Ppolska.starec← UrzadnikLog in

III AUa 1206/24

Common courts2025-02-19
Case number
III AUa 1206/24
Judgment date
2025-02-19
Type
SENTENCE

Judges

Marta Sawińska (PRESIDING_JUDGE)

Judgment text

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->III AUa 1206/24</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 lutego 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p> Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska</p> <p>Protokolant: Emilia Wielgus</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. K.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>o wysokość emerytury</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie</p> <p>z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt III U 1081/19</p> <p>1.  umarza postępowanie w zakresie żądania zastosowania przelicznika 1.8 do okresu pracy górniczej od 1 lutego 2003r. do 26 lipca 2019r. począwszy od 1 grudnia 2022r.,</p> <p>2.  w pozostałym zakresie apelację oddala,</p> <p>3.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> na rzecz <span class="anon-block">A. K.</span> kwotę 480zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej i postępowaniu przed Sądem Najwyższym.</p> <table> <colgroup> <col width="247"/> <col width="248"/> <col width="247"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> <p>Marta Sawińska</p> </td> <td> </td> </tr> </table> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> Decyzją </strong>z dnia <span class="anon-block">(...)</span> znak <span class="anon-block"> (...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> przyznał <span class="anon-block">A. K.</span> prawo do emerytury górniczej na podstawie art. 50a ustawy o emeryturach i rentach. Ustalając wysokość emerytury organ rentowy przeliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 309 miesięcy przelicznikiem 1,2. Pozwany wskazał, że prawo do emerytury górniczej został przyznana w kwocie zaliczkowej i ostateczna wysokość świadczenia zostanie ustalona po wyjaśnieniu okresu pracy w przodku na stanowisku operatora zwałowarki oraz po wyjaśnieniu czy od<span class="anon-block">(...)</span> odwołujący świadczył pracę. W dniu <span class="anon-block">(...)</span> odwołujący wniósł o podjęcie wypłaty emerytury i zaliczenie dalszego okresu zatrudnienia przedkładając świadectwo pracy z dnia <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <strong> <!-- --> Zaskarżoną decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. znak: <span class="anon-block"> (...)</span> </strong> organ rentowy ponownie ustalił <span class="anon-block">A. K.</span> wysokość świadczenia oraz wznowił wypłatę świadczenia. Ustalając wysokość emerytury organ rentowy przeliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 376,8 miesięcy przelicznikiem 1,2. Z załącznika do tej decyzji wynika, że ZUS nie uznał do ustalenia wysokości emerytury jako górniczej z przelicznikiem 1,8 okresu od<span class="anon-block">(...)</span>, wymienionych w świadectwie pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą jako zatrudnienie na stanowisku: rzemieślnicy zatrudnieni na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń, operatora koparek wielonaczyniowych i zwałowarek na odkrywce wymienionym w załączniku nr 3 cz. III pkt 7 i 5 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej. Zdaniem ZUS, dokumenty uzyskane u pracodawcy wskazują, że odwołujący zajmował w okresie od <span class="anon-block">(...)</span>stanowisku operatora urządzeń za i wyładowczych na odkrywce, które jest wymienione w załączniku nr 2 Rozporządzenia. Ponadto dokumentacja nadesłana przez pracodawcę nie potwierdza jednoznacznie jaki był charakter pracy wykonywanej przez odwołującego w całym okresie od <span class="anon-block">(...)</span> brak jest dowodu wykonywania przez odwołującego pracy górniczej w rozumieniu art. 50d ust. 1 ustawy emerytalnej i z tych względów ww. okresy przeliczono przelicznikiem 1,2.</p> <p>Odwołanie od powyższej decyzji złożył <span class="anon-block">A. K.</span> podnosząc, że w okresach od <span class="anon-block">(...)</span> wykonywał niezmiennie pracę zgodnie z art. 50d ustawy o emeryturach i rentach, w przodku, wymienioną w załączniku nr 3 cz. III pkt 7 Rozporządzenia jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośrednio w przodku w pełnym wymiarze czasu pracy wykonujący prace górnicze, mechaniczne i elektryczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń, a od <span class="anon-block">(...)