I ACz 1962/14

<p>I A Cz 1962/14</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 10 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSA Jan Futro (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Małgorzata Gulczyńska, SA Piotr Górecki</p> <p>po rozpoznaniu dnia 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. M. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">W. P.</span>, <span class="anon-block">H. P.</span>, <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek zażalenia powoda</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 13 listopada 2013 r.</p> <p>sygn. akt I C 264/12</p> <p>1.  zmienia zaskarżone postanowienie i postanawia, że zabezpieczenie roszczeń powoda dokonane w postaci ustanowienia hipotek przymusowych na nieruchomościach objętych <span class="anon-block">księgami wieczystymi nr (...)</span> prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w Zielonej Górze upada po upływie trzech lat od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenia, które podlegało zabezpieczeniu;</p> <p>2.  rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawia do orzeczenia końcowego.</p> <p>Piotr Górecki Jan Futro Małgorzata Gulczyńska </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek powoda o stwierdzenie, że zabezpieczenie udzielone mu w postaci hipotek przymusowych w księgach wieczystych dokonane na podstawie nakazu zapłaty z dnia 2 listopada 2011 r. nie upada ewentualnie upadnie w terminie 3 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.</p> <p>W uzasadnieniu wskazał, że powód podnosił, iż w chwili obecnej posiadając wpisaną hipotekę na wskazanych nieruchomościach pozwanego. Ma więc szanse na zaspokojenie swojego roszczenia w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z tychże nieruchomości, ma też stosowne pierwszeństwo w zaspokojeniu swoich roszczeń z kwot uzyskanych w toku licytacji przed innymi wierzycielami. W razie upadku przedmiotowego zabezpieczenia w ustawowym terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się wyroku zasądzającego zabezpieczone roszczenie - powód szansę tę utraci.</p> <p>Wniosku powoda nie można uwzględnić albowiem wniosek w przedmiotowej sprawie może podlegać jedynie rozpoznaniu w zakresie związanym z wydaniem nakazu zapłaty z 2.11.2011 r. w sprawie I Nc 102/11 a nie nakazu z 13.10.2011 r. w sprawie I Nc 103/11.</p> <p>W przedmiotowym postępowaniu Sąd nie wydawał postanowienia o udzieleniu zabezpieczeniu zgodnie z treścią tego tytułu. Powód po otrzymaniu nakazu wydanego w sprawie I Nc 102 /11 dokonał w oparciu o ten tytuł zabezpieczenia swojego roszczenia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 492)">art. 492 k.p.c.</a> Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 492)">art. 492 k.p.c.</a> nie odwołuje się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- --> 1} § 1 k.p.c.</a>, tak jak odwołuje się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 742)">art. 742 k.p.c.</a>.</p> <p>W ocenie Sądu nie ma tej sytuacji podstaw do stosowania regulacji określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- --> 1} § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Na postanowienie to zażalenie wniósł powód zarzucając mu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1))"> <strong> <!-- -->art</strong>. 754^{<!-- -->1}Kodeksu postępowania cywilnego</a> poprzez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania do zabezpieczenia dokonanego w niniejszej sprawie a mian<strong> <!-- -->owicie do zabezpieczenia dokonanego </strong>w oparciu o nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, a przez to brak jest podstaw do zmiany terminu, w którym upada zabezpieczenie polegające na wpisaniu w <span class="anon-block">księgach wieczystych numer (...)</span> oraz <span class="anon-block"> (...)</span> hipotek przymusowych, podczas gdy przepis ten ma w pełni zastosowanie do zabezpieczenia udzielonego na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 492)">art. 492 Kodeksu postępowania cywilnego</a> poprzez przyjęcie, że do zabezpieczenia ustanowionego na podstawie tego przepisu nie mają zastosowania przepisy o postępowaniu zabezpieczającym, w tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1))">art. 754^{<!-- -->1} Kodeksu postępowania cywilnego</a>, podczas gdy przepis ten ma w pełni zastosowanie do zabezpieczenia udzielonego na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.