I ACa 632/14

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 632/14 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 23 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="300"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Bogdan Radomski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędzia:</p> <p>Sędzia:</p> </td> <td> <p>SA Jerzy Nawrocki (spr.)</p> <p>SO del. do SA Magdalena Kuczyńska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>sekr. sądowy Maciej Mazuryk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2014 r. w Lublinie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. R. (1)</span> i <span class="anon-block">A. R.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą</p> <p>w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zadośćuczynienie</p> <p>na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach</p> <p>z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt I C 1004/13</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  zasądza od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> po 1800 (tysiąc osiemset) złotych na rzecz powodów <span class="anon-block">J. R. (1)</span> i <span class="anon-block">A. R.</span> tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.</p> <p>Sygn. akt I ACa 632/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach w sprawie z powództwa <span class="anon-block">A. R.</span> i <span class="anon-block">J. R. (1)</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span>, zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwoty po 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami od dnia 20 marca 2014 r. do dnia 16 czerwca 2014 r. w wysokości 13 % w stosunku rocznym i od dnia 17 czerwca 2014 r. do dnia zapłaty.</p> <p>W pozostałej części powództwo oddalił i zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwoty po 120 złotych na rzecz każdego z nich tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Ponadto nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w<span class="anon-block">S.</span>kwotę 4.000 zł tytułem części opłaty od pozwu, od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 24 czerwca 2012 roku w miejscowości <span class="anon-block">C.</span>, gmina <span class="anon-block">S.</span>, miał miejsce wypadek drogowy, w którym <span class="anon-block">M. S.</span>, kierujący pojazdem marki <span class="anon-block">S.</span>, umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu jadąc z nadmierną prędkością - 137,1 km/h, niedostosowaną do panujących warunków drogowych oraz jego umiejętności. Podczas wyprzedzania pojazdów przed przejściem dla pieszych <span class="anon-block">M. S.</span> nie zachował należytej ostrożności. Nie upewnił się czy ma odpowiednią widoczność i dostatecznie dużo miejsca do wyprzedzania. Nie ustąpił pierwszeństwa pieszej na przejściu dla pieszych wskutek czego uderzył motocyklem w przechodzącą przez przejście wnuczkę powodów <span class="anon-block">K. R.</span>. W wyniku uderzenia dziewczynka doznała wielonarządowych obrażeń ciała, skutkujących jej zgonem na miejscu zdarzenia. <span class="anon-block">M. S.</span> został uznany za winnego popełnienia czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 2)">art. 177 § 2 k.k.</a> </p> <p>Pojazd, którym poruszał się sprawca posiadał w chwili zdarzenia ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>. Pozwany co do zasady uznał swoją odpowiedzialność za skutki wypadku spowodowanego w dniu 24 czerwca 2012 roku przez <span class="anon-block">M. S.</span>, wypłacając zadośćuczynienia na rzecz rodziców i brata zmarłej <span class="anon-block">K. R.</span> (okoliczności przyznane, k. 13-23 - wyrok Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">G.</span>z dnia 26 listopada 2012 roku w sprawie <span class="anon-block">(...)</span>wraz z uzasadnieniem).</p> <p> <span class="anon-block">K. R.</span> miała 9 lat. Wraz z rodzicami mieszkała w miejscowości <span class="anon-block">P.