</span> na stanowisku operatora koparek wielonaczyniowych i zwałowarek na odkrywce wymienionym w załączniku nr 3/III pkt 5 ww. Rozporządzenia i w związku z czym wniósł o przeliczenie pracy górniczej zamiast przelicznikiem 1,2 wg przelicznikiem 1,8 ww. okresów stosownie do zapisów art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej.</p> <p> <strong> <!-- --> Wyrokiem z 25 lutego 2020 r. sygn. akt III U 1081/19 Sąd Okręgowy w Koninie zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał <span class="anon-block">A. K.</span> prawo do zastosowania przelicznika 1,8 do okresu pracy górniczej wykonywanej w <span class="anon-block">K. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> od dnia <span class="anon-block">(...)</span>oraz od dnia <span class="anon-block">(...)</span>na stanowisku operatora urządzeń za i wyładowczych oraz operatora zwałowarki na odkrywce według wykazu dniówek stanowiącego załącznik do świadectwa wykonywanej pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą wystawianej przez <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> w dniu <span class="anon-block">(...)</span> (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku). </strong> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:</span> </p> <p> <span class="anon-block">A. K.</span> <span class="anon-block">urodził się (...)</span> </p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span>został zatrudniony w <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">K.</span> w <span class="anon-block">K.</span> w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku konserwatora tras przenośnikowych w Oddziale <span class="anon-block"> (...)</span>. Na tym stanowisku pracował do 31 marca 1999 r.</p> <p>Od 1 kwietnia 1999r. odwołujący podjął pracę jako operator przenośników taśmowych, operator przenośników wielogabarytowych, w Oddziale <span class="anon-block"> (...)</span>, następnie odwołujący został przeniesiony na stanowisko operatora urządzeń za i wyładowczych w Oddziale <span class="anon-block">(...)</span> – Oddział <span class="anon-block">(...)</span> /zwałowanie/.</p> <p>W świadectwie z dnia <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">D. (...)</span>w <span class="anon-block">P.</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111630981" title="Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - Dz. U. z 2011 r. Nr 163, poz. 981 (art. 68;art. 68 ust. 3;art. 68 ust. 5)">art. 68 ust. 3 i 5 ustawy prawo geologiczne i górnicze</a> stwierdził uprawnienia odwołującego na stanowisko operatora specjalistycznych wielostanowiskowych maszyn zwałujących i urabiających – zwałowarka <span class="anon-block"> (...)</span>-8800 w odkrywkowych zakładach górniczych.</p> <p>Od dnia 1 lutego 2003r. odwołujący został zatrudniony jako operator zwałowarki, a od 1 kwietnia 2010r. jako starszy operator zwałowarki w Oddziale <span class="anon-block">(...)</span> (od 1 maja 2011r. w Oddziale <span class="anon-block"> (...)</span>), od 1 grudnia 2015 r. jako starszy operator zwałowarki – przodowy, starszy przodowy w oddziale <span class="anon-block">(...)</span> i pracę tą odwołujący wykonywał do końca okresu zatrudnienia do 26 lipca 2019r.</p> <p>W dniu 25 marca 2019r. <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> wystawiła odwołującemu świadectwo pracy górniczej potwierdzając, że odwołujący w okresie zatrudnienia w <span class="anon-block">K.</span> wykonywał pracę górniczą określoną w art. 50c ustawy emerytalnej na stanowiskach wymienionych w Załączniku nr 2, nr 3 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r.</p> <p>1.  od 1 marca 1993r. do 31 maja 1994 r. na stanowisku konserwatora tras przenośnikowych na odkrywce wg Załącznika 2 pkt. 8;</p> <p>2.  od 1 czerwca 1994r. do 31 marca 1999r. na stanowisku operatora;</p> <p>3.  przenośników taśmowych na odkrywce wg Załącznika 2 pkt. 13;</p> <p>Ponadto w świadectwie tym poświadczono, że odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę określoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 d;art. 50 d ust. 1;art. 50 d ust. 1 pkt. 1)">art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> na stanowiskach wymienionych w Załączniku nr 2 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r.</p> <p>1.  od 1 kwietnia 1999r. do 31 stycznia 2003r. na stanowisku: rzemieślnicy zatrudnieni na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń, wymienionym w załączniku 3 cz. III pkt 7,</p> <p>2.  od 1 lutego 2003r. do nadal na stanowisku operatora koparek wielonaczyniowych i zwałowarek na odkrywce wg załącznika 3 cz. III pkt 5.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury górniczej. We wniosku oświadczył, że jest członkiem <span class="anon-block">(...)