VI U 465/22

<p>Sygn. akt VI U 465/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 stycznia 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: <em> <!-- -->Małgorzata Kryńska-Mozolewska</em> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 148(1);art. 148(1) § 1)">art. 148 (1) § 1 k.p.c.</a> </p> <p>sprawy <span class="anon-block">P. T.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zasiłek opiekuńczy</p> <p>na skutek odwołania <span class="anon-block">P. T.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 28 września 2022 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> - (...)</span> i decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 06 lipca 2022 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> - (...)</span> </p> <p>1.  częściowo zmienia decyzję z dnia 6 lipca 2022 r w ten sposób, że odwołująca się nie prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 25.01.2022 r do 27.01.2022 i od 21.03.2022 r do 24.03.2022 r, ale nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 2.284,85 złotych (dwa tysiące dwieście osiemdziesiąt cztery 85/100):</p> <p>2.  częściowo zmienia decyzję z dnia 28 września 2022 r w ten sposób, że odwołująca się nie prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 11.04.2022r do 15.04.2022 r i od 19.04.2022 r do 26.04.2022 r, ale nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4.352,63 złotych (cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt dwa 63/100).</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt VI U 465/22</span> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. nr <span class="anon-block"> (...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> odmówił <span class="anon-block">P. T.</span> prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 25 stycznia 2022 r. do 27 stycznia 2022 r. oraz za okres od 21 marca 2022 r. do 24 marca 2022 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 2284,85 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ubezpieczona wykonywała w okresie zwolnienia z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem pracę zarobkową.</p> <p> <strong> <!-- --> (decyzja z dnia 6 lipca 2022 r.: a.r.)</strong> </p> <p>Decyzją z dnia 28 września 2022 r. nr <span class="anon-block"> (...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> odmówił <span class="anon-block">P. T.</span> prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 11 kwietnia 2022 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz za okres od 19 kwietnia 2022 r. do 26 kwietnia 2022 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4352,63 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ubezpieczona wykonywała w okresie zwolnienia z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem pracę zarobkową.</p> <p> <strong> <!-- -->(decyzja z dnia 28 września 2022 r.: a.r.)</strong> </p> <p>Od powyższych decyzji <span class="anon-block">P. T.</span> złożyła odwołania, zaskarżając je w całości. Odwołująca stwierdziła, że czynności, które wykonywała w ramach wykonywanej działalności gospodarczej, miały miejsce poza godzinami jej pracy etatowej jako lekarza w <span class="anon-block"> Instytucie (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Z treści odwołania wynika także, iż odwołująca została błędnie pouczona przez pracownika ZUS, który udzielić miał jej informacji, że może pracować w ramach umowy zlecenia lub działalności gospodarczej w godzinach niepokrywających się z godzinami pracy na etacie.</p> <p> <strong> <!-- -->(odwołania: k. 1, k. 1 akt sprawy połączonej VI U 467/22)</strong> </p> <p>W odpowiedziach na odwołanie ZUS wniósł o oddalenie odwołań. Organ wskazał, iż odwołująca w okresach pobierania zasiłku opiekuńczego wykonywała działalność zarobkową i powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące problematyki wykonywania pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego i jej wpływu na utratę prawa do świadczeń.</p> <p> <strong> <!-- -->(odpowiedzi na odwołanie: k. 2-3, k. 2-3 akt sprawy połączonej VI U 467/22)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Odwołująca <span class="anon-block">P. T.</span> od 1 grudnia 2015 r. do 31 sierpnia 2022 r. była zatrudniona w <span class="anon-block"> Instytucie (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> na pełen etat, na stanowisku lekarza rezydenta.</p> <p> <strong> <!