I Ca 378/14

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I Ca 378/14</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 19 grudnia 2014 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący : SSO Barbara Bojakowska</p> <p>Sędziowie : SSO Elżbieta Zalewska – Statuch, , SSO Antoni Smus</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. w Sieradzu</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>z udziałem Gminy <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o odłączenie nieruchomości i wpis prawa własności</p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu</p> <p>z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt Dz. Kw. <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <em> <!-- -->postanawia</em>:</p> <p> <strong> <!-- -->oddalić apelację;</strong> </p> <p>Sygn. akt I Ca 378/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Wieluniu uchylił wpis referendarza sądowego polegający na odłączeniu nieruchomości i założeniu nowej księgi wieczystej dla <span class="anon-block">działek nr (...)</span> położonych w <span class="anon-block">W.</span> stanowiących uprzednio prawo użytkowania wieczystego <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej</span> i wpisaniu jako właściciela Gminy <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że strona wnioskująca <span class="anon-block"> (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa</span> jest użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności do dnia 16 października 2085 r., co do nieruchomości położnych <br/>w <span class="anon-block">W.</span> obejmujących między innymi <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> dla której prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta Kw nr (...)</span>,. Ponadto jest także użytkownikiem wieczystym <span class="anon-block">działek nr (...)</span>, dla których prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta Kw nr (...)</span> oraz <span class="anon-block">działek nr (...)</span>, dla których prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta Kw nr (...)</span>. Jak właściciel wszystkich wymienionych nieruchomości ujawniona jest Gmina <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>W dniu 29 maja 2014 r. <span class="anon-block">(...) Spółdzielnia Mieszkaniowa</span>złożyła oświadczenie w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246)">art. 246 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 233;art. 233 zd. 2)">art. 233 zd. 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 234)">art. 234 kc.</a> I <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 237)">art. 237 k.c.</a> o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego tychże nieruchomości. Oświadczenie to zostało złożone <br/>w akcie notarialnym sporządzonym przez notariusza <span class="anon-block">A. P.</span>za numerem rep. A <span class="anon-block">(...)</span>. W przedmiotowym akcie został także zawarty wniosek wieczystoksięgowy <br/>o odłączenie wymienionych w nim działek i założenie nowej księgi wieczystej <br/>z jednoczesnym wpisaniem jako właściciela Gminy <span class="anon-block">W.</span>. Referendarz sądowy wniosek uwzględnił, ale Gmina <span class="anon-block">W.</span>złożyła skargę na ten wpis domagając się jego uchylenia oraz oddalenia wniosku. W uzasadnieniu skargi podnosiła , że zrzeczenie się prawa użytkowania wieczystego jest obecnie pozbawione podstawy prawnej.</p> <p>W oparciu o tak poczynione ustalenia Sąd Rejonowy, podzielił pogląd skarżącej Gminy <span class="anon-block">W.</span>, że w obecnym stanie prawnym brak jest ogólnej możliwości wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego. Ustawodawca przewidział jedynie dwa sposoby zrzeczenia się tego prawa. Pierwszy jest uregulowany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 16)">art. 16 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> ( Dz. U. t.j. z 2014 r. poz. 518), a drugi w art. 17b ustawy z 19 października 2001 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. z 2012 r. Dz. U poz. 1187 ze zm.). Przepisy te przewidują możliwość zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego przez ściśle określone podmioty i tylko w odniesieniu do konkretnych nieruchomości. Żadna z tych regulacji nie stanowi jednak podstawy do zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego.</p> <p>Ustawodawca przewidział tylko możliwość zrzeczenia się ograniczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246;art. 246 § 1)">art. 246 § 1 k.c.</a>, natomiast możliwość zrzeczenia się prawa własności nieruchomości została wykluczona na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 marca 2005 r. syg. akt K 9/04. Zdaniem Sądu Rejonowego obecnie jedynym sposobem wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego jest zawarcie umowy o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego za zgodą właściciela nieruchomości w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 902(1))">art. 902^{<!-- -->1} k.c.</a> zastosowanym <br/>w drodze analogii.</p> <p>W związku z tym Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że brak jest dokumentu, który stanowiłby podstawę do dokonania wpisu zgodnego z wnioskiem i w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 518(1);art. 518(1) § 2)">art. 518^{<!-- -->1} § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626 ^{<!-- -->9} k.p.c.</a> zaskarżony wpis uchylił i wniosek oddalił.</p> <p>Od tego orzeczenia strona wnioskująca wniosła <strong> <!-- -->apelację</strong>, w której wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie jej wniosku.</p> <p>Zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246)">art. 246 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 237;art. 902(1))">art. 237 i art. 902^{<!-- -->1} k.c.