IV Ca 295/14

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV Ca 295/14</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 9 grudnia 2014 roku</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Radomiu IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSO Irena Koś (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie: SO Ewa Kowalik</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SO Joanna Kaczmarek-Kęsik</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: st. sekr. sąd. Aldona Gurtat</strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 roku w Radomiu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">W. J.</span> </p> <p>przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. <span class="anon-block"> (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu</p> <p>z dnia 17 grudnia 2013 roku sygn. akt I C 1684/12</p> <p>1. oddala apelację,</p> <p>2. nie obciąża <span class="anon-block">W. J.</span> kosztami postępowania odwoławczego.</p> <p>IV Ca 295/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Radomiu oddalił powództwo <span class="anon-block">W. J.</span> o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego -prawomocnego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym w sprawie I Nc 309/03 tego Sądu przeciwko jego żonie <span class="anon-block">B. J.</span>, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nadaną także przeciwko niemu i nie obciążył go kosztami procesu.</p> <p>Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne.</p> <p>W dniu 26 kwietnia 2001 r. żona powoda <span class="anon-block">B. J.</span> zawarła ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo - Kredytową im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> <span class="anon-block">umowę numer (...)</span> pożyczki w kwocie 28.000 zł. na okres od 26 kwietnia 2001 roku do 16 kwietnia 2006 roku, oprocentowaną według zmiennej stopy wynoszącej na dzień zawarcia umowy 24 % w stosunku rocznym. Zabezpieczenie pożyczki stanowiła hipoteka i weksel in blanco. Następnie w dniu 25 października 2002 r. pomiędzy pożyczkodawcą a <span class="anon-block">B. J.</span> zawarta została ugoda, której przedmiotem były należności z <span class="anon-block">umowy pożyczki numer (...)</span>. W ugodzie strony zgodnie oświadczyły, że zobowiązanie <span class="anon-block">B. J.</span> wynosi 24.831,93 zł., w tym 23.959,52 zł. tytułem należności głównej i 872,41 zł. odsetek. <span class="anon-block">B. J.</span> zobowiązała się spłacić wierzytelność w ratach miesięcznych wynoszących po 500 zł. Ze względów księgowych należność główna została wpisana pod numer <span class="anon-block"> (...)</span> zaś odsetki pod numerem <span class="anon-block"> (...)</span>. W przypadku nieterminowej spłaty odsetki zostały określone według zmiennej stopy procentowej, wynoszącej na dzień zawarcia umowy 40%. Powód jako małżonek dłużniczki oświadczył, że znana jest mu treść ugody i wyraził zgodę na jej zawarcie. Nakazem zapłaty z dnia 25 lipca 2003 r. w sprawie I C 309/13 Sąd Rejonowy w Radomiu nakazał <span class="anon-block">B. J.</span> aby zapłaciła na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 26.378,03 zł. z umownymi odsetkami od kwoty 22.959,52 zł. w wysokości 40% w stosunku</p> <p>1</p> <p>rocznym od dnia 11 lipca 2003 r. do dnia zapłaty oraz odsetkami ustawowymi od kwoty 3.418,51 zł. od dnia 11 lipca 2003 r. do dnia zapłaty. Nakaz został doręczony <span class="anon-block">B. J.</span> w dniu 22 sierpnia 2008 r. W dniu 12 czerwca 2006 r. Spółdzielcza Kasą Oszczędnościowo - Kredytowa im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> wystąpiła z wnioskiem o nadanie nakazowi zapłaty w sprawie I Nc 309/03 klauzuli wykonalności przeciwko <span class="anon-block">W. J.</span> jako małżonkowi dłużniczki. W toku postępowania <span class="anon-block">W. J.</span> wniósł o oddalenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności podnosząc, że nie wyraził zgody na zaciągnięcie pożyczki przez żonę. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy w Radomiu w sprawie I Co 1692/06 nadał nakazowi zapłaty w sprawie I Nc 309/03 klauzulę wykonalności przeciwko <span class="anon-block">W. J.</span> z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością ustawową. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 7 września 2007 r. W dniu 15 listopada 2007 r. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo -Kredytowa im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> rozszerzyła wniosek egzekucyjny wniosła o wszczęcie egzekucji także przeciwko małżonkowi dłużnika - <span class="anon-block">W. J.</span>. W dniu 5 lipca 2010 r. Komornik przy Sądzie Rejonowym w Radomiu <span class="anon-block">M. S.</span> zawiadomił <span class="anon-block">W. J.</span> o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji o należność główną w wysokości 26.378,03 zł. wraz z odsetkami w wysokości 59.650,77 zł. i kosztami egzekucyjnymi. W trakcie postępowania prowadzonego w sprawie Km 585/06 wyegzekwowano kwotę 10.219,76 zł. z czego wierzycielowi przekazana została kwota 8.785/06 zł. Powód w toku procesu jako podstawę prawną swego stanowiska powoływał się na brak zgody na zawarcie przez żonę umowy pożyczki oraz sprzeczność działań wierzyciela z zasadami współżycia społecznego i egzekwowanie zbyt wysokich odsetek. Według Sądu Rejonowego żadna z tych okoliczności nie stanowi przesłanki pozbawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego wykonalności. Podnoszony zarzut braku zgody powoda na zaciągnięcie pożyczki przez żonę został już przez niego podniesiony w postępowaniu toczącym się z wniosku Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> o nadanie klauzuli wykonalności. Zarzut ten był znany <span class="anon-block">B. J.</span>. Rację ma zatem pozwany twierdząc, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 841)">art. 841</a> § lpkt3 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> </p> <p>2</p> <p>nie może stanowić podstawy pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Z cytowanego przepisu wynika bowiem, że powód - małżonek dłużnika może podnieść te zarzuty, których wcześniej nie mógł podnieść sam dłużnik. Także brzmienie przepisu obowiązującego przed zmianą wprowadzoną w dniu 2 maja 2005 r. nie nasuwa żadnych wątpliwości. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843)">Art. 843</a>§lpk3 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> stanowił wówczas, że można domagać się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, jeżeli małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787)">art. 787 k.p.c.</a> wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz i te, z którymi mógł wystąpić jego współmałżonek. Wobec tego, że zarówno w sprawie I Co 1692/06 jak i w niniejszym postępowaniu podnoszony jest ten sam zarzut, bez znaczenia pozostaje więc to, w oparciu o który przepis powód konstruuje swoje żądanie. W obu przypadkach jest ono pozbawione podstaw. Niezależnie od powyższego należało mieć na uwadze, że <span class="anon-block">B. J.</span> w sprawie I Nc 309/03 wniosła po wydaniu nakazu zapłaty pismo, w którym nie kwestionowała ani zasadności ani wysokości roszczenia, a jedynie wnosiła o ponowne rozłożenie na raty lub wydłużenie okresu spłaty z uwagi na jej trudną sytuację materialną. Nie może zatem być mowy o tym, aby spełniona została pierwsza z przesłanek o jakiej mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843)">art. 843</a>§ lpkt 3 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> i to zarówno w brzmieniu aktualnym jak i poprzednim, a mianowicie wykazanie, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi się nie należy. Brak było także podstaw do ustalenia, że doszło do zaspokojenia wierzyciela. Z przedstawionego przez Komornika <span class="anon-block">M. S.</span> zestawienia- karty rozliczeniowej wynika, że kwota przekazana pozwanemu jako wierzycielowi w sprawie Km 585/06 nie wystarczała na zaspokojenie zasądzonych odsetek. Zdaniem Sądu Rejonowego w niniejszym postępowaniu Sąd nie mógł w drodze pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności ingerować w wysokość zasądzonych odsetek. Odsetki maksymalne określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051571316" title="Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2005 r. Nr 157, poz. 1316 (art. 359;art. 359 § 2)">art.359§2</a>' dotyczą bowiem tych czynności prawnych, które zostały dokonane po dniu wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051571316" title="Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2005 r. Nr 157, poz. 1316 ()">ustawy z dnia 7 lipca 2005 r.