-- -->(świadectwo pracy: k. 11)</strong> </p> <p>Odwołująca w dniach od 11 kwietnia 2022 r. do 15 kwietnia 2022 r. oraz od 19 kwietnia 2022 r. do 26 kwietnia 2022 r. była na zasiłku opiekuńczym z uwagi na konieczność opieki nad chorym dzieckiem. Za wskazane wyżej okresy otrzymała zasiłek opiekuńczy w kwotach o wysokości 1596,65 zł oraz 2554,64 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->(zestawienie zaświadczeń ubezpieczonego, zaświadczenie pracodawcy: a.r.)</strong> </p> <p>Odwołująca w trakcie okres pobierania zasiłku opiekuńczego świadczyła pracę w dniach 25 stycznia, 27 stycznia, 12 kwietnia, 14 kwietnia, 19 kwietnia oraz 21 kwietnia w godzinach popołudniowych w <span class="anon-block"> (...) Zespole Publicznych Zakładów (...)</span> na podstawie umowy cywilnoprawnej. Opiekę nad dzieckiem w tym czasie sprawowała inna osoba. Odwołująca nie świadczyła pracy na rzecz pracodawcy <span class="anon-block"> Instytutu (...)</span> w trakcie niezdolności do pracy.</p> <p> <strong> <!-- -->(bezsporne, nadto: harmonogram pracy odwołującej w kwietniu 2022 r.: k. 23, zeznania odwołującej <span class="anon-block">P. T.</span>: k. 35)</strong> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i aktach organu rentowego oraz zeznań odwołującej <span class="anon-block">P. T.</span>, które uznane zostały za wiarygodne, pozbawione luk i korelujące ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Odwołująca w sposób przekonujący wykazała, iż wykonując czynności na rzecz zleceniodawcy nie działała w złej wierze i nie miała świadomości, że może wpłynąć to na utratę przez nią prawa do zasiłku opiekuńczego. Strony nie składały dodatkowych wniosków dowodowych.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest odwołanie <span class="anon-block">P. T.</span> od decyzji odmawiających jej prawa do zasiłku opiekuńczego za wskazane okresy i zobowiązujących ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 (art. 17;art. 17 ust. 1)">art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> (Dz. U. z 2021 r. poz. 1133 z późn. zm.) stwierdzić należy, iż ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika, iż odwołująca wykonywała w okresie niezdolności do pracy wynikającej z konieczności opieki nad chorym dzieckiem pracę zarobkową na rzecz swego zleceniodawcy, co stanowi podstawę utraty prawa do zasiłku opiekuńczego za wskazane w decyzjach okresy.</p> <p>Odrębną kwestią w niniejszej sprawie była jednak konieczność ewentualnego zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84;art. 84 ust. 1)">art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (dalej też jako: ustawa systemowa) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Zgodnie zaś z art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia, jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 roku, I USK 429/21, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2020 roku, III UK 72/19). Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2021 roku, III USK 60/21). Zarzut pobrania nienależnego świadczenia z ubezpieczenia społecznego może być podniesiony tylko wobec osoby, która otrzymała świadczenie bezpodstawnie, i to tylko wówczas, gdy osoba ta miała świadomość, że wypłacone świadczenie jej się nie należy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2018 roku, I UK 248/17).</p> <p>Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż nie było zasadne obciążenie przez organ rentowy odwołującej obowiązkiem zwrotu świadczenia. Nie można przypisać odwołującej działania w złej wierze. W godzinach pracy na etacie na rzecz pracodawcy <span class="anon-block"> Instytutu (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> odwołująca sprawowała opiekę nad dzieckiem i nie świadczyła pracy. Odwołująca pozostawała zatem w przekonaniu, że jej postępowanie jest prawidłowe, ponieważ w godzinach pracy etatowej faktycznie była do niej niezdolna z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem w związku z brakiem dostępności innej osoby dorosłej, która mogłaby zająć się jej córką. Odwołująca nie kwestionowała wykonywania przez nią czynności na rzecz zleceniodawcy podczas okresu pobierania zasiłku opiekuńczego, jednak miało to miejsce w godzinach popołudniowych, gdy dzieckiem mogła zająć się inna osoba. W związku z powyższym odwołująca nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.</p> </div>