IV Ka 1051/14

<p> <strong> <!-- -->-Sygn. akt. IV Ka 1051/14</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 3 grudnia 2014 r</strong>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący SSO Stanisław Jabłoński (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie SSO Joanna Żelazny </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSR del. do SO Izabela Krupa</strong> </p> <p>Protokolant Artur Łukiańczyk</p> <p>przy udziale <span class="anon-block">M. J.</span> Prokuratora Prokuratury Okręgowej</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. O.</span>, <span class="anon-block">A. Z.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> </strong> </p> <p>oskarżonego o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 218;art. 218 § 1 a)">art. 218 § 1a kk</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela subsydiarnego <span class="anon-block">K. K. (1)</span> i pełnomocnika oskarżycieli subsydiarnych</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej</p> <p>z dnia 18 czerwca 2014 roku sygn. akt II K 1132/13</p> <p>I.  <strong> <!-- -->utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne;</strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od oskarżycieli subsydiarnych <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">K. K. (1)</span> na rzecz oskarżonych <span class="anon-block">A. Z.</span>, <span class="anon-block">K. Z.</span> oraz <span class="anon-block">A. O.</span> kwoty po 420 (czterysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym; </strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->zwalnia oskarżycieli subsydiarnych <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">K. K. (1)</span> od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.</strong> </p> <p>IV Ka 1051/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. O.</span>, <span class="anon-block">A. Z.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> </strong> zostali oskarżeni o to, że:</p> <p>będąc przełożonymi pokrzywdzonych, pełniąc funkcję odpowiednio Za­stępcy Komendanta <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Oddziału (...)</span>, Komendanta <span class="anon-block">P.</span> SG <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">S.</span> oraz Zastępcy Komendanta <span class="anon-block">P.</span> SG <span class="anon-block">W.</span>- <span class="anon-block">S.</span> uporczywie naruszali w okresie od 1 sierpnia 2008r. do kwietnia 2011r. we <span class="anon-block">W.</span> oraz w <span class="anon-block">K.</span>, uprawnienia służbowe <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">K. K. (1)</span> wynikające ze stosunku służby, poprzez odmowę sporządze­nia i nadania biegu wnioskom o przyznanie zaległego dodatku za wykonywa­nie czynności operacyjno- śledczych przez mjr <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i por. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">K.</span>, przez co wyrządzili pokrzywdzonym szkodę w wysokości nie mniejszej niż - odpowiednio 900zł oraz 1350zł, tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 218;art. 218 § 1 a)">art. 218 § 1a kk</a>.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem</strong> z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II K 1132/13 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej w II Wydziale Karnym:</p> <p>I.  uniewinnił oskarżonych <span class="anon-block">A. O.</span>, <span class="anon-block">A. Z.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> od popełnienia zarzucanego im czynu, opisanego w części wstępnej wyroku;</p> <p>II.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 640)">art. 640 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 632;art. 632 pkt. 1)">art. 632 pkt 1 k.p.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 633)">art. 633 k.p.k.</a> kosztami procesu obciążył oskarżycieli subsydiarnych <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">K. K. (1)</span>, zasądzając od oskarżyciela subsydiarnego <span class="anon-block">M. M. (1)</span> na rzecz oskarżonych <span class="anon-block">A. O.