</span>, ale złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunek w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa oraz że pozostaje w zatrudnieniu w <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Do wniosku odwołujący dołączył świadectwo wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą z dnia 25 marca 2019r. wystawione przez <span class="anon-block"> (...)</span>, w którym potwierdzono wykonywanie pracy górniczej jak w świadectwie pracy przedstawionym wyżej.</p> <p>Dołączone zostały także wykazy dniówek za lata 1999-2019 oraz zaświadczenie Rp-7 i wykazy zasiłków chorobowych.</p> <p>Na żądanie pozwanego <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">K.</span> wyjaśniła w piśmie z dnia 10 maja 2019r., że odwołujący między innymi w okresie od 1 kwietnia 1999 r. do 31 stycznia 2003r. był zatrudniony na stanowisku operatora urządzeń za i wyładowczych. Na tym stanowisku praca polega na sterowaniu podawarką na podwoziu gąsiennicowym wraz z zespołem podającym, lub odbierającym i wózkiem załadowczym, lub zrzutowym w celu równomiernego załadunku na taśmociąg lub odbioru urobku z taśmociągu na zwałowarkę. Jest to element trwale związany ze zwałowarką i pracodawca kwalifikuje tą pracę jako pracę zdefiniowaną w art. 50d ust. 1 pkt 1 stawy emerytalnej (Załącznik III/3pkt 7). Z informacji tej wynikało także, że w okresach od 1 lutego 2003r. do nadal odwołujący wykonuje pracę jako operator zwałowarki, starszy operator zwałowarki-przodowy, starszy operator zwałowarki-starszy przodowy Oddział <span class="anon-block">G. (...)</span> <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block"> (...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">J.</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> w pełnym wymiarze czasu pracy wykonuje swoje obowiązki na maszynie podstawowej - zwałowarce na odkrywkach kopalni ruchu zakładu górniczego /zał. 3/III pkt 5.</p> <p>Zostały dołączone dokumenty akt osobowych głównie angaże, umowy o pracę, karty obiegowe oraz świadectwa kwalifikacyjne i potwierdzenie uprawnień.</p> <p>Po rozpoznaniu powyższego wniosku decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> znak <span class="anon-block"> (...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> przyznał <span class="anon-block">A. K.</span> prawo do emerytury górniczej na podstawie art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Ustalając wysokość emerytury organ rentowy przeliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 309 miesięcy przelicznikiem 1,2. Pozwany wskazał, że prawo do emerytury górniczej został przyznana w kwocie zaliczkowej i ostateczna wysokość świadczenia zostanie ustalona po wyjaśnieniu okresu pracy w przodku na stanowisku operatora zwałowarki oraz po wyjaśnieniu czy od 1 do 31 lipca 2010 r. odwołujący świadczył pracę.</p> <p>Z kolei zaskarżoną decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. znak; <span class="anon-block"> (...)</span> ponownie ustalił <span class="anon-block">A. K.</span> wysokość świadczenia oraz wznowił wypłatę świadczenia. Ustalając wysokość emerytury organ rentowy przeliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 376,8 miesięcy przelicznikiem 1,2.</p> <p>Ustalając wysokość emerytury organ rentowy przeliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 309 miesięcy przelicznikiem 1,2. Pozwany wskazał, że prawo do emerytury górniczej został przyznana w kwocie zaliczkowej i ostateczna wysokość świadczenia zostanie ustalona po wyjaśnieniu okresu pracy w przodku na stanowisku operatora zwałowarki oraz po wyjaśnieniu czy od <span class="anon-block">(...)</span> r. odwołujący świadczył pracę.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> odwołujący wniósł o podjęcie wypłaty emerytury i zaliczenie dalszego okresu zatrudnienia przedkładając świadectwo pracy z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r.</p> <p>Zaskarżoną decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. znak; <span class="anon-block"> (...)</span> ponownie ustalił <span class="anon-block">A. K.</span> wysokość świadczenia oraz wznowił wypłatę świadczenia. Ustalając wysokość emerytury organ rentowy przeliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 376,8 miesięcy przelicznikiem 1,2.