III AUa 243/14

<p>Sygn. akt: III AUa 243/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 9 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Mirosław Godlewski</p> <p>Sędziowie: SSA Janina Kacprzak</p> <p>SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)</p> <p>Protokolant: st.sekr.sądowy Kamila Tomasik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. w Łodzi</p> <p>sprawy<strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko<strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w <span class="anon-block">Ł.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę składki wraz z odsetkami,</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu</p> <p>z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt: IV U 683/13,</p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w <span class="anon-block">Ł.</span> i sprawę przekazuje organowi rentowemu do ponownego rozpoznania. </strong> </p> <p>III AUa 243 /13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> decyzją z dnia 21 lutego 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia <span class="anon-block">A. S.</span> należności powstałych z tytułu nieopłaconych przez niego składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą za okres 1 czerwca 1999 r. do 21 grudnia 2000 r. i od 2 stycznia 2001 r. do 7 stycznia 2003 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz U z 2012 r. poz. 1551).</p> <p>W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł o umorzenie składek za sporny okres powołując się na treść art. 1 ust. 1 i 10 w/w ustawy.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł, iż przepisy ustawy abolicyjnej nie mają zastosowania wobec osób zobowiązanych wyrokiem karnym do naprawienia szkody, której elementem są wymienione należności składkowe.</p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. oddalił odwołanie i ustalił następujący stan faktyczny: <span class="anon-block">A. S.</span> <span class="anon-block">urodzony w dniu (...)</span>, w dniu 21 stycznia 2013 r. złożył w organie rentowym wniosek o umorzenie spornych należności w świetle ustawy abolicyjnej.</p> <p>Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie II K 195/05 <span class="anon-block">A. S.</span> został skazany za to, że w okresie od lutego 1999 r. do marca 2003 r. w <span class="anon-block">Z.</span>, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wprowadził w błąd <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">Z.</span> co do zasadności wypłaty świadczenia rentowego w ten sposób, że nie zachował przyjętej procedury dotyczącej ubiegania się o rentę i w tym uzyskał zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 31 grudnia 1998 r. i tym samym posiadając świadomość, że uzyskane świadczenie rentowe zostało przyznane mu w sposób bezprawny, dokonał wyłudzenia świadczenia rentowego w łącznej kwocie 17.244 zł na szkodę ZUS, jednocześnie we wskazanym okresie wprowadzając w błąd ZUS co do zasadności przyznania renty doprowadził swoim zachowaniem do zaniechania przez organ rentowy poboru składek na FUS w kwocie 19.425 zł i na FP w kwocie 1.393 zł, wyrządzając łącznie szkodę w kwocie 38.062 zł na rzecz <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">Z.</span> tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 kk</a> na karę łączną 3 lat pozbawienia wolności, warunkowo zawieszoną na okres próby 5 lat. Sąd zobowiązał na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 72;art. 72 § 2)">art. 72 § 2 kk</a> wnioskodawcę do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego organu rentowego kwoty 38.062 zł w okresie próby.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd powołując się na treść przepisu art. 1 ust. 1 powołanej ustawy uznał, iż roszczenie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd podzielił stanowisko organu rentowego, iż przepisy ustawy abolicyjnej nie mają zastosowania do sytuacji objętej niniejszym stanem faktycznym, gdyż wniosek odwołującego się o umorzenie należności z tytułu składek jest w istocie wnioskiem o umorzenie szkody powstałej w związku z wyłudzeniem prawa do renty, potwierdzonym prawomocnym wyrokiem karnym.</p> <p>W apelacji od w/w wyroku wnioskodawca wniósł o jego zmianę i uwzględnienie odwołania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego art. 1 ust. 1 i 10 ustawy abolicyjnej poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż przepisy te nie mają zastosowania do osób zobowiązanych prawomocnym wyrokiem do naprawienia szkody wyrządzonej wyłudzeniem świadczenia z ZUS oraz obrazę przepisów postępowania, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 1)">art. 328 § 1 kpc</a>.</p> <p>W uzasadnieniu swego stanowiska apelujący podniósł, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu swego orzeczenia nie podał podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia oraz nie odniósł się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu i tym samym nie orzekł co do istoty sprawy, podając iż jedynie podziela stanowisko organu rentowego, iż przepisy ustawy abolicyjnej nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. A zatem z uwagi na brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz braki w uzasadnieniu w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 kpc</a> zdaniem skarżącego apelacja jest uzasadniona.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Zarzutom apelacji trudno odmówić słuszności, iż rozstrzygniecie Sądu I instancji jest nieprawidłowe. Jednakże nieprawidłowość ta wynika nie tylko z argumentów podniesionych w apelacji lecz przede wszystkim z tego, iż zarówno Sąd jak i organ rentowy nie orzekli co do istoty sprawy.