</p> <p>W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez ustalenie, że zabezpieczenie udzielone mu w postaci wskazanych wyżej hipotek przymusowych dokonane na podstawie nakazu zapłaty z dnia 2 listopada 2011 r. w sprawie I Nc 102/11 nie upada po uprawomocnieniu się orzeczenia uwzględniającego zabezpieczenie roszczenia ewentualnie ustalenie, że zabezpieczenie to nie upada w terminie 3 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.</p> <p>Jako wniosek ewentualny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu wskazał, że jedynie posiadając wpisaną hipotekę na nieruchomościach pozwanego, powód ma szansę na zaspokojenie swe roszczenia w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z tychże nieruchomości. Co więcej, powód jako wierzyciel hipoteczny ma stosowne pierwszeństwo w zaspokojeniu swoich roszczeń z kwot uzyskanych w toku licytacji tychże nieruchomości przed innymi wierzycielami pozwanego. W razie upadku przedmiotowego zabezpieczenia w ustawowym terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się wyroku zasądzającego zabezpieczone roszczenie - powód szansę tę utraci. <span class="anon-block"> (...)</span> te są jedynym majątkiem pozwanego</p> <p>Po uzyskaniu zabezpieczenia w oparciu o wskazany wyżej nakaz zapłaty tj. po zabezpieczeniu roszczenia przez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>, nieruchomość ta została zbyta na rzecz osoby trzeciej. Ponadto w przypadku pozostałych wskazanych nieruchomości po dokonaniu przez powoda wpisu hipoteki przymusowej, wpisu hipotek dokonali także inni wierzyciele pozwanego.</p> <p> <strong> <!-- -->S ą d Apelacyjny zwa ż y ł , co nast ę puje.</strong> </p> <p>Zażalenie okazało się uzasadnione.</p> <p>W § 1 art. 754^{<!-- -->1} jako zasadę przewidziano upadek zabezpieczenia po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego zabezpieczone roszczenie. Z chwilą prawomocnego bowiem rozstrzygnięcia sprawy – z reguły - odpadają przyczyny, dla których dokonano zabezpieczenia. Ochronę prawną zapewnia uprawnionemu prawomocne orzeczenie sądu. W tym okresie uprawniony powinien podjąć niezbędne kroki zmierzające do realizacji swego prawa podmiotowego, o ile takie kroki są konieczne.</p> <p>Jednakże treść § 1 art. 754^{<!-- -->1} wskazuje, że przepis szczególny lub orzeczenie sądu może stanowić, iż zabezpieczenie nie upadnie w terminie określonym w tym przepisie. Upadek zabezpieczenia oznacza bowiem zniweczenie bezpośrednich skutków postanowienia o zabezpieczeniu. Treść tego przepisu potwierdza zatem, że sąd, orzekając o udzieleniu zabezpieczenia, może oznaczyć jednocześnie termin, na który udziela zabezpieczenia. Z regulacji tej nie wynika przy tym, aby możliwość orzekania przez sąd o terminie, na jaki udziela zabezpieczenia, była ograniczona wyłącznie do momentu wydawania postanowienia o zabezpieczeniu.</p> <p>Należy zatem przyjąć, że do chwili upadku zabezpieczenia sąd może rozpoznać wniosek o określenie innego terminu upadku zabezpieczenia, a zapadłe w tym zakresie orzeczenie należałoby traktować jako zmianę postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (por. także stanowisko co do orzekania przez sąd o wyznaczeniu innego terminu upadku zabezpieczenia, niż wynikający z treści art. 7541, wyrażone przez J. Jagiełę (w:) Kodeks postępowania cywilnego..., t. II, red. K. Piasecki, s. 542).</p> <p>Jak przyjmuje się w doktrynie oznaczenie innego terminu może nastąpić zarówno z urzędu, jak i na wniosek, a konieczność podjęcia decyzji o oznaczeniu innego terminu winna być podyktowana okolicznościami sprawy.</p> <p>W przypadku takim, jak niniejszy trzeba mieć na względzie, że opisany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> upadek zabezpieczenia jest bezwarunkowy, co oznacza, iż po upadku zabezpieczenia uprawniony nie może skutecznie prowadzić egzekucji z nieruchomości, które nie stanowią już własności obowiązanego, a na których w toku postępowania zabezpieczającego ustanowiono hipotekę przymusową. Hipoteka przymusowa wygaśnie po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego powództwo bez względu na to, czy uprawniony skierował w tym terminie wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. Hipoteka natomiast uprawnia wierzyciela do zaspokojenia się z nieruchomości bez względu na to, czyją jest własnością. Upadek hipoteki – także w toku postępowania egzekucyjnego wszczętego przez uprawnionego – spowoduje, że pierwszeństwo w zaspokojeniu swoich roszczeń będą mieć wierzyciele uprawnieni z wpisanych hipotek.