II Cz 754/14

<p>Sygnatura akt II Cz 754/14</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">K.</span>, dnia 9 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Kaliszu, Wydział II Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO. Janusz Roszewski</p> <p>Sędziowie: SSO. Barbara Mokras</p> <p>SSO. Wojciech Vogt – spr.</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. w Kaliszu</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S.</span> z siedziba w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>z udziałem uczestników postępowania <span class="anon-block">A. B.</span> i <span class="anon-block">A. P.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku</p> <p>na skutek zażalenia wnioskodawcy</p> <p>od punktu 2 postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 7 sierpnia 2014 r. , sygn. akt I Ns 22/13</p> <p>postanawia:</p> <p>I.  Zmienić punkt 2 zaskarżonego postanowienia i nadać mu następujące brzmienie:</p> <p>„2. zasądzić od uczestników postępowania <span class="anon-block">A. B.</span> i <span class="anon-block">A. P.</span> solidarnie na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania</p> <p>II.  zasądzić od uczestników postępowania <span class="anon-block">A. B.</span> i <span class="anon-block">A. P.</span> solidarnie na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sad Rejonowy w Kaliszu zasądził od uczestników postępowania <span class="anon-block">A. B.</span> i <span class="anon-block">A. P.</span> na rzecz wnioskodawcy łączną kwotę 153,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że kwota ta należy się wnioskodawcy z tytułu zwrotu kosztów.</p> <p> <strong> <!-- -->Zażalenie</strong> od tego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca domagając się zasądzenia kwoty w łącznej wysokości 520 zł. Oraz zwrotu kosztów postepowania zażaleniowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje</strong>:</p> <p>Zażalenie zasługuje na częściowe uwzględnienie</p> <p>W postępowaniu nieprocesowym co do kosztów tego postępowania obowiązuje odmienna zasada niż w procesie. Według tej zasady , każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a>). W rezultacie przeto koszty połączone z poszczególnymi czynnościami ponosi ten, kto czynności tej dokonał. Każdy uczestnik postępowania ponosi koszty połączone z jego działaniem lub z czynnościami sądu podjętymi w jego interesie. Powyższa zasada obowiązuje także wówczas, jeżeli postępowanie nieprocesowe zostaje wszczęte z urzędu (por. Władysław Siedlecki, Zdzisław Świeboda, <em> <!-- -->Postępowanie nieprocesowe</em>, Warszawa 2001, s. 64).</p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> ustawodawca przewidział odstępstwo od zasady , że każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Brzmienie tego przepisu wyłącza stosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> Przesłankami zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> są:</p> <p>1.  różny stopień zainteresowania wynikiem postępowania ,</p> <p>2.  lub sprzeczność interesów.</p> <p>O różnym stopniu zainteresowania uczestników wynikiem postępowania można mówić przede wszystkim w sprawach działowych, gdy wystąpią duże dysproporcje w wielkości udziałów poszczególnych uczestników w dzielonym majątku.</p> <p> <strong> <!-- -->Natomiast o sprzeczności interesów uczestników można mówić, gdy występują w tym postępowaniu jako swego rodzaju przeciwnicy w zakresie żądania rozpoznawanego w tym postępowaniu</strong>. Taka sytuacja zajdzie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku , gdy wnioskodawca, będący osoba obcą dla spadkodawcy, domaga się takiego stwierdzenia na podstawie testamentu, a uczestnik wnosi o stwierdzenie dziedziczenia na podstawie ustawy. W takiej sytuacji o tym, który z uczestników będzie obowiązany do zwrotu w całości kosztów postępowania będzie decydować wynik sprawy (por. Andrzej Zieliński, Joanna Budnowska, <em> <!-- -->Zwrot kosztów postępowania nieprocesowego,</em> Palestra 1995/7/61).</p> <p>Sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę na wniosek osoby zainteresowanej, a więc mającej w tym interes prawny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1025;art. 1025 § 1)">art. 1025 § 1 k.c.</a>). Wszczęcie postępowania następuje przeto na wniosek każdego zainteresowanego, a nie tylko spadkobiercy. Osobami zainteresowanymi, które mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nabycia spadku, są m.in. osoba, która uważa się za spadkobiercę lub przez innych jest za spadkobiercę uważana, nabywca spadku lub udziału w spadku, osoba, która posiada ze spadkobiercą wspólne prawa lub obowiązki, spadkobierca tych osób, <strong> <!-- -->wierzyciel spadku</strong>, wierzyciel spadkobiercy oraz dłużnik spadku.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Jeżeli wnioskodawca – tak jak w niniejszej sprawie - nie jest spadkobiercą ale wierzycielem spadku, to jego interes – realizowanie swojej wierzytelności - jest sprzeczny z interesem spadkobierców, którzy jako dłużnicy są zobowiązani zaspokoić interes wierzyciela.