I C 797/22

<div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 31 stycznia 2025 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. w Warszawie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o ustalenie</p> <p> <em> <!-- -->w przedmiocie wniosku pełnomocnika powoda o umorzenie przedmiotowego postepowania</em> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia</strong>:</p> <p>1.  <strong> <!-- -->umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądzić od pozwanego <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block"> Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...)</span> kwotę 24.285,00 (dwadzieścia cztery tysiące dwieście osiemdziesiąt pięć i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w tym kwota 10.800,00 (dziesięć tysięcy osiemset i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. </strong> </p> <p>3.  nakazać pobrać od pozwanego <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 5.750,38 (pięć tysięcy siedem siedemset pięćdziesiąt i 38/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów wyłożonych tymczasowo z sum Skarbu Państwa.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska</em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2019 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block"> Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniosła o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu w postaci <span class="anon-block">działki ewidencyjnej nr (...)</span> obręb <span class="anon-block">(...)</span>, przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, jest nieuzasadniona a w szczególności nieuzasadniona jest w oferowanej wysokości. (wniosek k. 40-41)</p> <p>Orzeczeniem z dnia 7 kwietnia 2020 r. r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w <span class="anon-block">W.</span> na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r., poz. 270) umorzyło postępowanie w sprawie podwyższenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości oznaczonej jako <span class="anon-block">działka (...)</span> o pow. 9.164 m2 z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>, położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. (orzeczenie SKO k. 14)</p> <p>Pismem z dnia 18 czerwca 2020 Prezydent <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, wniósł sprzeciw od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 7 kwietnia 2020 r. i wniósł o oddalenie wniosku użytkownika wieczystego. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 10 grudnia 2018 r. wypowiedziano użytkownikowi wieczystemu wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu oznaczonej jako <span class="anon-block">działka ewidencyjna nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>, dla którego prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta (...)</span>. Zaznaczono przy tym, że oświadczenie o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało skierowane do wszystkich współużytkowników wieczystych tego udziału przed dniem 1 stycznia 2019 r., a opłata roczna została wypowiedziana w całości. Prezydent <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> zaznaczył, że z treści ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. 2020.139) i ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. 2019.270) nie wynika, czy nieruchomością, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, jest nieruchomość gruntowa (gdzie poszczególne udziały w prawie użytkowania wieczystego związane są z wyodrębnionymi lokalami) czy nieruchomość lokalowa (gdzie współwłaściciele lokalu wspólnie stanowią użytkownika wieczystego w zakresie udziału związanego z lokalem). Przepisy nie precyzują również trybu ustalenia, czy wypowiedzenia zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym. Zarzucił on, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w <span class="anon-block">W.</span> nie przeprowadziło postępowania dowodowego w tym zakresie. (sprzeciw k. 4)</p> <p>Postanowieniem z dnia 7 listopada 2022 r.(sygn. akt I C 1197/22) Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 200;art. 200 § 1(4))">art. 200 § 1 (4) k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 17;art. 17 pkt. 4)">art. 17 pkt 4 k.p.c.</a> sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Warszawie jako rzeczowo i miejscowo właściwemu. (postanowienie k. 164)</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwany <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. (odpowiedź na pozew k. 179-180)</p> <p>Pismem z dnia 24 lipca 2023 r. powód wniósł o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, w szczególności nieuzasadniona w oferowanej wysokości z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów tj. przed dniem 13 lutego 2019 r., a w związku z tym postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej należało umorzyć na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy. Ponadto powód wniósł o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. (pismo – k. 197)</p> <p>W piśmie procesowym z dnia 08 grudnia 2023 r. pozwany podtrzymując swoje dotychczasowe zaoponował stanowisku powoda co do tego, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> i <span class="anon-block">ul. (...)