</p> <p>Taka sytuacja - – jak słusznie wskazuje na to żalący –pozbawi go w rzeczywistości możliwości zaspokojenia w przypadku uprawomocnienia się korzystnego dla niego obecnie wyroku Sądu I instancji.</p> <p>Wskazywany przez Sąd Okręgowy przepis <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 492;art. 492 § 1)">art. 492 § 1 k.p.c.</a> </span>, nie może być interpretowany w oderwaniu od pozostałych regulacji postępowania zabezpieczającego, nie zawiera on bowiem wystarczającej regulacji pozwalającej na dokonanie zabezpieczenia. Jak wynika z treści wskazanego już przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> regulacja dotyczy zabezpieczenia dokonanego według przepisów tytułu II dotyczącego zabezpieczeń roszczeń pieniężnych. Nie ulega wątpliwości, że udzielone powodowi zabezpieczenie dotyczy roszczeń pieniężnych zabezpieczonych zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 747;art. 747 pkt. 2)">art. 747 pkt 2 k.p.c.</a> Odwołanie się ustawodawcy do tytułu drugiego części drugiej kodeksu należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten dotyczy zabezpieczenia wszystkich roszczeń pieniężnych.</p> <p>Nie ma podstaw do przyjmowania, że przepisy tego tytułu w tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1))">art. 754 ^{<!-- -->1}k.p.c.</a> nie mają zastosowania do zabezpieczeń wynikających z faktu wydania nakazu zapłaty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 492)">art. 492 k.p.c.</a> Podobny – aczkolwiek w innym stanie faktycznym - pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 9 kwietnia 2014 r. I ACa 480/14 stwierdzając, że za bezpodstawne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754 ^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> </span> w zw. z <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 492)">art. 492 k.p.c.</a> </span> Niewątpliwie zabezpieczone roszczenie – jako roszczenie pieniężne - zostało udzielone według przepisów <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (cz. 2)">Tytułu II Części drugiej kodeksu postępowania cywilnego</a> </span>. Pogląd, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> zawierający normę, z której wynika, iż po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia, zabezpieczenie upada znajduje zastosowanie w przypadku zabezpieczenia wynikającego z nakazu zapłaty znajduje zastosowanie, natomiast norma dająca sądowi możliwość postanowienia o innym terminie tego upadku zawarta przecież w tym samym zdaniu przepisu nie znajduje uzasadnienia i raziłby niekonsekwencją.</p> <p>Niezależnie od zastosowania wykładni językowej, za takim poglądem przemawia również wykładnia celowościowa uwzględniająca wskazane na wstępie niniejszych rozważań cele regulacji wprowadzonej z dniem 5 lutego 2005 r. a przede wszystkim <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1);art. 754(1) § 1)">art. 754^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> w zw. z art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Przewidziana jednak w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 745)">art. 745 k.p.c.</a> reguła, że o kosztach postępowania zabezpieczającego sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie, ma przede wszystkim to znaczenie, że tego rodzaju koszty należy traktować jako element składowy kosztów postępowania w sprawie, w której został wydany tytuł zabezpieczający. W konsekwencji o zasadzie zwrotu kosztów postępowania zabezpieczającego rozstrzygają przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 99;art. 100;art. 101;art. 102;art. 103;art. 104;art. 105;art. 106;art. 107;art. 108;art. 109;art. 110)">art. 98-110 k.p.c.</a>, regulujące zwrot kosztów procesu. W świetle tych przepisów decydujące znaczenie dla orzekania o zwrocie kosztów procesu, a zatem także orzekania o kosztach postępowania zabezpieczającego, ma ostateczny wynik sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>).</p> <p> Piotr Górecki Jan Futro Małgorzata Gulczyńska </p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.  odpis postanowienia doręczyć pełnomocnikom stron;</p> <p>2.  po doręczeniu akta zwrócić Sądowi Okręgowemu.</p> <p>Poznań, dnia 10 grudnia 2014 r.</p> </div>