</span> Nie jest tu istotne dla ustalenia sprzeczności tych interesów, czy zgadzają się oni z treścią wniosku, czy też wnoszą o jego oddalenie. Sprzeczność interesów wynika bowiem nie z akceptacji, czy negacji wniosku <strong> <!-- -->ale z roli poszczególnych osób wynikającej ze stosunku zobowiązaniowego</strong>. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353)">art. 353 k.c.</a>). Skoro dłużnicy nie spełnili świadczenia wierzyciel ma prawo realizować je w drodze postępowania sądowego. Do tego natomiast konieczne jest stwierdzenie nabycia spadku. W takiej sytuacji odpowiednio do postępowania nieprocesowego stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zakresie, w jakim określają one koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i do celowej obrony (por. Agnieszka Góra-Błaszczykowska /w/ <em> <!-- -->Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego pod redakcją Henryka Doleckiego i Tadeusza Wiśniewskiego</em>, Warszawa 2011, tom II, s. 70). Koszty poniesione przez wnioskodawcę, w tym koszty opłaty skarbowej od dokumentów urzędowych, opłaty od pełnomocnictwa i koszty wniosku o wskazanie następców prawnych wchodzą w skład kosztów, o których mówi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>(por. Andrzej Daczyński, op.cit., s. 210).</p> <p>Należy również pamiętać, że rozliczenie kosztów może nastąpić tylko w postępowaniu, w którym koszty te zostały poniesione i to bez względna to, czy wniosek o ich rozliczenie został zgłoszony, czy nie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (por. orzeczenie SN z dnia 14 maja 1965 r., III CO 73/64, Lex 354). Poniesienie tych kosztów nie stanowi odrębnej szkody, której naprawienie mogłoby być dochodzone w oparciu o przepisy prawa materialnego. Jeżeli więc wierzyciel nie uzyskałby zwrotu kosztów w tym postępowaniu, to on musiałby ponieść koszty realizacji swojego roszczenia mimo, że są to koszty niezbędne do realizacji swych praw.</p> <p>Czy występuje jednak sprzeczność interesów <strong> <!-- -->należy indywidualnie badać okoliczności konkretnej sprawy</strong>. Z materiału dowodowego niniejszej sprawy nie wynikało aby dziedziczący uczestnicy postępowania mieli jakikolwiek własny interes w stwierdzaniu nabycia spadku po spadkodawcy skoro zmarł on w 2009 roku i do tej pory nikt z nich nie wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku. Z drugiej strony skoro Sąd uwzględnił wniosek wierzyciela i stwierdził nabycie spadku, to przesłankowo uznał, że wykazał on swoje prawo do wystąpienia w roli wnioskodawcy, więc wykazał dostatecznie, że jest wierzycielem spadku. W tej sytuacji uzyskanie przez niego stwierdzenia nabycia spadku leży w jego interesie, gdyż jest to pierwszy i niezbędny krok do uzyskania od uczestników należnego jemu świadczenia. Interesem uczestników w tym postępowaniu (spadkowym) jest oddalenie wniosku i to bez względu na ich stanowisko procesowe w sprawie. Uwzględnienie bowiem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku umożliwia wierzycielowi zaspokojenie jego roszczenia i pozostaje w sprzeczności z interesem spadkobierców. Tak okoliczności te wyglądają na tle stanu faktycznego w niniejszej sprawie.</p> <p>Nie sposób jednak – i nie jest to rolą sądu orzekającego w konkretnej sprawie – zbudować ogólnej formuły, która pasowałaby do mnogości mogących wystąpić w postępowaniu nieprocesowym przypadków związanych z rozliczeniem kosztów w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku, w których wnioskodawca jest wierzyciel, a które uzasadniają obowiązek zwrotu kosztów przez jednego uczestnika w całości. Generalnie można jedynie stwierdzić, <strong> <!-- -->że włożenie obowiązku zwrotu kosztów na jednego uczestnika postępowania winno mieć miejsce wtedy, kiedy odpowiada to względom słuszności, a spełnione zostaną przesłanki przewidziane w </strong> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)"> <strong> <!-- -->art. 520 § 2 k.p.c</strong>.</a> (por. Andrzej Zieliński, Joanna Budnowska, <em> <!-- -->Zwrot kosztów postępowania nieprocesowego</em>, Palestra 1995/7/59). Należy też pamiętać, że zastosowanie może mieć <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p>Gdy chodzi o przestrzeganie wyżej wymienionych zasad Sąd Rejonowy postąpił prawidłowo. Jednak nie uwzględnił wszystkich kosztów, na które składają się koszty: zastępstwa procesowego 60 zł (nie 240 zł) , opłatę od sprawy 50 zł, opłaty od pełnomocnictwa 17 zł, opłatę od dokumentów USC wraz z pełnomocnictwem 117 zł, i 96 zł za uzyskanie informacji adresowych, czyli łączna kwota 340 zł.</p> <p>Mając na uwadze należało zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386)">art. 386</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2;art. 397 § 13;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 i 13 § 2 k.p.c.</a>, orzec jak w sentencji.</p> </div>