</span> stanowiącej <span class="anon-block">działkę ewidencyjna nr (...)</span> w obrębie <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 9 164 m2 powinno zostać umorzone na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dni 31 stycznia 2019 roku o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ()">ustawy o gospodarce nieruchomościami</a> oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 roku poz. 270). W ocenie pozwanego, pod pojęciem nieruchomości, wskazanym w tym przepisie, należy rozumieć nieruchomość lokalową (gdzie współwłaściciele lokalu dysponują wspólnie ułamkowym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu). Skuteczność doręczenia, o której mowa w tym przepisie, zdaniem pozwanego następuje jeżeli wypowiedzenia zostanie doręczone wszystkim współwłaścicielom nieruchomości lokalowej. Dla skuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej właścicielom nieruchomości lokalowej nie ma znaczenia czy skutecznie doręczono wypowiedzenie innym właścicielom lokali znajdujących się w tym budynku. Pozwany wyjaśnił również, że w budynku położonym przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w zakresie udziałów związanych z <span class="anon-block">lokalami nr (...)</span> w roku 2018 <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> nie wystosowało wypowiedzeń opłaty za użytkowanie wieczyste. Co do udziału związanego z <span class="anon-block">lokalem nr (...)</span> wyodrębnienie lokalu zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 19 marca 2019 roku, wobec czego w dacie aktualizacji <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> nie dysponowało wiedzą o wyodrębnieniu. Wskazano również, że w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w zakresie udziałów związanych z <span class="anon-block">lokalami nr (...)</span> w roku 2018 <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> nie wystosowało wypowiedzeń opłaty za użytkowanie wieczyste, zaś wypowiedzenie skierowane do jednego ze współwłaścicieli <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span> zostało doręczone w trybie doręczenia zastępczego w dniu 2 stycznia 2019 roku. Co więcej pozwany wskazał, że w hali garażowej w zakresie udziału związanego z miejscem postojowym nr <span class="anon-block">(...)</span> wyodrębnienie zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 19 marca 2019 roku, wobec czego w dacie aktualizacji <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> nie dysponowało wiedzą o wyodrębnieniu. (pismo procesowe k. 202-204)</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 roku poz. 270), jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 01 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. W myśl zaś art. 4 ust. 1 ustawy, postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się.</p> <p>Przywołana regulacja wskazuje, że przesłankami umorzenia postępowania aktualizacyjnego są w pierwszej kolejności:</p> <p>1) wszczęcie postępowania po dniu 05 października 2018 roku oraz</p> <p>2) brak skutecznego doręczenia wypowiedzeń dotychczasowej wysokości opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 roku.</p> <p>W niniejszej sprawie zarówno wniosek o ustalenie wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jak i poprzedzająca go czynność w postaci wypowiedzenia opłaty rocznej miały miejsce po dniu 5 października 2018 roku. Wypowiedzenie datowane jest bowiem na dzień 10 grudnia 2018 r. (k. 17), zaś wniosek do SKO wpłynął w dniu 18 stycznia 2019 r. (k. 40). Tym samym uznać należy, że spełniona została pierwsza z wyżej wymienionych przesłanek.</p> <p>W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie doszło również do spełnienia drugiej przesłanki umorzenia postępowania tj. braku skutecznego doręczenia wypowiedzeń dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 roku.