</span>, oddalonej od miejscowości powodów o około 5 kilometrów. Była jedną z czworga wnucząt powodów. Częstokroć bywała wraz z rodzicami u dziadków, tak w święta, jak i w zwykłe dni. Była z nimi związana emocjonalnie. Dziadkowie sprawowali nad nią także opiekę w razie potrzeby. Uczęszczała do Szkoły Podstawowej w <span class="anon-block">G.</span>. Była zdolną uczennicą. Brała udział w zajęciach tanecznych i związanych z tym konkursach, na które zapraszała również powodów. Zapraszała ich także na dzień dziadków. Również w dniu 24 czerwca 2012 roku, bezpośrednio przed zdarzeniem, wraz z rodzicami i młodszym bratem przyjechali do powodów rowerami w odwiedziny. W dniu zdarzenia wnuczka przyjechała do nich pochwalić się rowerem, który dostała na komunię. U dziadków <span class="anon-block">K. R.</span> bawiła się, była radosna. Chciała następnie aby babcia ją odprowadziła, co babcia uczyniła. Do zdarzenia, w wyniku którego <span class="anon-block">K. R.</span> poniosła śmierć doszło w drodze powrotnej od dziadków do jej miejsca zamieszkania (zeznania świadka <span class="anon-block">J. R. (2)</span> złożone na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 roku - od 00:26:12 do 00:35:07).</p> <p>Powodowie są dziadkami zmarłej <span class="anon-block">K. R.</span>.</p> <p>W chwili śmierci wnuczki powódka była zatrudniona w szpitalu. Obecnie ma 59 lat i jest rencistką. W okresie bezpośrednio po zdarzeniu przebywała na zwolnieniu lekarskim przez okres 7 dni. Później powróciła do pracy, aby nie myśleć o śmierci wnuczki. Przez pewien okres przyjmowała leki uspokajające. Miała problemy ze snem. Przez okres około roku po śmierci wnuczki występowały u niej reakcje depresyjne, lękowe, silnie obniżone było jej funkcjonowanie społeczne, wykraczające w tamtym okresie poza zwykłą reakcję po stracie bliskiej osoby. Obecnie jej stan psychiczny uległ poprawie i nie ma potrzeby jej leczenia psychiatrycznego, choć wskazane jest podjęcie przez nią terapii psychologicznej. Powódka w dalszym ciągu cierpi z powodu utraty wnuczki, co objawia się w codziennym stawianiu świec w miejscu jej śmierci.</p> <p>W chwili śmierci wnuczki powód nie był nigdzie zatrudniony. Obecnie ma 61 lat i jest rencistą. Wciąż przeżywa śmierć wnuczki, której ciało widział na miejscu zdarzenia. Przez okres około roku po śmierci wnuczki występowały u niego objawy wykraczające poza normę zwykłej reakcji żałoby w postaci przedłużonego zespołu stresu pourazowego. Jego obecne funkcjonowanie jest prawidłowe, aczkolwiek w sferze emocjonalnej ujawnia się poczucie krzywdy i objawy lękowe. Nie wymagają one jednak leczenia psychiatrycznego, ani nie powodują konieczności udziału w terapii psychologicznej (zeznania świadka <span class="anon-block">J. R. (2)</span> złożone na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 roku - od 00:26:12 do 00:35:07; k. 73-76 - opinia biegłego z zakresu psychologii, zeznania powodów zarejestrowane na rozprawie w dniu 2 czerwca 2014 roku - od 00:08:15 do 00:26:50).</p> <p>Spór w sprawie sprowadza się do zasadność wypłaty na rzecz powodów jako dziadków zadośćuczynienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> </p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, na treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c</a> i art. 34 ust 1, art. 35 ustawy z dnia 22 maja 2003r – o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Ponadto podniósł, że przedmiotem ochrony przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c</a> jest zaliczana do kręgu dóbr osobistych więź rodzinna jako dobro osobiste.</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego istnienie pomiędzy powodami a wnuczką silnej więzi rodzinnej nie budzi wątpliwości w świetle dokonanych ustaleń faktycznych . Więź ta wynika również z samych określeń jakimi powodowie operują w stosunku do zmarłej wnuczki. Określają ją „kochanym dzieckiem”. Jak wynika ponadto z zeznań świadka <span class="anon-block">J. R. (2)</span> więź powodów ze wszystkimi wnukami jest bardzo bliska i taka była również w przypadku <span class="anon-block">K. R.</span>. O silnej więzi świadczy również reakcja powodów po śmierci wnuczki, którą biegła z zakresu psychologii oceniła jako przekraczającą normalną reakcję żałoby.