</p> <p>Z załącznika do tej decyzji wynika, że ZUS nie uznał do ustalenia wysokości emerytury jako górniczej z przelicznikiem 1,8 okresu od 1 kwietnia 1999 r. do 26 lipca 2019r., wymienionych w świadectwie pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą jako zatrudnienie na stanowisku: rzemieślnicy zatrudnieni na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń, operatora koparek wielonaczyniowych i zwałowarek na odkrywce wymienionym w załączniku nr 3 cz. III pkt 7 i 5 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej. Zdaniem ZUS, dokumenty uzyskane u pracodawcy wskazują, że odwołujący zajmował w okresie od<span class="anon-block">(...)</span>do<span class="anon-block">(...)</span>stanowisku operatora urządzeń za i wyładowczych na odkrywce, które jest wymienione w załączniku nr 2 Rozporządzenia. Ponadto dokumentacja nadesłana przez pracodawcę nie potwierdza jednoznacznie jaki był charakter pracy wykonywanej przez odwołującego w całym okresie od <span class="anon-block">(...)</span> do <span class="anon-block">(...)</span> brak jest dowodu wykonywania przez odwołującego pracy górniczej w rozumieniu art. 50d ust. 1 ustawy emerytalnej i z tych względów ww. okresy przeliczono przelicznikiem 1,2.</p> <p>W charakterystyce stanowisk pracy odwołującego dot. spornych okresów sporządzonej na żądanie Sądu <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">K.</span> potwierdziła informacje zawarte w piśmie skierowanym do pozwanego z dnia 2 maja 2019r. (akta ZUS - przedstawione powyżej)</p> <p>Odwołujący pracując na stanowisku operatora urządzeń za i wyładowczych wchodził w skład załogi zwałowarki, pracował w systemie czterobrygadowym na zwałowarce <span class="anon-block"> (...)</span> i był zobowiązany czekać na pracownika zmieniającego. Do jego zadań należała obsługa wózka kablowego i taśm których było 3 i były one różnej długości oraz wykonywał wszystkie prace jako operator zwałowarki, nie mógł usiąść jedynie za sterami maszyny. Odpowiadał w tym czasie za sprawny przepływu nadkładu. Na zwałowarce pracują operatorzy zwałowarki, jak również operatorzy urządzeń za i wyładowczych. Pracą załogi zwałowarki kierował przodowy (brygadzista), który musi dbać o maszynę i załogę.</p> <p>Od 1 lutego 2003r. odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę operatora zwałowarki i każda jego dniówka była rejestrowana jako przodkowa, bowiem nie wykonywał innej pracy. Do zadań odwołującego należało sterowanie z pulpitu maszyną, kierowanie urobku zgodnie z technologią sypania.</p> <p>Na wstępie rozważań prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ rentowy przy obliczeniu wysokości emerytury odwołującego do okresów pracy górniczej odwołującego od 1 kwietnia 2003r. do 26 lutego 2019r. zastosował przelicznik 1,2, a przedmiotem sporu pozostawało to czy zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy winien być ten okres przeliczony przelicznikiem 1,8.</p> <p>Podkreślił, że przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 a)">art. 50a lub 50e</a>, stosuje się stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 51;art. 51 ust. 1)">art. 51 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 51 ust. 2)">ust. 2</a>, następujące przeliczniki:</p> <p>1) 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy;</p> <p>2) 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d;</p> <p>3) 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo na powierzchni i częściowo pod ziemią;</p> <p>4) 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego.</p> <p>Z powyższego wynika, że przy ustalaniu wysokości emerytury górniczej przelicznik 1,8 za każdy rok pracy stosuje się wyłącznie do pracy, o której mowa wart. 50d ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Pracami, do których stosuje się przelicznik 1,8, zgodnie z art. 50d ust. 1 Ustawy są okresy pracy w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych.</p> <p>Należy zatem przy tym mieć na względzie, że praca w przodkach to praca bezpośrednio wiążąca się z procesami związanymi z wydobywaniem kopalin, pozyskiwaniem złóż węgla brunatnego.</p> <p>Wykaz stanowisk pracy wykonywanej w przodkach uwzględnianej w wymiarze półtorakrotnym, powinno ustalić rozporządzenie wydane na podstawie delegacji ustawowej z art. 50d ust. 3 ustawy emerytalnej. Ponieważ rozporządzenie takie nie zostało wydane, obowiązuje nadal (z mocy art. 194 wskazanej ustawy) wykaz stanowisk zawarty w załączniku nr 2 i 3 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950020008" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty - Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8 ()">Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty</a> (Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830050032" title="Ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin - Dz. U. z 1983 r. Nr 5, poz. 32 (art. 5;art. 5 ust. 5;art. 6;art. 6 ust. 3)">art. 5 ust. 5 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 1995 r. Nr 30, poz. 154). wg załącznika</p> <p>Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że przepisy normujące nabywanie prawa do emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a dla oceny charakteru pracy górniczej nie mogą mieć decydującego znaczenia ani zakładowe wykazy stanowisk, ani protokoły komisji weryfikacyjnej kwalifikujące określone zatrudnienie jako pracę górniczą, lecz rzeczywisty zakres obowiązków ubezpieczonego.