</p> <p>Zarówno z treści wypowiedzenia (k. 17), jak i treści pisma procesowego strony pozwanej (k. 202-204) wynika, że udziały w użytkowaniu wieczystym tego gruntu należą zarówno do Spółdzielni mieszkaniowej, jak i osób fizycznych. Nieruchomość zabudowana jest bowiem zespołem budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami i garażami podziemnymi. W związku z tym udziały poszczególnych współużytkowników związane były z przysługującym im prawem własności lokali mieszkalnych i garaży, znajdujących się w budynkach posadowionych na tym gruncie. Wobec tego pozwany (właściciel nieruchomości) powinien wykazać, że przed dniem 01 stycznia 2019 roku wszystkim współużytkownikom wieczystym w/w gruntu zostały doręczone wypowiedzenia opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego stosownie do ich udziałów w nieruchomości. Wyjaśnić bowiem należy, że art. 4 ustawy zmieniającej jest częścią regulacji określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ()">ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> - a tam - stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 78;art. 78 ust. 3)">art. 78 ust. 3</a>, inicjatywa dowodowa została przypisana właścicielowi nieruchomości. Konsekwentnie, należy więc przyjąć, że wykazanie zasadności dalszego procedowania w sprawie - obciąża właściciela nieruchomości. Przepis jest jednoznaczny, a przy tym jedynie właściciel nieruchomości dysponuje wiedzą co do tego, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim użytkownikom wieczystym przed dniem 01 stycznia 2019 r. <em> <!-- --> (vide: Wyrok WSA w Warszawie z 1.06.2023 r., I SA/Wa 2933/22, LEX nr 3604504, Wyrok WSA w Warszawie z 30.03.2023 r., I SA/Wa 2392/21, LEX nr 3590837) </em> </p> <p>Pozwany powyższej okoliczności nie tylko nie wykazał, ale wręcz wprost przyznał, że w przedmiotowej sprawie nie wszystkim współużytkownikom wieczystym (którymi są właściciele wyodrębnionych lokali) zostały doręczone wypowiedzenia opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego przed dniem 01 stycznia 2019 r. (vide: pismo procesowe z dnia 8 grudnia 2023, k. 202-204).</p> <p>Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom strony pozwanej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 roku, poz. 270) wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla swej skuteczności wymaga, by było złożone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości w sensie wieczystoksięgowym, nie zaś jedynie wszystkim współwłaścicielom danego lokalu, którzy są jednocześnie współużytkownikami wieczystymi gruntu w części związanej z lokalem. Użytkowanie wieczyste jest bowiem prawem, które obciąża konkretną nieruchomość gruntową (<em> <!-- -->vide: Wyrok SN z 26.04.2023 r., II CSKP 1058/22, OSNC-ZD 2024, nr 2, poz. 14.).</em> W ocenie Sądu Okręgowego aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego powinna więc obejmować więc całą nieruchomość gruntową.</p> <p>Mając na uwadze wypełnienie ww. przesłanek z art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy, skonstatować należy, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania aktualizacyjnego toczącego się obecnie przed Sądem. Przedmiotowe postępowanie nie zostało bowiem zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy tj. 13 lutego 2019 roku. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje zaś, że w takim wypadku postępowanie ulega umorzeniu. Nie budziło przy tym żadnych wątpliwości, że do umorzenia postępowania może dojść nie tylko na etapie postępowania toczącego się przed SKO, ale również przed Sądem. Jest to oczywista konstatacja zważywszy na fakt, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej ma złożony podwójny charakter i przebiega w dwóch fazach. W pierwszej, przedsądowej postępowanie jest prowadzone przez samorządowe kolegium odwoławcze, w drugim – jeśli do niego dojdzie – toczy się przed sądem powszechnym. (<em> <!-- -->vide: Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4.12.2006 r., P 35/05, LEX nr 220733).</em> Art. 4 ustawy zmieniającej ma zaś zastosowanie zarówno do postępowania prowadzonego przez SKO, jak i do postępowania prowadzonego przez sąd powszechny. To norma wskazująca na bezprzedmiotowość postępowania aktualizacyjnego w określonej ustawą dacie, i to niezależnie od etapu, na jakim znajduje się sprawa. Tym samym przepis ten jednoznacznie określił podstawy do umorzenia postępowania aktualizacyjnego w ogóle, a nie jedynie przed SKO. (<em> <!-- -->vide: Wyrok WSA w Warszawie z 1.06.2023 r., I SA/Wa 2933/22, LEX nr 3604504). </em> </p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355)">art. 355 k.p.c.</a> i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, orzekł jak w pkt 1 sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>, obciążając stronę pozwaną obowiązkiem zwrotu powodowi poniesionych przez niego kosztów postępowania. W ocenie Sądu pozwany przegrał postępowanie albowiem na skutek umorzenia postępowania nie doszło do aktualizacji opłaty rocznej (do czego dążył pozwany dokonując wypowiedzenia dotychczasowej opłaty). Na koszty należne powodowi złożyła się opłata za czynności radcy prawnego w wysokości 10.800,00 zł (§ 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz 13.485,00 zł z tytułu opłaty od pozwu.</p> <p>W związku z tym, że w toku postępowania Skarb Państwa tymczasowo pokrył wynagrodzenie biegłego do kwoty 5.750,00 zł, należało tym wydatkiem obciążyć pozwanego zgodnie z art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia del. Agnieszka Onichimowska </em> </p> </div>