</a> /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051571316" title="Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2005 r. Nr 157, poz. 1316 (art. 5)">art. 5 Ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw</a> Dz. U. Nr 157,</p> <p>3</p> <p>poz. 1316/. Tymczasem umowa ugody, w której strony określiły wysokość odsetek umownych zawarta została w październiku 2002 r. W ramach powództwa wytoczonego na podstawie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 3)">art.840§l pkt 3 k.p.c.</a> powód nie mógł podnieść skutecznego zarzutu opartego na kwestionowaniu ważności postanowień umownych, co do których nie było żadnych przeszkód, by podniosła je dłużniczka- <span class="anon-block">B. J.</span> w toku sporu, w którym wydany został tytuł wykonawczy obejmujący sporne odsetki. <span class="anon-block">B. J.</span> mogła była podnieść zarzut zastrzeżenia nadmiernych odsetek, gdyby wdała się w spór po otrzymaniu nakazu zapłaty, czego jednak nie uczyniła. Rozstrzygniecie o kosztach Sąd Rejonowy oparł na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art.102 k.p.c.</a> podnosząc, że obecna sytuacja materialna powoda i jego małżonki jest bardzo trudna. Wysokość dochodów uzyskiwanych przez nich oboje nie przekracza 1.700 zł., wysokość ich zobowiązań wobec pozwanego przekracza 107.000 złotych, z czego znaczna część stanowi odsetki umowne. Wierzyciel skierował egzekucję do przysługującego powodowi i jego małżonce prawa do lokalu. W tej sytuacji obciążenie ich kosztami niniejszego procesu poniesionymi przez pozwanego, które ze względu na wartość przedmiotu sporu wynoszą 3.600 zł. z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika byłoby nieuzasadnione. Mimo, więc bezzasadności powództwa sytuację powoda traktować należy jako przypadek szczególny, który uzasadnia zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej wygrywającej proces.</p> <p>Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył powód <span class="anon-block">W. J.</span> zarzucając, że wraz z żoną wpadli w pułapkę finansową jeżeli chodzi o odsetki, kredyt wynosił 28.000 zł. a odsetki urosły do 80.000 zł., odsetki od 2005 r. były naliczane nieprawnie.</p> <p>Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i umorzenie odsetek od 2005 r.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Powód wystąpił z niniejszym powództwem opozycyjnym jako małżonek dłużniczki <span class="anon-block">B. J.</span>, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787)">art.787 k.p.c.</a> Zobowiązanie <span class="anon-block">B. J.</span> wynikało z umowy pożyczki zawartej z</p> <p>4</p> <p>pozwaną 26 kwietnia 2001 r., której postanowienia co do warunków spłaty zmienione zostały następnie ugodą z 25 października 2002 r. W dacie zawarcia każdej z umów małżonkowie <span class="anon-block">J.</span> pozostawali w ustroju ustawowej wspólności majątkowej. Zobowiązanie dłużniczki powstało zatem przed wejściem w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041621691" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1691 ()">ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw</a> /Dz. U. 2004 r. Nr 162 poz. 1691/, tj. przed datą 20 stycznia 2005 r. Okoliczności te jako bezsporne ustalił Sąd Rejonowy, Sąd Okręgowy je podziela i przyjmuje za własne.</p> <p>Sytuacja prawna powoda, który nie brał udziału w postępowaniu rozpoznawczym toczącym się przeciwko jego małżonce będącej dłużniczką i stał się podmiotem zobowiązanym do zaspokojenia długu, wynikającego z tytułu egzekucyjnego wydanego w sprawie I Nc 309/03, dopiero w wyniku nadania temu tytułowi klauzuli wykonalności także przeciwko niemu, wyznaczana jest przede wszystkim przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ()">kodeksu rodzinnego i opiekuńczego</a>, które określają zasady odpowiedzialności majątkiem wspólnym za długi jednego z małżonków. Przepisy procesowe, regulujące przebieg postępowania o nadanie klauzuli wykonalności oraz prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego, pełnią rolę wykonawczą - zapewniają realizację przyjętego w przepisach materialnoprawnych reżimu odpowiedzialności tym majątkiem. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041621691" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1691 ()">Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw</a> dokonała kompleksowej nowelizacji stosunków majątkowych małżonków, w tym reguł rządzących możliwością zaspokojenia się przez wierzyciela jednego z małżonków z majątku wspólnego. W stanie prawnym poprzedzającym wejście w życie powołanej ustawy nowelizującej, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 1)">art.41 § 1 k.r.o.