</p> <p>Przede wszystkim przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji w niniejszej sprawie była ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego. Decyzję tę poprzedzał wniosek skarżącego z 21 stycznia 2013 r., w którym wnosił o umorzenie należności z tytułu składek za sporny okres w świetle ustawy abolicyjnej.</p> <p>Organ rentowy zatem po wpłynięciu wniosku, powinien w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 116)">art. 116 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz U z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) wszcząć postępowanie w sprawie w/w wniosku i go merytorycznie rozpoznać, wydając decyzję bądź o odmowie umorzenia lub decyzję umarzającą z podaniem podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia.</p> <p>Natomiast organ rentowy zaskarżoną decyzją na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 61 a)">art. 61 a kpa</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83 b;art. 123)">art. 83 b i 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz U z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności składkowych za sporny okres, podnosząc w uzasadnieniu swej decyzji, iż przepisy ustawy abolicyjnej nie mają zastosowania w stosunku do osób zobowiązanych do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem wyłudzenia świadczenia rentowego na podstawie wyroku karnego.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 61 a)">art. 61 a kpa</a> postępowanie nie może być wszczęte gdy żądanie w tym zakresie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn.</p> <p>W niniejszej sprawie nie zachodziła żadna uzasadniona przyczyna w świetle w/w przepisu co do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku a wnioskodawca był osobą upoważnioną w świetle przepisów do występowania w charakterze strony.</p> <p>Okoliczność, iż wnioskodawca został zobowiązany na podstawie prawomocnego wyroku do naprawienia szkody poprzez zapłatę należności z tytułu składek nie stanowi uzasadnionej podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z jego wniosku.</p> <p>Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była zatem tylko odmowa wszczęcia postępowania przez organ rentowy w sprawie rozpoznania wniosku a nie okoliczność czy wnioskodawca zapłacił w okresie próby składki czy też nie oraz czy organ rentowy dysponując prawomocnym wyrokiem je wyegzekwował.</p> <p>Zgodnie z treścią art. 83 b ustawy systemowej na który powołuje się organ rentowy w zaskarżonej decyzji, jeżeli przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">kpa</a> przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, zakład w tych przypadkach wydaje decyzje.</p> <p>Przepis art. 123 w/w ustawy stanowi, iż w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">kpa</a>, chyba że ustawa stanowi inaczej.</p> <p>Zaskarżona decyzja zatem oparta na w/w wymienionych przepisach postępowania jest nieprawidłowa i rozstrzygnięcie Sądu I instancji powinno przede wszystkim skupić się na ocenie tej decyzji w świetle zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu.</p> <p>Natomiast z uzasadnienia Sądu I instancji nie wynika, aby Sąd zajął się kwestią oceny zaskarżonej decyzji w tym aspekcie, a w szczególności czy odniosła się do merytorycznego rozpoznania wniosku odwołującego się.</p> <p>W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku, powołując się na konkretne przepisy postępowania, nie rozpoznał merytorycznie wniosku, a jednocześnie wskazując art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej stwierdził, iż przepisy tej ustawy nie mają zastosowania do wnioskodawcy.</p> <p>Natomiast wskazany przepis w/w ustawy wskazuje jedynie krąg osób uprawnionych do występowania z wnioskiem, termin do jego złożenia, normuje zasady dotyczące postępowania w zakresie wniosku o umorzenie, warunki umorzenia z ustawy.</p> <p>A zatem treść zaskarżonej decyzji z powołaniem przytoczonej podstawy prawnej jest nieprawidłowa, gdyż z jednej strony organ rentowy wskazuje jako jej podstawę tylko przepisy postępowania, a z drugiej strony dokonuje w niej merytorycznej oceny stanu faktycznego zaistniałego po stronie wnioskodawcy.</p> <p>Natomiast cała argumentacja skarżącego zawarta zarówno w odwołaniu jaki w apelacji dotyczy tego, że Sąd I instancji nie uzasadnił należycie swojego stanowiska w niniejszej sprawie powielając jedynie stanowisko organu rentowego zawarte w decyzji i w odpowiedzi na odwołanie.</p> <p>Ponadto na marginesie nie sposób nie wskazać, iż strona skarżąca ma również rację w tym, iż przepisy ustawy abolicyjnej nie zawierają żadnych wyłączeń w zakresie ich stosowania w stosunku do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie. Ustawa ta normuje kwestie dotyczące osób uprawnionych do występowania z wnioskiem o umorzenie, określa termin do złożenia takiego wniosku, oraz ramy czasowe, które obejmuje umorzenie, warunki do umorzenia jakie muszą być spełnione, natomiast w 6 artykułach nie zawiera żadnych wyłączeń co do jej nie stosowania.</p> <p>Z tych wszystkich względów z uwagi na nie rozpoznanie przez Sąd I instancji i organ rentowy istoty sprawy orzeczono jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477)">art. 477</a> ^{<!-- -->14 a}i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 kpc</a>.</p> <p>Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy organ rentowy zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej, systemowej i abolicyjnej rozpozna merytorycznie zgłoszony wniosek wydając decyzję w tym przedmiocie.</p> </div>