</span>, <span class="anon-block">A. Z.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> kwoty po 1230 (tysiąc dwieście trzydzieści) złotych oraz od oskarżyciela subsydiarnego <span class="anon-block">K. K. (1)</span> na rzecz oskarżonych <span class="anon-block">A. O.</span>, <span class="anon-block">A. Z.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> kwoty po 1230 (tysiąc dwieście trzydzieści) złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację </strong>od w/w wyroku wywiedli pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych oraz oskarżyciel subsydiarny <span class="anon-block">K. K. (1)</span>.</p> <p>Oskarżyciel subsydiarny <span class="anon-block">K. K. (1)</span> zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:</p> <p>1.  obrazę przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, że niewywiązanie się z obowiązku wypłaty należnych świadczeń przez ponad dwa lata, mimo wielokrotnych wskazań istnienia takiego obowiązku oraz wypłatę tego świadczenia dopiero pod przymusem wynikającym z hierarchii służbowej, nie stanowi uporczywego łamania praw pracownika,</p> <p>2.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez stwierdzenie, że:</p> <p>- praktyka wypłacania przedmiotowego świadczenia wypracowana na podstawie tzw. interpretacji <span class="anon-block"> (...)</span> miała moc obowiązującą</p> <p>- wycofanie z obiegu sporządzonych przez pokrzywdzonych wniosków pism z kancelarii miało uzasadnienie</p> <p>- przyjęcie, że sposób traktowania i oceniania pokrzywdzonych przez oskarżonych nie odbiegał od postępowania w stosunku do innych funkcjonariuszy.</p> <p>Pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych zaskarżył wyrok w całości, na niekorzyść oskarżonych, i zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a to:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 7)">art. 7</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 87;art. 87 ust. 1)">art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a> poprzez uznanie, że „utrwalona w Straży Granicznej praktyka” jest ważniejsza niż przepisy powszechnie obowiązującego oskarżonych prawa (rozporządzenia MSWiA z dnia 08.02.2008 r.) i tym samym ekskulpowanie oskarżonych mimo uporczywego, długotrwałego, złośliwego, nieusprawiedliwionego i krzywdzącego traktowania oskarżycieli – co miało miejsce w relacjach podległości służbowej,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 218;art. 218 § 1 a)">art. 218 § 1a kk</a> poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że długotrwałe, uporczywe niewypłacalnie przez oskarżonych należnego ich podwładnym dodatku za czynności służbowe nie realizuje znamion tego przepisu , bowiem „oskarżeni postępowali zgodnie z utrwaloną i dotychczas niekwestionowaną praktyką”.</p> <p>W konkluzji pełnomocnik oskarżycieli wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Obie apelacje, jako oczywiście bezzasadne, na uwzględnienie nie zasługują.</p> <p>Przed szczegółowym uzasadnieniem stanowiska przyjętego w sprawie Sąd Odwoławczy zauważa jednak, że w świetle przeglądu akt II K 1132/13, jak też akt postępowania prokuratorskiego prowadzonego pod sygnaturą 3 Ds. 91/12 (wcześniej 3 Ds. 134/11) brak było podstaw do rozpoznania przez Sąd Rejonowy subsydiarnego aktu oskarżenia zainicjowanego przez <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">K. K. (1)</span>. Oskarżyciele posiłkowi nie dopełnili bowiem wskazanego w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 55;art. 55 § 1)">art. 55 § 1 kpk</a> wymogu złożenia aktu oskarżenia w terminie miesięcznym od doręczenia zawiadomienia o powtórnym wydaniu przez prokuratora postanowienia o umorzeniu postępowania, co wyraźnie umknęło uwadze Sądu meriti. Odpis decyzji prokuratora o ponownym umorzeniu sprawy (postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 29 czerwca 2012 r.) zarówno <span class="anon-block">M. M. (1)</span>, jak i <span class="anon-block">K. K. (1)</span> doręczony bowiem został w dniu 12 lipca 2014 r. (k. 146 i 147 – w aktach 3 Ds. 91/12), podczas gdy przesyłka z subsydiarnym aktem oskarżenia nadana została w placówce pocztowej dopiero w dniu 14 sierpnia 2012 r. (k. 58a – w aktach II K 1132/13).