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, że strona pozwana pomimo początkowego kwestionowania istniejącej więzi nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów mogących podważyć okoliczność istnienia silnej więzi emocjonalnej łączącej powodów z wnuczką. W sprawie co prawda pojawił się list (oświadczenie), które jak wynikałoby z jego treści mógł zostać napisany przez rodziców <span class="anon-block">K. R.</span>, a z którego wynika, że powodowie nie uczestniczyli finansowo w życiu wnuczki, nie zabierali jej na wycieczki oraz czasami nie uczestniczyli w jej urodzinach. Nie sposób jednak uznać go za wystarczający dowód podważający istnienie więzi rodzinnej, zwłaszcza wobec okoliczności przedstawionych w zeznaniach świadka i opinii biegłej. Sąd nie miał w szczególności możliwości zweryfikowania okoliczności sporządzenia tego listu, a także jego autorstwa, ze względu na niechęć do stawiennictwa na rozprawie rodziców <span class="anon-block">K. R.</span>. Nawet jednak, gdyby rzeczywiście oświadczenie zostało sporządzone przez rodziców, to należy wskazać, że subiektywnie sprowadza ono więź dziadków z <span class="anon-block">K. R.</span> głównie do kwestii ekonomicznych, a także korzyści faktycznych w postaci zabierania na wycieczki. Należy jednak jednoznacznie wskazać, że ocenie w niniejszym postępowaniu podlega nie więź ekonomiczna, a emocjonalna łącząca ich z wnuczką, a ta nie została skutecznie zakwestionowana przez pozwanego. Z treści listu wynika ponadto, że powodowie czasami nie uczestniczyli w uroczystościach urodzin wnuczki. Już wskazanie, że takie zdarzenia miały miejsce „czasami” świadczy o tym, że były to raczej sytuacje sporadyczne.</p> <p>Istnienie pomiędzy powodami i wnuczki silnej więzi rodzinnej nie budzi zatem, zdaniem Sadu Okręgowego, wątpliwości. Powodowie aktywnie uczestniczyli w życiu wnuczki i byli z nią silnie emocjonalnie związani. Tworzyli istotny element struktury jej rodziny. Bardzo przeżyli jej śmierć. Uprawnia to do zakwalifikowania ich do kręgu najbliższych członków rodziny, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> </p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego doznana przez powodów krzywda niewątpliwie była znaczna.</p> <p>Dokonane ustalenia faktyczne świadczą o istotnej roli dziadków w życiu dziewczynki i tym, że traktowała ona dziadków jako członków najbliższej rodziny, z którymi chciała dzielić się każdym wydarzeniem. Relacje te były przez dziadków odwzajemniane. Niewątpliwie zatem utrata tak bliskiej osoby spowodowała uszczerbek w życiu powodów, zwłaszcza w ich sferze psychicznej. Potwierdziła to w szczególności opinia biegłej z zakresu psychologii. Z treści tej opinii wynika, że powodowie mieli problemy ze snem, zgłaszali występowanie koszmarów sennych. U powódki występowały objawy reakcji depresyjnej, lęki, obniżone było jej funkcjonowanie społeczne. Powód zaś wykazywał objawy przedłużonego zespołu stresu pourazowego. W przypadku obydwojga dziadków biegła stwierdziła, iż reakcja po śmierci wnuczki wykraczała poza zwykłą reakcję po stracie bliskiej osoby, poza zwykłą reakcję żałoby. Do tej pory odczuwają oni w swojej psychice skutki wypadku i nie są w stanie pogodzić się z jego skutkami. Odczuwają poczucie krzywdy i lęki. W przypadku powódki wskazane jest nawet poddanie się terapii psychologicznej. Okoliczności powyższe znajdują również potwierdzenie w zeznaniach <span class="anon-block">J. R. (2)</span>, który wskazywał, że rodzice do tej pory przeżywają śmierć wnuczki, że dla nich jest to trauma do końca życia.</p> <p>Powodowie w dalszym ciągu nie są w stanie pogodzić się ze śmiercią wnuczki i mają problemy w odnalezieniu się w aktualnej rzeczywistości. Niewątpliwie rozmiar i poczucie krzywdy potęgują również okoliczności zdarzenia. <span class="anon-block">K. R.</span> zmarła nagle. Została potrącona przez motocykl jadący z prędkością około 140 km/h na przejściu dla pieszych. Dziewczynka była pod opieką obydwojga rodziców, którzy zachowali wszelkie niezbędne środki ostrożności. Doznania te były tym większe, że powodowie dowiedzieli się o śmierci wnuczki w chwilę po tym, jak <span class="anon-block">K.