III U 495/24

<p>Sygn. akt III U 495/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 grudnia 2024r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="185"/> <col width="440"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->sędzia Danuta Poniatowska</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Protokolant:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->Marta Rakowska</strong> </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024r. w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. O.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o prawo do ryczałtu energetycznego</p> <p>w związku z odwołaniem <span class="anon-block">A. O.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>z dnia 24 września 2024 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje <span class="anon-block">A. O.</span> prawo do ryczałtu energetycznego od września 2024 roku.</em> </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 29.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>, powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910170075" title="Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz. U. z 1991 r. Nr 17, poz. 75 ()">ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego</a> (t. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2039 ze zm.) odmówił <span class="anon-block">A. O.</span> - jako wdowie po kombatancie - prawa do dodatku kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawczyni nie udokumentowała uprawnień wdowy po kombatancie. Dowodem potwierdzającym uprawnienia jest decyzja wydana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji <span class="anon-block">A. O.</span> domagała się jej zmiany i przyznania prawa do ryczałtu energetycznego. Wskazała, że jej zmarły mąż posiadał status żołnierza górnika i z tego tytułu pobierał ryczałt energetyczny. Powołała się na złożone do organu rentowego zaświadczenie <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> o pełnieniu przez niego w okresie odbywania zasadniczej służby wojskowej przymusowej pracy w kopalni w <span class="anon-block">Z.</span>.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">A. O.</span> (<span class="anon-block">ur. (...)</span>) pobiera świadczenie emerytalne. Z wnioskiem o ryczałt energetyczny wystąpiła po raz pierwszy w 19.08.2024 r., wypełniając formularz „Wniosek o świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego/dodatek kombatancki/dodatek kompensacyjny/ryczałt energetyczny” – zakreślony „ryczałt energetyczny”.</p> <p>Decyzją z 5.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>, powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910170075" title="Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz. U. z 1991 r. Nr 17, poz. 75 ()">ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego</a> (t. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2039 ze zm.) odmówił <span class="anon-block">A. O.</span> przyznania ryczałtu energetycznego.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawczyni nie udokumentowała uprawnień wdowy po kombatancie. Dowodem potwierdzającym uprawnienia jest decyzja wydana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Jednocześnie poinformowano, że w przypadku ubiegania się o ryczałt po żołnierzu górniku, należy przedłożyć z właściwego organu wojskowego zaświadczenie, że jest wdową po żołnierzu górniku.</p> <p>Kolejny wniosek <span class="anon-block">A. O.</span> złożyła 16.09.2024 r. załączając do niego zaświadczenie <span class="anon-block"> (...) Centrum (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> z 16.09.2024 r. o pełnieniu przez <span class="anon-block">E. O.</span> s. <span class="anon-block">L.</span> zasadniczej służby wojskowej w okresie od 27.10.1956 r. do 25.11.1956 r. oraz przymusowej pracy w kopalni w <span class="anon-block">Z.</span> od 26.11.1956 r. do 10.04.1958 r.</p> <p>Zaskarżoną decyzją z 29.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>, powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910170075" title="Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz. U. z 1991 r. Nr 17, poz. 75 ()">ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego</a> (t. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2039 ze zm.) odmówił <span class="anon-block">A. O.</span> prawa do dodatku kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawczyni nie udokumentowała uprawnień wdowy po kombatancie. Dowodem potwierdzającym uprawnienia jest decyzja wydana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.</p> <p>Na rozprawie wnioskodawczyni przedłożyła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18.09.2024 r. odmawiającą przyznania <span class="anon-block">A. O.</span> uprawnień wdowy po kombatancie. W jej uzasadnieniu wskazano, że mąż wnioskodawczyni <span class="anon-block">E. O.</span> nie posiadał uprawnień kombatanckich, lecz status żołnierza górnika na podstawie przepisów ustawy z dnia 2.09.1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1774). Wnioskodawczyni nie zaskarżyła tej decyzji, ponieważ zgadzała się z nią. Ponadto oświadczyła, że nie posiada własnych uprawnień do ryczałtu energetycznego, o który się ubiega.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Stosownie do art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 2.09.1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1774) prawo do ryczałtu energetycznego przysługuje wdowie po żołnierzu zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionemu między innymi w kopalni węgla. Organ rentowy nie kwestionował, że <span class="anon-block">A. O.</span> jest wdową po <span class="anon-block">E. O.</span>, którego status żołnierza górnika został wykazany zaświadczeniem <span class="anon-block"> (...) Centrum (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Zgodnie ze stanowiskiem organu rentowego zawartym w piśmie z 5.12.2024 r. wniosek o ryczałt energetyczny został załatwiony odmownie ponieważ odwołująca zarówno we wniosku z sierpnia 2024 r., jak i września 2024 r. domagała się świadczeń przysługujących wdowom po kombatancie/osobie represjonowanej, a nie wdowie po żołnierzu zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionemu w kopalni węgla. W związku z tym, zaskarżone decyzje dotyczyły świadczeń objętych wnioskiem, a więc dodatku kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego dla wdowy po kombatancie. Wnioski odwołującej były rozpatrywane w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910170075" title="Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz. U. z 1991 r. Nr 17, poz. 75 ()">ustawy z dnia 24.01.1991 r.</a> o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami: represji wojennych i okresu powojennego. Natomiast w przedmiocie prawa odwołującej do ryczałtu energetycznego, jako wdowy po żołnierzu zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionemu w kopalni węgla, organ rentowy nie wydawał decyzji, wobec braku wniosku odwołującej.</p> <p>Stanowisko organu rentowego jest błędne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, nieudzielenie ubezpieczonemu informacji o możliwości ubiegania się o inne świadczenie niż formalnie złożony wniosek, narusza podstawowe zasady postępowania określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 8;art. 9)">art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego</a>, a więc zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej oraz zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Nade wszystko zaś stanowi niedopełnienie obowiązków wynikających z § 2 oraz § 34 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412 ze zm.), to jest obowiązku udzielania zainteresowanym informacji, w tym wskazówek i wyjaśnień, w zakresie dotyczącym warunków i dowodów wymaganych do ustalania świadczeń, a w razie odmowy prawa do świadczenia, o którego przyznanie zainteresowany zgłosił wniosek - poinformowania o możliwości ubiegania się o inne świadczenie lub świadczenie ustalane przez organ rentowy na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli z akt sprawy wynika, że zainteresowany miałby do niego prawo, zaś w przypadku zgłoszenia wniosku o inne świadczenie przed dniem, w którym decyzja odmowna stała się prawomocna, przyjęcia za datę zgłoszenia tego wniosku daty zgłoszenia poprzedniego wniosku (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 12.04.2022 r. sygn. II USKP 114/21 i z 9.06.2021 r. sygn. II USKP 58/21).</p> <p>Kolejny wniosek o przyznanie ryczałtu energetycznego <span class="anon-block">A. O.</span> złożyła 16.09.2024 r. załączając do niego zaświadczenie <span class="anon-block"> (...) Centrum (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> z 16.09.2024 r. o pełnieniu przez <span class="anon-block">E. O.</span> s. <span class="anon-block">L.</span> zasadniczej służby wojskowej w okresie od 27.10.1956 r. do 25.11.1956 r. oraz przymusowej pracy w kopalni w <span class="anon-block">Z.</span> od 26.11.1956 r. do 10.04.1958 r. Złożony wniosek z załączonym zaświadczeniem powinien zostać pozytywnie rozpoznany na podstawie art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 2.09.1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, bez względu na treść formularza zgłoszeniowego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a> </p> </div>