 18 lat temu stan wiedzy o zagrożeniach związanych z tego typu transakcjami był mocno ograniczony i domniemywać można ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 kpc</a> ), że pewne rozeznanie w tym zakresie miały tylko osoby zawodowo z tym związane lub też hobbystycznie pasjonujące się tymi zagadnieniami ( jak ustalono w trakcie przesłuchania stron powód i powódka takimi osobami nie byli ). Dla porządku należy również odnotować, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( w szczególności wyroku <span class="anon-block"> (...)</span> z 21.09.2023r. w sprawie C – 139/22 ) zdaje się wynikać konkluzja, że praktycznie nie było osób, które bez szczegółowego i starannego pouczenia ze strony pracownika banku byłyby w stanie racjonalnie ocenić zagrożenia płynące z umowy tego typu. W ocenie Sądu oczekiwania kreowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydają się być w pewien sposób nadmiarowe tym nie mniej nie budzi wątpliwości, że do właściwej oceny ryzyka płynącego z umowy tego rodzaju wymagana jest umiejętność krytycznej analizy tekstu o charakterze prawniczo – ekonomicznym w połączeniu z pewnego rodzaju wyobraźnią matematyczną. W ocenie Sądu nie są to umiejętności, które charakteryzują przeciętnego kredytobiorcę ( konsumenta ) i dlatego powstaje po stronie banku szczególny obowiązek informacyjny. Zdaniem Sądu klient renomowanego przedsiębiorstwa może oczekiwać, że przedstawiciel jego potencjonalnego kontrahenta będzie zachowywał się lojalnie ( chociażby po to, aby nie narazić na szwank reputacji swego pracodawcy ). Nie jest też wyrazem braku staranności ze strony klienta ( kredytobiorcy, konsumenta ) działanie z pewnego rodzaju zaufaniem do kompetencji i uczciwości osoby reprezentującej firmę z którą klient chce zawrzeć umowę. Przykładowo przy nabywaniu samochodu z pewnością są klienci, których wiedza o autach nie jest mniejsza niż pracownika sprzedawcy, jednak standardy obsługi konstruowane są z założeniem że w pewnym zakresie pracownik sprzedawcy jest też obiektywnym źródłem informacji o towarze, który może być przedmiotem transakcji.</p> <p>Reasumując stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie pozwany bank nie wykazał, aby realnie dołożył należytej staranności w realizacji obowiązku poinformowania potencjalnych kredytobiorców o ryzykach związanych z oferowanym mu produktem. Podkreślenia wymaga, że udostępnienie do podpisania oświadczenia sporządzonego na wzorcu banku, obowiązku udzielenia realnej informacji o ryzyku nie spełnia. Jeszcze raz podkreślić należy, że w oświadczeniu podpisanym przez stronę powodową, że nie ma wzmianki o omówieniu lub im omawianej <span class="anon-block"> (...)</span>. W ocenie Sądu informacja o ryzyku powinna być podana nie w taki sposób aby uważny klient mógł ją wyłowić z treści przedstawianych przez pracownika banku ( tak jak to najprawdopodobniej miało miejsce w sprawie niniejszej ) ale w taki sposób aby nawet klient mniej niż średnio rozgarnięty nie mógł jej nie zauważyć ( na przykład poprzez zaprezentowanie hipotetycznej sytuacji kredytobiorcy przy założeniu, że frank podrożeje dwukrotnie ) Kończąc tę część uzasadnienia należy zauważyć, że znaczenie jakie ma owo wskazane wyżej uchybienie pozwanego banku dla ważności i dalszego obowiązywania spornej umowy uwzględnione zostanie przy omawianiu poszczególnych instytucji prawnych istotnych dla oceny zasadności niniejszego powództwa.</p> <p>Odnosząc się do powołanego obie strony w ogromnej liczbie orzecznictwa sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy pokornie zauważyć, że starożytni <span class="anon-block"> (...)</span> postępowali w myśl zasady <em> <!-- -->Non exemplis, sed legibus est iudicandum</em> ( należy sądzić na podstawie prawa, a nie przykładów ) i tą myślą kierując się Sąd orzekający w sprawie niniejszej chciałby poczynić następujące uwagi.