</a> ustanawiał zasadę, że zaspokojenia z majątku wspólnego może żądać także wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków. Wierzyciel taki, po uzyskaniu tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi, chcąc zaspokoić się z majątku wspólnego, musiał przedstawić tytuł wykonawczy skuteczny przeciwko obojgu małżonkom. Występował zatem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787)">art.787 k.p.c.</a> </p> <p>Przewidzianą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 3)">art.41 §3 k.r.o.</a> ochronę majątku wspólnego zapewniało przyznanie</p> <p>5</p> <p>małżonkowi dłużnika prawa domagania się już w postępowaniu klauzulowym ograniczenia lub wyłączenia możliwości zaspokojenia się z tego majątku przez wierzyciela, którego dłużnikiem był tylko jeden z małżonków, jeżeli ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego, zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787;art. 787 § 2)">art.787§2 k.p.c.</a> w poprzednim brzmieniu/. W tym postępowaniu małżonek mógł także powoływać się na umowne wyłączenie wspólności ustawowej. W wyniku nowelizacji ograniczono wypadki, w których wierzyciel jednego z małżonków pozostających w ustroju wspólności ustawowej może uzyskać zaspokojenie z majątku wspólnego. Według nowego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 1)">art.41§l k.r.o.</a> jest to dopuszczalne tylko wówczas, gdy małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka. W braku takiej zgody, albo jeżeli zobowiązanie nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 33;art. 33 pkt. 9)">art.33 pkt 9 k.r.o.</a> Jeśli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, zaspokojenie wierzyciela może nastąpić także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa. Procesową realizację rozwiązań materialnoprawnych zapewniają nowe przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 776(1);art. 787;art. 787(1))">art.776^{<!-- -->1}, art.787 i art.787^{<!-- -->1}k.p.c.</a> Wprowadzona regulacja nie przewiduje możliwości ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym, a obronę opartą na zarzutach wywodzonych z umownego wyłączenia przez małżonków wspólności ustawowej przenosi na poziom powództwa przeciwegzekucyjnego /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840(1))">art. 840^{<!-- -->1} </a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840)">art. 840 k.p.c.</a>/. Włączenie nowelizacji dokonanej ustawą z 17 czerwca 2004 r. do obowiązującego porządku prawnego nastąpiło przy przyjęciu ogólnej zasady stosowania ustawy nowej również do stosunków powstałych przed jej wejściem w życie. Zakres stosowania tej zasady został jednak ograniczony między innymi, w odniesieniu do materialnoprawnych zagadnień oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających małżonków oraz ich odpowiedzialności za zobowiązania sprzed wejścia w życie ustawy /art.5 ust.5 pkt 1/, jak również</p> <p>6</p> <p>wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązanie jednego małżonka powstałe przed wejściem w życie ustawy /art.5 ust.5 pkt 21. Problematyki proceduralnej - egzekucyjnej dotyczy art.5 ust.6 ustawy, nakazujący - w wypadku, gdy roszczenie powstało przed wejściem w życie ustawy -prowadzić egzekucję według przepisów dotychczasowych. Powództwa przeciwegzekucyjne są powództwami o ukształtowanie prawa, toczącymi się według przepisów o postępowaniu procesowym. Wytoczenie powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840)">art.840 k.p.c.</a>/ może nastąpić nawet przed wszczęciem egzekucji. Nie zmienia to jednak istoty tego środka prawnego, którego zadaniem jest umożliwienie dłużnikowi /także małżonkowi dłużnika, przeciwko któremu nadana została klauzula wykonalności/ obrony merytorycznej przed przymusowym wykonaniem tytułu wykonawczego. Zakres dopuszczalnej obrony uregulowany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840)">art. 840 k.p.c.