</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;</p> <p>- sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, ze w niniejszej sprawie zachodzi konieczność uregulowania prawa własności budynków posadowionych nadziałkach, podczas gdy nieruchomości objęte wnioskiem nie są przeznaczone jako grunty pod budowę, ale jako ciągi komunikacyjne dla mieszkańców <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>W konkluzji wnosiła o zmianę zaskarżonego orzeczenia , ewentualnie o jego uchylenie <br/>i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając złożoną apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje</strong>:</p> <p>Apelacja jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Postępowanie wieczystoksięgowe jest to swoiste postępowanie nieprocesowe, które dotyczy prowadzenia ksiąg wieczystych, które z kolei stanowią rejestr nieruchomości. Kognicja Sądu w tym postępowaniu jest ograniczona, ponieważ sąd zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626)">art. 626</a> zn. 8 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a> bada jedynie treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.</p> <p>Czynność materialna stanowiąca podstawę wpisu powinna być badana przez sąd pod względem formalnoprawnym jak i pod względem skuteczności materialnej. Oznacza to, że Sąd musi badać , czy czynność ta uzasadnia powstanie , zmianę lub wygaśnięcie prawa , które ma być do księgi wpisane , czy wykreślone.</p> <p>Badanie treści dokumentu dołączonego do wniosku mieści w sobie konieczność oceny, czy dokument stanowi uzasadnioną podstawę wpisu.</p> <p>W przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom apelującego, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny złożonych przez stronę wnioskującą dokumentów. Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, do skutecznego wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego przez apelującą konieczne jest zawarcie umowy o nieodpłatne przekazanie nieruchomości w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 902(1);art. 902(1) § 1)">art. 902^{<!-- -->1}§ 1 k.c.</a> </p> <p>Chybiony jest w szczególności pogląd skarżącej , iż możliwości zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246;art. 246 § 1)">art. 246 § 1 k.c.</a> który w drodze analogii winien mieć zastosowanie także do użytkowania wieczystego. Użytkowanie wieczyste to instytucja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a>, której wykładnia powoduje szereg wątpliwości i trudności interpretacyjne. Wprawdzie z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 234;art. 237)">art. 234 i 237 k.c.</a> wynika, że do oddania gruntu w użytkowanie wieczystej i jego przeniesienia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące prawa własności, to jednak nie oznacza to ,że jest to prawo równoznaczne z prawem własności.</p> <p>W orzecznictwie oraz we współczesnym piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że użytkowanie wieczyste jest prawem <em> <!-- -->sui generis</em>, usytuowanym między prawem własności a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawami rzeczowymi</a> ograniczonymi. Podkreśla się przy tym, że jest ono bliższe własności, niż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawom rzeczowym</a> ograniczonym, co wynika m.in. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 234;art. 237)">art. 234 i 237 k.c.</a> Konsekwentnie więc w kwestiach nieuregulowanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 232;art. 233;art. 234;art. 235;art. 236;art. 237;art. 238;art. 239;art. 240;art. 241;art. 242;art. 243)">art. 232-243 k.c.</a> stosuje się w drodze analogii raczej przepisy o własności, niż o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawach rzeczowych</a> ograniczonych. Spostrzeżenie to dotyczy w szczególności analogicznego stosowania przepisów o treści i wykonywaniu oraz o ochronie własności. Rzeczywiście w judykaturze do daty wyroku Trybunalu Konstytucyjnego przeważał poglad, że możliwe jest też analogiczne stosowanie do użytkowania wieczystego niektórych przepisów o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawach rzeczowych</a> ograniczonych, w tym zwłaszcza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246)">art. 246 k.c.</a>, dotyczącego zrzeczenia się tych praw. Pogląd ten stracił jednak na aktualnosci , szczególnie po wejsciu w życie zmian przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> ustawą z 23 lipca 2008 r ( Dz.U. 163 poz.1012), które wprowadziły nowy rodzaj umowy<strong> <!-- -->: przekazanie nieodpłatne nieruchmości</strong> uregulowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 902(1))">art. 902^{<!-- -->1} k.c.</a> Przytoczona przez Sąd pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2013 r.III CZP 81/13, która wskazuje, że podstawą prawną wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego może być zastosowany w drodze analogii przywołany wyżej przepis, jest w obecnym stanie prawnym najbardziej przekonywujaca. <br/>W uzasadnieniu uchwały zostały poddane ocenie dotychczasowe orzeczenia Sądu Najwyższego i szeroka argumentacja za wykluczeniem analogicznego stosowania do zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246)">art. 246 k.c.</a>, a którą Sąd Okregowy w całości podziela.</p> <p>Nie na też racji skarżący, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił przeznaczanie działek stanowiących przedmiot czynności prawnej, ponieważ dokonał tego zgodnie z treścią księgi wieczystej i załączonych do wniosku dokumentów w postaci wypisu z rejestru gruntów.</p> <p>Podsumowując należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy w swoim uzasadnieniu wyczerpująco wyjaśnił z jakich powodów wniosek nie mógł zostać uwzględniony, a Sąd Okręgowy wnioski tegoż sądu uznaje za prawidłowe.</p> <p>Dlatego też mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy apelację oddalił , jako bezzasadną na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> </div>