</p> <p>W zamierzeniu ustawodawcy umowa kredytu miała być prostą instytucją o czym świadczy treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 Prawa bankowego</a>, w myśl którego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Co do zasady zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup> <!-- -->1 </sup>kc</a> strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości ( naturze ) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358(1);art. 358(1) § 2)">art. 358<sup> <!-- -->1 </sup>§ 2 kc</a> strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości i na moment zawierania przez strony przedmiotowej umowy w orzecznictwie ( uchwała z 13.03.1992r., I PZP 14/92, OSNCP 1992/9/160 ) nie budziła wątpliwości możliwość zawarcia w umowie walutowej klauzuli waloryzacyjnej. W aktualnym stanie prawnym możliwość taką przewiduje wprost <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 Prawa bankowego</a>. W ocenie Sądu strony zawierają taką klauzulę w celu stabilizacji kreowanego stosunku prawnego. Jednak w realiach sprawy niniejszej klauzula taka doprowadziła do realnej destabilizacji sytuacji finansowej stron umowy, a w szczególności kredytobiorcy. Rodzi się w tym układzie pytanie czy w kontekście dosyć spójnego i zwięzłego ukształtowania umowy kredytu w prawie polskim możliwe są klauzule waloryzacyjne tak dalece wpływające na zakres obowiązków stron, że zasadniczo można mówić o zupełnie innym typie umowy. W szczególności wskazać należy, że aktualny kurs franka to około 4,41 zł, umowę kredytową zawarto przy kursie 2,3235 zł ( k. 49 ), a końcowo spłacano kredyt nawet po kursie ponad 5 zł/<span class="anon-block"> (...)</span>, a więc w tak zwanym między czasie kurs <em> <!-- -->stabilnego</em> franka wzrósł o ponad 90%. Zdaniem Sądu strony umówiły się na to, że pozwany udostępni kredytobiorcom środki pieniężne, a kredytobiorcy zapłacą mu godziwe odsetki i taki był cel i sens ( natura ) umowy. Oczywiście wprowadzenie do umowy klauzuli denominacyjnej kreuje pewne naturalne ryzyko kursowe, ale domniemywać można ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 kpc</a> ), że tylko w rozsądnym rozmiarze. Jeżeli wahania kursu byłyby rzędu kilkunastu procent to można byłoby bronić tezy, że cel i istota stosunku prawnego zostały zachowane. Jednak przy wzroście kursu o ponad 90% oczywiste staje się, że cel klauzuli denominacyjnej nie został osiągnięty.</p> <p>W tym miejscu należy poczynić kilka ogólnoteoretycznych uwag o umowach losowych. W doktrynie ( <span class="anon-block">A. B.</span>, System Prawa Prywatnego, Tom 5, Prawo zobowiązań część ogólna, s. 457 – 458, W – wa 2013 ) przyjmuje się, że umowy losowe to umowy zgodnie z treścią, których wielkość świadczenia, a nawet samo jego istnienie są zależne w mniejszym lub większym stopniu od przypadku, czyli zdarzenia niepewnego. Jak wskazuje się tamże zakres takiego uzależnienia bywa bardzo zróżnicowany, a element losowości może należeć do istoty czynności prawnej ( np. w umowach ubezpieczenia ) oraz może być wprowadzony z woli stron do jakiejkolwiek umowy nie posiadającej takiego charakteru ( wówczas tego rodzaju umowy podlegają kontroli z punku widzenia ich zgodności z prawem ). W sprawie niniejszej strony uzależniły wysokość świadczenia kredytobiorcy od sytuacji ekonomicznej dwóch państw w perspektywie 30-letniej z założenia długości umowy co jest niejako ryzykiem walutowym zwykłym oraz od istotnych zmian w polityce gospodarczej tychże dwóch państw co w realiach sprawy niniejszej oznaczało uzależnienie wysokości zobowiązania strony powodowej od skutków uwolnienia kursu franka przez szwajcarski bank centralny w dniu 15.01.2015r. co doprowadziło do silnego umocnienia się franka szwajcarskiego względem polskiego złotego i z pewnością stanowiło ryzyko walutowe ponadstandardowe, którego zdaniem Sądu nawet profesjonaliści mogli nie przewidzieć. Reasumując stwierdzić należy, że w ocenie Sądu zawarta przez małżonków <span class="anon-block">M.</span> i pozwanego umowa nazwana umową kredytu ma tak wiele cech umowy losowej, a losowość nie jest cechą charakterystyczną umowy kredytu, że należy rozważyć czy umowa, którą strony zawarły jest czy nie jest umową kredytu.