</p> <p>Powyższa okoliczność w zasadzie winna skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i umorzeniem postępowania karnego, tym niemniej z uwagi na uniewinnienie oskarżonych przez Sąd I instancji oraz okoliczność, że spośród negatywnych przesłanek procesowych, wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1)">art. 17 § 1 kpk</a>, pierwszeństwo mają te wyszczególnione w pkt. 1, jako dalej idące i wywołujące skutki najbardziej dla oskarżonego korzystne, a mówiąc prościej- uniewinnienie wyprzedza umorzenie, Sąd Odwoławczy podjął się rozpoznania niniejszej sprawy.</p> <p>Kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku wykazała natomiast, że Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, gromadząc kompletny materiał dowodowy i poddając go logicznej oraz zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego ocenie, która nie wzbudza jakiejkolwiek kontrowersji. Co więcej, na podstawie w/w dowodów poczynił następnie obiektywne i w pełni uprawione ustalenia faktyczne, które zdaniem Sądu Okręgowego pozwoliły wyprowadzić także właściwe wnioski odnośnie braku podstaw do przypisania oskarżonym winy oraz sprawstwa zarzucanego im czynu i finalnie skutkować ich uniewinnieniem.</p> <p>Apelacje wywiedzione w sprawie uznał Sąd Odwoławczy za nieskuteczną polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu pierwszoinstancyjnego, przyjmując ujętą przezeń w uzasadnieniu wyroku argumentację za własną.</p> <p>Przede wszystkim w pierwszej kolejności należy wyraźnie podkreślić, że Sąd Rejonowy podzielił przekonanie oskarżycieli, iż w świetle brzmienia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20080240148" title="Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej - Dz. U. z 2008 r. Nr 24, poz. 148 ()">Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej</a>, przyznanie dodatku funkcyjnego -po spełnieniu warunków określonych w przepisie- było obligatoryjne, a zatem niezależne od woli przełożonego. Co więcej, w uzasadnieniu zaakcentowano wprost, iż przyjęta przez oskarżonych interpretacja § 9 ust.5 pkt 1 Rozporządzenia była niezgodna z jego wykładnią językową, dlatego też niezasadnie przyznano oskarżycielom należny z tytułu pełnionych funkcji dodatek dopiero po przepracowaniu w charakterze funkcjonariuszy operacyjnych kilku miesięcy. Słusznie jednakże przyjął następnie Sąd meriti, nie podzielając tym samym przekonania oskarżycieli posiłkowych <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">K. K. (1)</span> oraz ich pełnomocnika, iż to, że zachowanie oskarżonych sprzeczne było w w/w normą nie oznacza, iż automatycznie dopuścili się oni przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 218;art. 218 § 1 a)">art. 218 § 1a kk</a>. Warunkiem przypisania oskarżonym sprawstwa tego czynu jest wszak wykazanie, iż wyczerpali oni wszystkie przedmiotowo-podmiotowe znamiona zarzucanego im występku. Oskarżyciele posiłkowi nie podołali temu zadaniu. Materiał dowodowy zgromadzony w toku procesu nie potwierdził wszak zaistnienia znamienia uporczywości lub złośliwości w zachowaniu oskarżonych, które stanowi warunek konieczny dla pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej.</p> <p>Sąd Odwoławczy, podobnie jak i Sąd Rejonowy, wyraża przekonanie, że w kwestionowanym działaniu oskarżonych nie sposób dopatrzeć się złej woli mającej na celu dokuczenie oskarżycielom posiłkowym. Logicznemu wywodowi zaprezentowanemu przez Sąd Rejonowy w tym względzie nie można odmówić słuszności.