</a> stanowi nie tylko normę procesową, ale także normę prawa materialnego. Taki pogląd wyrażony został w orzecznictwie Sądu Najwyższego między innymi w wyroku z dnia 16 maja 2002 r. IV CKN 1071/2000 OSNC 2003/9 poz.120, wyroku z dnia 13 lutego 2004 r. IV CK 22/2003 LexPolonica nr 1630131, wyroku z dnia 3 lipca 2008 r., IV CSK 170/2008 LexPolonica nr 1928627/. Ścisłe funkcjonalne powiązanie i dostosowanie do nowej konstrukcji zasad odpowiedzialności małżonków postępowania klauzulowego spowodowało również przyjęcie w orzecznictwie, że art.5 ust.6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. pojęciem „egzekucji" obejmuje także postępowanie klauzulowe /por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2007 r. III CZP 44/2007 OSNC 2008/A poz. 29, uchwała z dnia 17 września 2008 r. III CZP 77/2008 OSNC 2009/7-8 poz. 114/. Te same argumenty przemawiają za włączeniem w zakres regulacji z art.5 ust. 6 ustawy z 17 czerwca 2004 r. także postępowania o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Taka wykładnia pozostawia spójny obraz postępowania odnoszącego się do przymusowego wykonania zobowiązań zaciągniętych przez jednego z małżonków przed zmianą zasad odpowiedzialności majątkiem wspólnym. Postępowanie to w całości podlega dotychczasowym przepisom /także tym, które</p> <p>określają możliwość obrony drugiego małżonka przed egzekucją kierowaną do</p> <p>7</p> <p>majątku wspólnego/. Pogląd ten wyrażony został przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 kwietnia 2009 r., IV CSK 473/2008 r., Lexpolonica nr 2077705 i w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2010 r., II CSK 212/10, LEX nr 863589/. Sąd Okręgowy podziela go. Skoro zatem w niniejszej sprawie poza sporem było, iż zobowiązanie małżonki powoda, które ujęte zostało w tytule wykonawczym-prawomocnym nakazie zapłaty z dnia 25 lipca 2003 r. wydanym w sprawie I Nc 309/03, powstało przed wejściem w życie ustawy z 17 czerwca 2004 r., to do postępowania o pozbawienie wykonalności tego tytułu wykonawczego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 3)">art.840§l pkt 3 k.p.c.</a> miały zastosowanie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> w brzmieniu sprzed tej daty.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 3)">Artykuł 840§ 1 pkt 3 k.p.c.</a> zmieniony został <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041721804" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 172, poz. 1804 ()">ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw</a> /Dz. U. 2004 r. Nr 172 poz.1804/, która weszła w życie dnia 5 lutego 2005 r. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 3)">art.840§l pkt 3 k.p.c.</a> - w brzmieniu sprzed tej nowelizacji - skuteczność powództwa opozycyjnego małżonka, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787)">art.787 k.p.c</a>, uzależniona była od wykazania, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługiwały zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz i te, z którymi mógł wystąpić jego współmałżonek. Sąd Okręgowy podziela ustalenia Sądu Rejonowego, że powołane przez powoda w pozwie zarzuty nie stanowiły podstawy do pozbawienia wobec niego wykonalności tytułu wykonawczego- prawomocnego nakazu zapłaty wydanego w sprawie I Nc 309/03 przeciwko <span class="anon-block">B. J.</span>, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności także przeciwko powodowi. Powód w uzasadnieniu pozwu powołał, że o umowie zawartej przez żonę dowiedział się dopiero 26 marca 2007 r., o czym świadczy brak jego podpisu na umowie, nie uczestniczył w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności, zaspokojenie wierzyciela z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego -powołując przy tym zarzucie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 3)">art.41 §3 k.r.o.</a> Stwierdzić zatem należy, że faktycznie powód nie był stroną umowy pożyczki. W dniu 27 kwietnia 2001 r. złożył jednakże wobec pozwanej „oświadczenie o wyrażeniu zgody na zaciągnięcie przez małżonkę pożyczki,, kwoty 28.000 zł. na</p> <p>8</p> <p>okres od 26 kwietnia 2001 r. do 16 kwietnia 2006 r. Nadto był obecny przy zawarciu przez nią 25 października 2002 r. ugody regulującej warunki spłaty tej pożyczki i treść ugody potwierdził własnym podpisem, co ustalił już Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy podziela. Tym samym doszło do potwierdzenia przez powoda obu umów zawartych pomiędzy jego żoną a pozwaną w niniejszej sprawie Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo - Kredytową im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Okolicznościom tym powód skutecznie nie zaprzeczył. Takie potwierdzenie odpowiada nawet obecnie wymaganej zgodzie drugiego małżonka /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 1)">art.41 §1 k.r.o.