</p> <p>W doktrynie ( <span class="anon-block">M. G.</span>, Nieważność czynności prawnej, s. 373, W – wa 2008 ) przyjmuje się, że gdy strony wykorzystują charakterystyczne dla danej umowy instrumenty do realizacji celu innego niż ten dla którego umowa powstała narusza to naturę zobowiązania danego typu. Również w doktrynie ( <span class="anon-block">M. G.</span>, Nieważność czynności prawnej, s. 370, W – wa 2008 ) przyjmuje się, że właściwość ( natura ) stosunku prawnego to trzeci ( oprócz ustawy i zasad współżycia społecznego ) element wpływający na ważność czynności prawnych.</p> <p>W tym stanie rzeczy uznać należałoby przedmiotową umowę kredytową za nieważną ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 kc</a> ) jednak w obecnym stanie prawnym możliwość ubogacania umowy kredytu o walutowe klauzule waloryzacyjne wynika wprost z przepisu ustawy. Z drugiej wszakże strony w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 8;art. 8 ust. 2)">art. 8 ust. 2 Konstytucji RP</a> jej przepisy można stosować, a zgodnie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Dlatego też zdaniem sądu interpretacja powołanego przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 Prawa Bankowego</a> w zakresie w jakim dopuszcza się stosowanie klauzul waloryzacyjnych uprzywilejowujących banki w relacjach z kredytobiorcami odnośnie umów zawartych przed wejściem w życie tego uregulowania – 26.08.2011r. ( Dz.U. 2011/165/984 ) nie jest zgodna z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 64;art. 64 ust. 2)">art. 64 ust. 2 Konstytucji RP</a>. Podkreślenia bowiem wymaga, że wraz z wejściem w życie wskazanej wyżej nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a> w ramach administracyjnoprawnych wprowadzono szereg uregulowań cywilizujących sytuację na rynku kredytów denominowanych w walucie obcej.</p> <p>W tym stanie rzeczy powstaje także pytanie czy byłaby to nieważność całej umowy czy tylko jej części. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że strony zgodziły się co do tego, że bank udzieli powodom kredytu w określonej wysokości na określony czas, a powodowie zapłacą dla banku godziwe wynagrodzenie w postaci odsetek. Dla porządku należy odnotować, że w doktrynie ( T. Wiśniewski, Komentarz do KC, Księga III – Zobowiązania – Tom 1, art. 358<sup> <!-- -->1</sup>, t. 14, s. 54, W – wa 2005 ) waloryzacja z założenia ma być przywróceniem ( przynajmniej w teorii ) początkowej wartości długu. Jeżeli waloryzacja w sposób oczywisty prowadzi do znaczącego powiększenia długu to oczywiste jest, iż nie realizuje swojej podstawowej funkcji. Podkreślenia wymaga, że umowa była przez wiele lat lojalnie wykonywana, a więc domniemywać można ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 kpc</a> ), że strony wówczas działały w przekonaniu istnienia porozumienia. Jeżeli więc stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 kc</a> w umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu należałoby przyjąć, że umowa obowiązuje nadal ale tylko w części objętej rzeczywistym porozumieniem stron, a więc bez nadmiarowych dochodów pozwanego banku ze spornej umowy kredytu. Dla porządku należy odnotować, iż również w doktrynie ( S. Rudnicki, Komentarz do KC – Księga I – Część ogólna, art. 58, t. 6, s. 240, W – wa 2004 ) przyjmuje się, że jeżeli zastrzeżone w umowie odsetki są rażąco wygórowane, a w pewnym zakresie nie są nadmierne, to wówczas postanowienia umowy zastrzegające rażąco wygórowane odsetki byłyby nieważne tylko w takiej części w jakiej zastrzegają odsetki nadmiarowe. Odpowiednio w realiach sprawy niniejszej należałoby przyjąć, że klauzula waloryzacyjna zastrzegająca rażąco wysokie świadczenie dla kredytodawcy jest nieważna ( sprzeczna z naturą zobowiązania ) w zakresie w jakim zastrzega nadmiarowe korzyści dla banku, dla którego należy się tylko godziwe wynagrodzenie za korzystanie z jego kapitału w postaci odsetek. W tym miejscu powstaje pytanie co zatem jest godziwym dochodem banku z analizowanej umowy kredytu. Można wskazywać na kilka konstrukcji poczynając od bardzo często proponowanych dotychczas alternatywnie w tak zwanych <em> <!