</span> wraz z rodzicami wyjechała w podróż powrotną do domu, po wizycie w domu dziadków, gdzie była bardzo wesoła, śmiała się. Powód widział ciało dziewczynki i oddzieloną od niego jej głowę na miejscu wypadku, gdyż udał się na miejsce zdarzenia, kiedy tylko o nim usłyszał. Zdecydowanie musiało to potęgować tragiczne doznania powoda. Miejsce zdarzenia w obydwojgu powodach budzi w dalszym ciągu bardzo emocjonalne reakcje. Zdaniem Sądu, przekonuje to o tym, iż krzywda po stronie powodów była znacznych rozmiarów, także ze względu na nagłość i dramatyzm doznań.</p> <p>W ocenie Sadu Okręgowego powyższe okoliczności przemawiają za koniecznością zasądzenia na rzecz powodów zadośćuczynienia w znacznej wysokości. Oczywiście należy wskazać, że relacje dzieci z dziadkami mają zazwyczaj mniejszą intensywność niż relacje dziecka z rodzicami, którzy na co dzień sprawują opiekę i troszczą się o wychowanie dziecka. Podobnie było w tej sytuacji, co w ocenie Sądu Okręgowego znalazło przełożenie na wysokość zasądzonych kwot. Sąd Okręgowy uznał iż, kwotą zadośćuczynienia należną powodom i stosowną do wszystkich okoliczności będzie kwota po 40.000 zł na rzecz każdego z powodów.</p> <p>W zakresie odsetek Sąd Okręgowy uznał ich zasądzenie w wysokości ustawowej od dnia 20 marca 2014 roku, tj. po upływie 14 dni od daty doręczenia pozwanemu opinii biegłej z zakresu psychologii, co nastąpiło w dniu 5 marca 2014 roku. Sąd Okręgowy formułując powyższe rozstrzygnięcie miał na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 14;art. 14 ust. 2)">art. 14 ust. 2</a> powoływanej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 ()">ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a>. O kosztach procesu Sąd orzekła na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> </p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (t.j. Dz. U z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) Sąd nakazał pobrać od pozwanego opłaty, od której powodowie byli zwolnieni.</p> <p>Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się pozwany, zaskarżając powyższy wyrok w punktach I i II w części obejmującej kwoty po 30.000 zł dla każdego z powodów oraz w pkt. IV i V sentencji wyroku Powyższemu rozstrzygnięciu zarzucił:</p> <p>1.  naruszenie prawa materialnego w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c</a> poprzez ustalenie, że powodowie byli najbliższymi członkami rodziny zmarłej <span class="anon-block">K. R.</span>, co skutkowało zasądzeniem na ich rzecz zadośćuczynienia w ogóle oraz rażące zawyżenie zasądzonych na rzecz powodów kwot zadośćuczynienia w porównaniu do krzywdy powodów oraz kwot zasądzanych przez sądy w podobnych sprawach,</p> <p>2.  zarzut naruszenia prawa procesowego, w szczególności naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c</a> poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i sprzeczności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności polegającym na błędnej ocenie krzywdy powodów związanej ze śmiercią wnuczki sprzecznej z ustaleniami biegłej psycholog,</p> <p>Mając powyższe na uwadze wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonej części oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego za obydwie instancje według norm przepisanych, ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.</p> <p>Powodowie wnosili o oddalenie apelacji w stosunku do każdego z powodów i utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed sądem II instancji według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> jest nieuzasadniony. Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych poddał krytycznej ocenie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Dokonując jego analizy nie naruszył ani przepisów prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego, ani nie dopuścił się błędów logicznych w zakresie dotyczącym wnioskowań o faktach wynikających z tego materiału, ani wreszcie wyprowadzone przez Sąd wnioski nie są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego.</p> <p>Sąd Apelacyjny w całości przyjmuje za własne ustalenia Sądu Okręgowego i ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji.</p> <p>Wykazanie, że Sąd orzekający naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, oraz że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być zastąpione li tylko odmienną interpretacją zebranych w sprawie dowodów przez apelującego. Jeśli strona skarżąca nie wykaże, że przyjęta przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia podstawa faktyczna, dokonana została z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, którą wyznaczają czynniki logiczny i ustawowy oraz zasady doświadczenia życiowego, aktualny stan wiedzy, stan świadomości prawnej i dominujących poglądów na sądowe stosowanie prawa, to wówczas jej zarzut ma wyłącznie charakter polemiczny, a jako taki nie może skutecznie podważać ustaleń Sądu pierwszej instancji.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany zarzucając sprzeczność pomiędzy ustaleniami wynikającymi z opinii biegłej psycholog, a zeznaniami świadków nie wskazuje w jakim zakresie Sąd naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Cytowane przez pozwanego fragmenty opinii biegłej opisujące stan emocjonalny powódki, po śmierci wnuczki, przytoczone w apelacji zostały wyrwane z kontekstu. Biegła w swojej opinii wyraźnie wskazała, że stwierdzony u powódki niski poziom zrównoważenia reakcji emocjonalnych (wysoki poziom neurotyzmu), świadczący o nieprawidłowym przystosowaniu, niskiej umiejętności kontroli emocjonalnej i obniżonym poczuciu bezpieczeństwa i jest najprawdopodobniej skutkiem doświadczonej traumy po śmierci wnuczki. Odmienna od oceny Sądu ocena opinii biegłej przez stronę, nie jest wystarczająca dla uzasadnienia zarzutu naruszenia przez Sąd <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a>. Natomiast jeżeli strona rozumie swój zarzut jako argument uzasadniający zawyżenie kwoty odszkodowania przez Sąd pierwszej instancji, to jest to zarzut dotyczący stosowania prawa materialnego – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 kc</a>, którego Sąd Apelacyjny również z oczywistych względów nie podziela.</p> <p>Sąd Apelacyjny w całości przyjmuje za własne ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące charakteru więzi wiążącej powodów, ze zmarłą wnuczką i stopnia krzywdy odniesionego przez powodów jako konsekwencji nagłej śmierci <span class="anon-block">K. R.</span>.</p> <p>Bliskość relacji pomiędzy zmarłym a poszkodowanym w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 kc</a> nie może być mierzona tylko formalnym stopniem pokrewieństwa, lecz faktycznie istniejącą relacją międzyludzką między nimi. Fakt, że dziadkowie nie zamieszkiwali z wnuczką „pod jednym dachem” nie jest istotny dla opisania łączących w czasach, w których preferuje się samodzielne mieszkanie rodzin, co oczywiście nie wyklucza istnienia więzi rodzinnej pomiędzy najbliższymi nie mieszkającymi „pod jednym dachem”. Brak wspólnego zamieszkiwania nie stanowi o braku pozytywnych relacji, o braku uczuć, więzi, poczuciu wspólnoty. Dojrzałe przeżywanie żałoby, pozbawione zachowań o charakterze histerycznym, nie świadczy wbrew pozorom o niskim stopniu odczuwanej krzywdy, lecz stanowi dodatkowy do udźwignięcia ciężar w imię godnego pożegnania osoby bliskiej.</p> <p>Więzy jakie łączyły zmarłą wnuczkę z dziadkami ojczystymi, nie pozostawiają wątpliwości, że powodowie doznali krzywdy wskutek nagłej, doznanej w niezwykle dramatycznych okolicznościach śmierci wnuczki. Fakt, że powodowie mają inne wnuki, nie zmienia absolutnie niczego w zakresie stopnia doznanej przez nich krzywdy, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> </p> <p>Przyznana przez Sąd Okręgowy kwota – mając pod uwagę wszystkie przytoczone wyżej okoliczności sprawy jest kwota umiarkowaną, co czyni zarzuty apelacji nieuzasadnionymi.</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> oddalił apelację i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 kpc</a> w zw. z § 2 ust. 2 i § 6 pkt 5 i § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu [Dz.U. 163, poz.1348] zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym w kwocie po 1800 zł .</p> </div>