</a> w obecnym brzmieniu/. Powołanie przez powoda daty 26 marca 2007 r., tj. daty wydania postanowienia w sprawie I Co 1692/06 o odrzuceniu jego zażalenia na postanowienie o nadaniu przeciwko niemu klauzuli wykonalności na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787)">art.787 k.p.c</a>, jako daty, w której dopiero powziął wiadomość o zawarciu przez żonę umowy pożyczki nie stanowiło zatem skutecznego zarzutu. Wbrew także twierdzeniom powoda był on uczestnikiem postępowania o nadanie przeciwko niemu klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty wydanemu przeciwko <span class="anon-block">B. J.</span> z dnia 25 lipca 2003 r. w sprawie I Nc 309/03. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 787;art. 787 § 2)">art.787 § 2 k.p.c</a>, w brzmieniu przed nowelizacją wprowadzoną powołaną <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041621691" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1691 ()">ustawą z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw</a> - powód, jako małżonek dłużniczki, mógł już wówczas wnosić o ograniczenie lub wyłączenie możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z majątku wspólnego, z powołaniem się na okoliczności wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 3)">art. 41 § 3 k.r.o.</a> /w brzmieniu sprzed nowelizacji tego przepisu/, tj. że ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego - zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. <span class="anon-block">W. J.</span> w postępowaniu o nadanie przeciwko niemu klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty wydanemu w sprawie I Nc 309/03 nie zgłosił takiego wniosku, co wynikało z przebiegu postępowania w sprawie I Co 1692/06. Zaistnienie takich przesłanek nie zostało przez niego wykazane w niniejszym procesie. Powołany wyżej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 41;art. 41 § 3)">art. 41 § 3 k.r.o</a> nie precyzował charakteru wierzytelności,</p> <p>których zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia</p> <p>9</p> <p>społecznego. Uznać jednak należy, iż niewątpliwie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ze względu na charakter wierzytelności mogłoby być zaspokojenie z majątku wspólnego wierzytelności wynikających ze zobowiązań zaciągniętych przez jedno z małżonków, które dotyczą osobistych interesów tego małżonka, nie przysparzają zaś korzyści drugiemu z małżonków lub pozostałym członkom rodziny. Do takich zobowiązań należałoby zaliczyć np. zobowiązania zaciągnięte przez jedno z małżonków celem zaspokojenia osobistych przyjemności lub zachcianek. Z kolei zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ze względu na stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego w zasadzie wtedy, gdy małżonek ten wcale nie przyczynił się do powstania majątku wspólnego, bądź też przyczynił się tylko w stopniu nieznacznym, wyraźnie mniejszym niż drugi z małżonków. Ma to miejsce przede wszystkim wtedy, gdy małżonek- dłużnik nie wykorzystywał swych możliwości zarobkowych lub roztrwonił uzyskiwane dochody, wobec czego istniejący majątek wspólny jest, w całości lub w znacznej części, rezultatem pracy i starań drugiego z małżonków /por. Kodeks rodzinny i opiekuńczy z Komentarzem pod redakcją prof. Kazimierza Piaseckiego, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 2000, str.207- 209/. Zaciągnięta przez żonę powoda pożyczka przeznaczona była na potrzeby związane z leczeniem powoda po wypadku /k.41/. Kwestia braku przyczynienia się <span class="anon-block">B. J.</span> do powstania majątku wspólnego nie została w ogóle podniesiona.</p> <p>Powód w toku postępowania- w piśmie z 20 maja 2013 r. - podniósł także zarzut, iż odsetki w nakazie zapłaty są niezgodne z przepisami prawa /k.63/, a następnie -na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. - że są naliczane niezgodnie z prawem od 2005 r. /k.75/. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843;art. 843 § 3)">Art.843§3 k.p.c</a>- którego brzmienie nie podlegało zmianie- przewiduje prekluzję procesową do zgłaszania zarzutów stanowiących podstawę powództw przeciwegzekucyjnych. Zgodnie z tym przepisem wszystkie zarzuty powinny być zgłoszone w pozwie, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu, chyba, że powód wykaże, iż z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł ich zgłosić w pozwie. Nałożony obowiązek wyczerpującego</p> <p>10</p> <p>przytoczenia w pozwie zarzutów ma charakter bezwzględny. Niezgłoszenie zarzutu w pozwie prowadzi do utraty prawa skorzystania z niego w późniejszym stadium procesu, w konsekwencji zarzut taki - jeżeli zostałby zgłoszony - nie powinien być przedmiotem merytorycznego rozpoznania. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak zgodnie, że obowiązek przytoczenia w pozwie wszystkich zarzutów dotyczy wyłącznie tych zarzutów, które powód mógł już w pozwie przytoczyć, tj. takich, o których wiedział i mógł je zgłosić. Można więc później przytoczyć zarzut, który powstał po wniesieniu pozwu. Nie można również pozbawić dłużnika zarzutu wprawdzie istniejącego już wcześniej, ale którego nie mógł on zgłosić w pozwie, ponieważ dowiedział się o nim dopiero w toku procesu. Po wniesieniu pozwu opozycyjnego powód może zatem zgłosić zarzuty, których wcześniej nie mógł podnieść, gdyż one nie istniały lub o nich nie wiedział; musi jednak wykazać, że zarzutów tych nie mógł zgłosić wcześniej. Zarzut powoda dotyczący odsetek nie należał do takich zarzutów. Sposób naliczania odsetek oraz wysokość odsetek umownych w przypadku nieterminowej spłaty rat tzw. „zadłużenia przeterminowanego,, był znany powodowi w chwili wniesienia niniejszego pozwu. Powód bowiem, jak już wyżej powołano, potwierdził zawartą przez małżonkę ugodę z 25 października 2002 r., czego skutecznie nie zakwestionował. Zarzut ten, zdaniem Sądu Okręgowego, jako istniejący już w chwili wniesienia pozwu, był zatem sprekludowany i powodował obowiązek pominięcia go przez sąd rozpoznający sprawę. Z uwagi jednak na dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę tego zarzutu i powołanie go przez powoda jako zarzutu apelacji stwierdzić należy jedynie, że stanowił on zarzut, z którym mogła wystąpić małżonka powoda w postępowaniu wszczętym przeciwko niej, ale tego nie uczyniła. W dacie zawarcia ugody /25 października 2002 r./ określającej wysokość odsetek umownych nie obowiązywały przepisy ograniczające maksymalną stopę odsetkową, co prawidłowo powołał Sąd Rejonowy, nie mniej jednak postanowienia umowne co do wysokości odsetek mogły być wówczas oceniane w granicach zakreślonych zasadą swobody umów -<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art.353^{<!-- -->1}k.c</a>, jakkolwiek odsetki 40 % w skali roku dotyczyły zwłoki, a nie opóźnienia w płatności /pkt. 10 ugody/.</p> <p>11</p> <p>Mając zatem na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art.385 k.p.c.</a> oddalił apelację.</p> <p>Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> nie obciążył powoda kosztami postępowania odwoławczego. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">Art. 102 k.p.c</a>, zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami stanowi wyłom w podstawowej zasadzie rozstrzygania o kosztach procesu, tj. odpowiedzialności za wynik procesu /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art.98 k.p.c.</a>/. Przepis ten nie konkretyzuje pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych,, i dlatego ich kwalifikacja należy do sądu, który -uwzględniając całokształt okoliczności sprawy- powinien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości. Do takich wypadków należą zarówno fakty związane z przebiegiem procesu, charakter sprawy, jak i stan majątkowy i sytuacja życiowa strony. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102</a> wyrażona została bowiem zasada słuszności, która to przewidziana jest w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksie postępowania cywilnego</a> jako zasada uzupełniająca, obok zasad: zawinienia /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 101;art. 103;art. 110;art. 842;art. 842 § 1)">art. 101, 103, 110, 842§ 1</a>/ i kompensaty /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 104)">art. 100 i 104</a>/. Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego może nastąpić jedynie w drodze orzeczenia sądu i jakkolwiek przekonanie powoda o słuszności jego żądania okazało się niezasadne, gdyż powództwo zostało oddalone, to charakter sprawy oraz wskazana już przez Sąd I instancji sytuacja majątkowa i życiowa powoda stanowiły, zdaniem Sądu Okręgowego, wypadek szczególnie uzasadniony dla nie obciążania go kosztami procesu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Obciążenie powoda kosztami postępowania odwoławczego byłoby sprzeczne z zasadą słuszności.</p> </div>