I Ns 102/14

Common courts2014-12-09

Case number

I Ns 102/14

Judgment date

2014-12-09

Type

DECISION

Judges

Anna Domian (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

art 679 kpc

Judgment text

Sygnatura akt I Ns 102/14 <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> Dnia 9 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Ostrołęce I Wydział Cywilny w składzie następującym: <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodnicząca: </td> <td> SSR Anna Domian </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> st. sekr. sądowy Agnieszka Radecka </td> </tr> </table> po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. w O. sprawy z wniosku T. W. z udziałem R. P., W. P. i K. B. o zmianę stwierdzenia nabycia spadku po Z. G. postanawia: 1. zmienić prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 30 grudnia 1987r. w sprawie I Ns 540/87 w ten sposób, że twierdzić, że spadek po Z. P. z domu G., zmarłej w dniu (...) 1986r. w miejscowości G., gm. L. i tam ostatnio stale zamieszkałej, na podstawie ustawy w części ogólnej nabyli: mąż J. P. w ¼ części oraz dzieci: T. W., R. P., W. P. i K. B. po 3/16 części; 2. stwierdzić, że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym z mocy ustawy nabyli: mąż J. P. oraz dzieci: T. W., R. P. i W. P. – po ¼ części; 3. stwierdzić, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania w zakresie związanym z ich udziałem w sprawie . Sygn. akt I Ns 102/14 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> W dniu 14.2.2014r. T. W. wniosła o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej w dniu(...).1986 r. w miejscowości G. - Z. G., poprzez stwierdzenie, że spadek po Z. G. na podstawie ustawy w części ogólnej nabyli: mąż J. P. oraz dzieci: T. W., R. P., W. P. oraz K. B., a wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym dziedziczą na mocy ustawy mąż J. P. oraz dzieci: T. W., R. P. i W. P..W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, iż zainicjowała w dniu 11. (...). postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po jej matce – Z. G. (I Ns 837/13. Postanowieniem z 10.1.2014r. Sąd Rejonowy w Ostrołęce odrzucił jej wniosek po ustaleniu, że stwierdzenie nabycia spadku po Z. G. nastąpiło postanowieniem tutejszego sądu z dnia 30.12.1987r. w sprawie I Ns 540/87. Sąd w sprawie I Ns 837/13 ustalił, że w sprawie I Ns 540/87 Sąd ustanowił kuratora dla T. B. z domu N.. Wnioskodawczyni wskazała, że w skład spadku po Z. P. wchodzi udział w gospodarstwie rolnym, do którego nabycia w drodze dziedziczenia z ustawy spełnia ona przesłanki. Wyjaśniła, iż posiada przygotowanie zawodowe do produkcji rolnej oraz w chwili otwarcia spadku stale bezpośrednio pracowała przy produkcji rolnej. Uczestnicy postępowania R. P., W. P. i K. B. wnieśli o oddalenie wniosku. Podnosili, że wnioskodawczyni brała udział w postępowaniu toczącym się pod sygn. I Ns 540/87, gdyż jej interesy reprezentował ustanowiony przez Sąd kurator i wniosek o zmianę postanowienia jest spóźniony. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: - na podstawie twierdzeń stron w zakresie, w jakim były bezsporne; dowodów z zeznań świadków i częściowo z zeznań w charakterze stron; powołanych niżej niekwestionowanych dokumentów lub odpisów dokumentów – Z. P. z domu G. zmarła w dniu (...).1986 r. Pozostawiła męża J. G. oraz czworo dzieci: pozamałżeńską córkę T. W. z domu G. oraz z małżeństwa z J. P.: córkę K. B. oraz synów W. P. i R. P.. Prawomocnym postanowieniem z 30.12.1987r. w sprawie I Ns 540/87 Sąd Rejonowy w Ostrołęce stwierdził, że spadek po Z. P. na podstawie ustawy nabyli: mąż J. P. w ¼ części oraz dzieci: K. B., W. P., R. P. i T. N. po 3/16 części, a wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy nabyli: mąż J. P. oraz synowie R. P. i W. P. - po 1/3 części każdy z nich. W postępowaniu I Ns 540/87 nie brała udziału T. W. z domu G.. W postępowaniu I Ns 540/87 Sąd ustanowił kuratora dla nieznanej z miejsca zamieszkania pozamałżeńskiej córki Z. P., oznaczoną jako T. B. z domu N.. (z akt o sygn. I Ns 540/87: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku – k. 2, ogłoszenie o ustanowieniu– k. 32, postanowienie – k. 45) W skład spadku po Z. G. wchodzi udział w gospodarstwie rolnym położonym w msc. G. gm. L.. Z. P. do