-- -->sprawach frankowych</em> wersji LIBOR + marża, czy też konstrukcję w postaci WIBOR + marża albo pośredniej opcji stopa referencyjna NBP plus marża. Można też zaproponować innowacyjne rozwiązanie oparte o koszt pozyskania kapitału + marża banku. Co do zasady należałoby w tym miejscu zaproponować i uzasadnić pewne rozwiązanie jednak do tego zagadnienia Sąd powróci po przeanalizowaniu zastrzeżeń strony powodowej dotyczących abuzywności niektórych postanowień umowy.</p> <p>Już przed wydaniem przez Sąd Najwyższy tzw. uchwały frankowej powszechnie w orzecznictwie przyjmowało się, że umowy kredytów denominowanych we franku szwajcarskim są nieważne z uwagi na abuzywność postanowień umownych. Po 25.04.2024r. z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 25/22 mającej moc zasady prawnej formalnie nie powinno budzić to wątpliwości. Dla przypomnienia wskazać należy, że stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup> <!-- -->1 </sup>§ 1 kc</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy ( niedozwolone postanowienia umowne ) i nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Ponadto w myśl § 2 powołanego przepisu jeżeli takie postanowienie nie wiąże konsumenta strony związane są umową w pozostałym zakresie. Przede wszystkim należy zauważyć, że kwestionowane przez powódkę postanowienia umowy nie były z nią indywidualnie negocjowane albowiem powód i powódka mieli tylko dwie możliwości podpisać umowę lub jej nie podpisywać. W doktrynie ( <span class="anon-block">A. B.</span>, System Prawa Prywatnego, Tom 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, s. 458 – 459, W – wa 2013 ) przyjmuje się, że takie minimalne zredukowanie swobody kontraktowania, do swobody decyzji co do przyjęcia wszystkich proponowanych postanowień charakteryzuje tak zwane umowy adhezyjne. Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej strona powodowa nie negocjowała warunków umowy albowiem jej treść została ustalona przez bank, w szczególności wskazać należy, że umowa zawarta przez <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">I.</span> małż. <span class="anon-block">M.</span> jest w zasadzie powieleniem wzoru stanowiącego załącznik do wewnątrzbankowego regulaminu.</p> <p>Już przed 25.04.2024r. dominujący pogląd w orzecznictwie był taki, że kredyty frankowe zawierają postanowienia abuzywne w zakresie klauzuli denominacyjnej oraz wypłaty kredytu po kursie kupna i spłaty po kursie sprzedaży jednostronnie kreowanej przez kredytodawcę. Większość rozstrzygnięć spraw tego rodzaju poczyniona była z założeniem, że umowa pozbawiona wskazanych wyżej postanowień nie może być wykonywana i jest nieważna. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej o ile nie budzi większych wątpliwości, że analizowane postanowienia są w istocie abuzywne, a jeżeli chodzi o tzw. spready dochodzi jeszcze argument dotyczący braku ujęcia dochodu tego rodzaju w definicji kredytu. Niewątpliwie <em> <!-- -->odfrankowanie </em>kredytu prowadziłoby do sytuacji, w której strona powodowa uzyskałaby kredyt na warunkach mocno promocyjnych, znacząco korzystniejszych aniżeli te na które początkowo się umówiła, jednakże w ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej koncepcja ta miała tę mocną stronę, że umowa w takim brzmieniu dawała się wykonać. W głównym nurcie orzecznictwa od dawna podnoszony był argument, że utrzymanie umowy w mocy jest sprzeczne z celem ogólnym dyrektywy unijnej której implementacją do polskiego porządku prawnego są przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup> <!-- -->1 </sup> </a>– 385<sup> <!-- -->3 </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc.</a> Co prawda jesienią 2023 roku w czasie prac nad uchwałą frankową pojawiły się w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( wyroki z 19.09.2023r. w sprawach II CSKP 1110/22, <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> ) podgląd, że cel ten jest skutecznie realizowany przez uregulowania o charakterze publicznoprawnym i nie jest niezbędne odwoływanie się do niego przy wykładni poszczególnych umów ale nie uzyskał on szerszej akceptacji.</p> <p>W tym miejscu należy opowiedzieć się, za jedną z koncepcji wynikających z przyjęcia abuzywności części postanowień przedmiotowej umowy kredytu nieważnością albo odfrankowaniem, a także uzasadnić wybór.</p> <p>W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej bardziej przekonywujące są w tym zakresie wywody Sądu Najwyższego w odosobnionym orzeczeniu w postaci wyroku z dnia 9.05.2019r. I CSK 242/18 gdzie wskazuje się, że eliminacja abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej nie prowadzi do zmiany wysokości i zasad ustalania oprocentowania, które jak można przypuszczać zostaną intelektualnie wzmocnione poprzez uzasadnienia sześciu zdań odrębnych do pkt 2 <em> <!-- -->uchwały frankowej</em>. W praktyce oznaczałoby to, że kredyt oprocentowany jest w dalszym ciągu według stosowanych na ogół dla <span class="anon-block"> (...)</span> stawek LIBOR, mimo że z umowy wyeliminowane zostaje wszelkie powiązanie wysokości świadczeń z walutą inną niż polska. Jeszcze raz należy powtórzyć, że największym walorem takiego rozwiązania była możliwość dalszego wykonywania zawartej przez strony umowy. Jednak od 25.04.2024r. wywód powyższy ma znaczenie jedynie teoretyczne i historyczne skoro orzecznictwo zostało ubogacone o zasadę prawną zawartą w pkt 2 uchwały Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 25/22. Wobec ustalenia, że niektóre postanowienia umowy kredytowej są abuzywne uznać należało, że sporna umowa jest nieważna.</p> <p>Jeżeli więc przedmiotowa umowa jest w całości nieważna z uwagi na skutki abuzywności niektórych jej postanowień dalsze rozważania odnośnie wysokości godziwego wynagrodzenia ( oprocentowania ) banku w związku z udzielonym kredytem stają się bezprzedmiotowe.</p> <p>Skoro czynność prawna będąca podstawą świadczenia kredytobiorców na rzecz banku okazała się nieważna, to świadczenie powodów było nienależne ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 kc</a> ) i podlega zwrotowi na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 kc.</a> </p> <p>Ostatecznie należało orzec o zwrocie kwot wynikających z zaświadczenia sporządzonego przez Bank ( k.49 - 55, k. 212-219 odw. ) - przy uwzględnieniu odsetek ustawowych za opóźnienie.</p> <p>Orzeczono o odsetkach należnych powodom zgodnie z żądaniem pozwu, od dnia następnego po dniu odpowiedzi na wezwanie tj. 05.09.2024r. ( k. 59 ) oraz od dnia doręczenia pozwu tj. 11.10.2024r. ( k. 79 ), albowiem już wówczas przy zachowaniu należytej staranności przez pozwanego możliwe było zrealizowanie roszczenia powodów.</p> <p>O kosztach orzeczono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a> albowiem powodowie wygrali. Skoro wartość przedmiotu sporu wynosi 431.240 zł to minimalne wynagrodzenie pełnomocnika powodów stosownie do § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. 2018/265 ) to 10.800 zł + opłata od pozwu - 1.000 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa i substytucji – 51 zł ( k. 29 i 267 ), a więc koszty to w sumie to 11.851 zł i taką kwotę zasądzono w sumie na rzecz powodów. Dla porządku należy odnotować, że obecnie sprawy frankowe nie mają już precedensowego charakteru, nakład pracy pełnomocnika jest umiarkowany albowiem co prawda pozew i pismo procesowe są obszerne ale ich treść zazwyczaj powielana w sprawach tego rodzaju, a ponadto w sprawie niniejszej odbyła się jedna rozprawa trwająca kilkadziesiąt minut, a więc brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi powoda wynagrodzenia w wysokości podwójnej stawki minimalnej.</p> <p> <em> <!-- -->sędzia Ryszard Piaścik</em> </p> </div>