</p> <p>Pozyskany materiał dowodowy pokazuje, że oskarżeni działali w przekonaniu o prawidłowości i zgodności z prawem swojego zachowania; znali stanowisko oskarżycieli w kwestii dodatków, co nie zmieniało jednak ich nastawienia, jako że w kierowanych przez nich strukturach od lat funkcjonowała utrwalona i nigdy wcześniej przez nikogo nie kwestionowana praktyka takiego właśnie działania. Zwłaszcza fakt, iż w przeszłości nigdy nie podważono ich decyzji związanych z przyznawaniem dodatków mógł utwierdzać oskarżonych w przeświadczeniu co do słuszności przyjętej przez nich (aczkolwiek błędnej) interpretacji przepisów.</p> <p>Dopiero zainicjowane działaniami oskarżycieli pismo sporządzone przez Komendę <span class="anon-block">(...)</span>, jawnie kwestionujące dotychczasowy sposób działania oskarżonych, stanowił asumpt do zmiany postępowania. Wypada przy tym zauważyć, że Sąd Rejonowy -wbrew stwierdzeniom apelujących- w żadnej części swojego uzasadnienia nie wskazał, by powyższa interpretacja była aktem obowiązującym w Straży Granicznej, w szczególności by obowiązywała oskarżonych, stąd też zmiana ich zachowania. Dla Sądu Odwoławczego jest logiczne, że w sytuacji uzyskania interpretacji konkretnego przepisu sporządzonej przez osobę z Komendy <span class="anon-block">(...)</span>(choćby nawet osoba ta nie była uprawniona do wydawania poleceń i w piśmie tym jedynie zawierała sugestie), treść takiej interpretacji wdraża się w życie, w przeciwnym bowiem razie istnieje ryzyko poniesienia określonych konsekwencji służbowych. Co więcej, interpretacje takie co do zasady są (współ)tworzone przez prawników, a ich zalecenia mają na względzie wskazanie prawidłowego kierunku działania, tak, aby w przyszłości nie narażać się na ewentualne procesy sądowe. Powyższego toku myślenia, zwłaszcza stwierdzenia, iż niezmienne zachowanie oskarżonych wynikało z ugruntowanej praktyki, nie można jednak utożsamiać z uznaniem, że w ocenie Sądu Rejonowego praktyka jest ważniejsza niż przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Z żadnej części uzasadnienia taka konkluzja nie wynika, zatem formułując tego typu zarzut apelujący dopuszczają się nadinterpretacji.</p> <p>Nadto równie ważne w sprawie jest to, iż oskarżyciele <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">K.</span> nie byli jedynymi osobami pokrzywdzonymi działaniem oskarżonych, co oznacza, że odmowa</p> <p>przyznania dodatku nie stanowiła decyzji zwróconej konkretnie przeciwko nim, lecz miała niejako sankcjonować stan równego traktowania wszystkich funkcjonariuszy w pierwszych miesiącach służby.</p> <p>Sąd Odwoławczy nie dopatrzył się również sugerowanego w apelacji <span class="anon-block">K. K. (1)</span> błędu w ustaleniach faktycznych w rekonstrukcji przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego w zakresie postępowania z pisemnymi wnioskami oskarżycieli o przyznanie im podwyższenia dodatku służbowego. Sąd pierwszoinstancyjny opisał jedynie przedstawione przez oskarżonych powody zwrotu pism wnioskującym (konieczność uzupełnienia braków formalnych), co nie pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami oskarżycieli co do wskazywanych im przez przełożonego motywów tej konkretnej decyzji.</p> <p>Reasumując, kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku przeprowadzona przez Sąd Odwoławczy nie potwierdziła zasadności zarzutów podniesionych przez apelujących, a sugerujących naruszenie przez Sąd pierwszoinstancyjny przepisów prawa materialnego czy też błąd w ustaleniach faktycznych. Powyższe skutkowało zatem uznaniem wniesionych apelacji za oczywiście bezzasadne i utrzymaniem wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. w mocy.</p> <p>Orzeczenie o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze oparto o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 624;art. 624 § 1)">art. 624 § 1 kpk</a>, uznając, iż ich ponoszenie przez oskarżonych stanowiłoby dlań nadmierną dolegliwość. Nadto Sąd zasądził od oskarżycieli na rzecz oskarżonych kwoty po 420 zł (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 634)">art. 634 kpk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 14;§ 14 ust. 2;§ 14 ust. 2 pkt. 4)">§ 14 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>).</p> </div>