śmierci wraz ze swoim mężem J. P. wspólnie prowadzili przedmiotowe gospodarstwo rolne. K. B., W. P. i R. P. wychowywali się w rodzinnym gospodarstwie rolnym. T. W. nie wychowywała się w domu rodzinnym; mieszkała od dziecka u B. Ł. w okolicach M.. K. B. nigdy nie pracowała w gospodarstwie rolnym; w dacie śmierci matki nie odpowiadała warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności; była pełnoletnia, nie pobierała nauki zawodu ani nie uczęszczała do szkoły; był zdolna do pracy. R. P. od dziecka stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i było to jego jedyne źródło utrzymania. W dacie śmierci matki również zajmował się jedynie stałą pracą w tym gospodarstwie. W dniu (...).1989 r. ojciec przekazał mu należący do niego udział w przedmiotowym gospodarstwie rolnym. ( odpis umowy przekazania gospodarstwa rolnego (...). A nr (...) – k. 22 – 24) W. P. również od dziecka pomagał rodzicom w pracy w ich gospodarstwie rolnym. Miał ukończony kurs rolniczy. ( zaświadczenie o pracy w gospodarstwie rolnym k. 14 akt I Ns 540/87) ( zeznania K. B. – k. 17, zeznania R. P. k. 17, zeznania W. P. – k. 17) T. W. po ukończeniu szkoły w O. przeprowadziła się do M.. Od ok. 1972r. codziennie dojeżdżała do miejscowości M., gdzie znajdowało się gospodarstwo rolne państwa P.. T. W. pracowała w tym gospodarstwie zajmując się hodowlą krów, świń, drobiu oraz pracami polowymi, także w dacie śmierci jej matki. Małżonkowie P. z racji słabego stanu zdrowia nie byli w stanie bez jej pomocy prowadzić swojego gospodarstwa. Praca w gospodarstwie rolnym (...) była jedynym zatrudnieniem T. W.. T. W. trzykrotnie wyjeżdżała do pracy w gospodarstwie rolnym do(...), począwszy od 1986r.. Wówczas w pracy u państwa P. zastępowała ją E. P.. T. W. pracowała stale bezpośrednio przy produkcji rolnej w tym gospodarstwie do lat 90 – tych XX wieku, kiedy kupiła je od państwa P. i nadal je prowadzi. (zeznania wnioskodawczyni k. 16, 41; zeznania świadków: T. G. k. 42, B. D. k. 89, E. P. k. 90) O tym, że zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po jej matce T. W. dowiedziała się w dniu 10.1.2014r. – podczas rozprawy w sprawie I Ns 837/13.  ( zeznania wnioskodawczyni) Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 1)">art. 679 § 1 kpc</a>, dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność. Z powołanego przepisu wynika, że złożenie wniosku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)"> art. 679 kpc</a> nie jest ograniczone w czasie wyłącznie dla tych osób zainteresowanych, które nie były uczestnikami postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku (por. uchwała SN z 27.4.1982 r., III CZP 15/82, OSNC 1982, nr 8-9, poz. 118). Termin roczny na złożenie takiego wniosku dotyczy natomiast osób będących uprzednio uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym wskazana osoba uzyskała możliwość przytoczenia podstawy uzasadniającej dokonanie zmiany postanowienia (pod warunkiem niemożności jej powołania w takcie postępowania spadkowego). W ocenie Sądu z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni nie była uczestnikiem postępowania I Ns 873/13 i z tego względu nie jest ograniczona terminem na złożenie wniosku o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. P.. Zważyć należy, że wprawdzie w postępowaniu w sprawie I Ns 873/13 Sąd ustanowił kuratora dla pozamałżeńskiej córki Z. P., ale oznaczył ją jako T. B. z domu N.. Nie sposób więc uznać, że wnioskodawczyni była uczestnikiem postępowania w sprawie I Ns 540/87 (choćby formalnie), skoro kurator został ustanowiony dla innej osoby (inaczej nazwanej). Z akt sprawy I Ns 540/87 nie wynika przy tym, by kurator podjął jakiejkolwiek działania w celu ustalenia rzeczywistego nazwiska T. W., ani w celu ustalenia jej miejsca zamieszkania. Z tych faktów zdaniem Sądu jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni była pozbawiona możności działania w sprawie I Ns 540/87. Tym niemniej, nawet gdyby uznać, że wnioskodawczyni formalnie była uczestnikiem postępowania I Ns 540/87, to zważywszy, iż wniosek w niniejszej sprawie złożyła w dniu 17.2.2014r., a wiedzę o tym, że toczyło się postępowanie w sprawie I Ns 540/87 powzięła w dniu 10.1.2014r. - na rozprawie w sprawie I Ns 873/13 - to roczny termin od uzyskania możności działania (tu: powzięcia wiedzy, że zostało już stwierdzone nabycie spadku po Z. P.) na złożenie wniosku został zachowany. Uczestnicy postępowania nie udowodnili, by wnioskodawczyni taką wiedzę posiadała wcześniej. Zeznania wnioskodawczyni są logiczne i przekonujące – także co do daty powzięcia wiedzy o stwierdzeniu nabycia spadku po matce. Kolejną kwestią sporną a istotną było spełnianie przez wnioskodawczynię warunków do dziedziczenia gospodarstwa rolnego z ustawy. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059)">art. 1059 kc</a> – w brzmieniu obowiązującym w dniu otwarcia spadku po Z. P., tj. 2.12.1986r. – spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku: 1)odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności albo 2)są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo 3)są trwale niezdolni do pracy. W dniu śmierci Z. P. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 kc</a> stanowił, że własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca: 1)stale pracuje w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo 2)ma kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640450304" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1964 r. Nr 45, poz. 304 (§ 3;§ 3 ust. 1)">§3 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 28.11.1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych</a> (Dz. U. 1983.19.86) stanowił, że za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego uważa się ukończenie szkoły rolniczej, przysposobienia rolniczego lub uzyskanie tytułu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych. W ocenie Sądu z materiału dowodowego wynika, że T. W. spełniała przesłankę do dziedziczenia gospodarstwa rolnego z ustawy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059;art. 1059 pkt. 1)">art. 1059 pkt 1 kc.</a> Należy zauważyć, że powołany przepis nie wymagał, by była to praca we własnym (bądź spadkowym) gospodarstwie rolnym a jedynie „jakimkolwiek” przy produkcji rolnej. Jak wynika z zeznań wnioskodawczyni w dacie otwarcia spadku po jej matce stale procowała w gospodarstwie rolnym (...) w M.. Wnioskodawczyni zeznała, że codziennie obrządzała zwierzęta gospodarskie i pracowała w polu. Należy podkreślić, że praca w gospodarstwie rolnym (...) stanowiła jedyne źródło dochodu wnioskodawczyni; w dacie śmierci matki nie wykonywała innej pracy. Twierdzenia i zeznania wnioskodawczyni w tym zakresie potwierdzają dowody w postaci zeznań świadków T. G. (2) k. 41v-42, B. D. i E. P. k. 89-90, którym Sąd w całości dał wiarę. Nie zostały podważone innymi dowodami, są zgodne i obiektywne. Wypada w tym miejscu dodać, że fakt, iż wnioskodawczyni wyjeżdżała na krótkotrwałe (kilkutygodniowe) wyjazdy za granicę do pracy nie zmienia ustaleń i oceny sądu, gdyż wyjazdy te miały miejsce po śmierci Z. P.. Wypada jeszcze wyjaśnić, że oświadczenie wnioskodawczyni złożone na pierwszym terminie rozprawy (k. 16 in fine - 17), że w dacie śmierci Z. G. nie prowadziła gospodarstwa rolnego, zostało przez nią sprostowane w dalszym toku postępowania. Złożenie niezgodnego ze stanem rzeczy oświadczenia na pierwszym terminie było omyłkowe i usprawiedliwione okolicznościami - wnioskodawczyni była tuż po pogrzebie syna. Bezsporne było, że K. B. nie spełnia przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego (jej oświadczenie k. 17), natomiast R. P. i W. P. odpowiadali warunkom odpowiednio - z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059;art. 1059 pkt. 1;art. 1059 pkt. 2)">art. 1059 pkt 1 i pkt 2 kc</a> –wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności. R. P. w dacie śmierci matki pracował na stałe w gospodarstwie rolnym rodziców. W. P. natomiast przed śmiercią matki ukończył kurs rolniczy i pomagał w gospodarstwie rodziców. Strony zgodnie przyznały, że mąż Z. P. – J. P. razem z nią powadził gospodarstwo rolne. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 3)">art. 679 § 3 kpc</a>, w razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku, zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 1;art. 679 § 3)">art. 679 § 1 i 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059)">art. 1059 kc</a> - w brzmieniu obowiązującym w dniu 2.12.1986r. O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>. /-/ A. D. </div>