</p> <p>Zatem zastosowanie przelicznika 1,8 do pracy wnioskodawcy na stanowiskach wymienionych w załączniku nr 3 do rozporządzenia wymaga, by praca ta odpowiadała treści art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Wnioskodawca niewątpliwie przedłożył świadectwo wykonywania pracy górniczej za sporny okres, w którym zakwalifikowano jego pracę jako pracę wymienioną w art. 50d ust. 1 pkt 1 Ustawy emerytalnej na stanowiskach wymienionych w Załączniku nr 3/III pkt 7 i 5 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r.</p> <p>Przedłożył także wykazy dniówek, prowadzonych przez pracodawcę przez lata na bieżąco i bez udziału Komisji Weryfikacyjnej.</p> <p>Samo stwierdzenie przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy górniczej, że wnioskodawca zajmował stanowisko wymienione w załączniku nr 3 do rozporządzenia dział III pkt 7 tj. jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace elektryczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń nie jest jeszcze równoznaczne z wykonywaniem przez niego pracy, o której mowa w art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy.</p> <p>Załącznik nr 3/III wymienia stanowiska:</p> <p>1) górnik kopalni odkrywkowej,</p> <p>2) górnik strzałowy kopalni odkrywkowej,</p> <p>3) operator koparek jednonaczyniowych na odkrywce,</p> <p>4) operator spycharek i maszyn wieloczynnościowych na odkrywce,</p> <p>5) operator <span class="underline"> <!-- -->koparek wielonaczyniowych i zwałowarek</span> na odkrywce,</p> <p>6) operator pomp i sprężarek na odkrywce zatrudniony w przodku bezpośrednio w procesie urabiania,</p> <p>7) rzemieślnicy zatrudnieni na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy <span class="underline"> <!-- -->na koparkach i zwałowarkach</span>, wykonujący prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń,</p> <p>8) ratownicy kopalnianych drużyn ratowniczych, ratownicy zatrudnieni w <span class="anon-block"> (...)</span> lub okręgowych stacjach ratownictwa górniczego i mechanicy sprzętu ratowniczego drużyn kopalnianych, wykonujący pracę górniczą na stanowiskach wymienionych w załączniku nr 2.</p> <p>Stosowane nazewnictwo zajmowanego stanowiska pracy odwołującego i zakres wykonywanych przez niego obowiązków w całym spornym okresie, potwierdziły dokumenty oraz zeznania odwołującego oraz świadków. Wyniki postępowania dowodowego wskazują, że w spornym okresie wnioskodawca wykonywał pracę operatora urządzeń za i wyładowczych na zwałowarce od 1 kwietnia 1999r. do 31 stycznia 2003r. wchodząc w skład załogi zwałowarki, pracując w systemie czterobrygadowym.</p> <p>Natomiast w okresie od 1 lutego 2003r. do 26 lipca 2019r. odwołujący niezmiennie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy <strong> <!-- -->– </strong>pracę operatora zwałowarki w systemie czterobrygadowym.</p> <p>Jak wskazano wyżej wykaz stanowisk pracy, określony pomocniczo w załączniku nr 3 do rozporządzenia odnosi się zatem wyłącznie do wykonywanych zadań górnika, jeżeli spełniają one kryterium miejsca wykonywania pracy i jej charakteru określonego w przepisie art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy.</p> <p>W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone postępowanie potwierdziło dane zawarte w świadectwie pracy górniczej. Ubezpieczony w spornym okresie będąc zatrudnionym na stanowisku operatora zwałowarki wykonywał pracę w przodkach bezpośrednio przy wydobywaniu urobku, o której mowa w art. 50d powołanej powyżej ustawy - w ilości dniówek wykazanej w przedłożonych kartach ewidencyjnych (wykazach dniówek).</p> <p>Mając na względzie zarzut pozwanego, że praca operatora zwałowarki nie jest pracą górniczą wykonywaną w przodku węglowym, a w przodku zwałowym, Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że poza Załącznikiem 3/III) także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2017 r. wydanym w sprawie I UK 410/16, w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd dot. oceny prac elektrycznych jako pracy przodkowej, że prace elektryczne mogą zostać uwzględnione w kwalifikowany sposób (w wymiarze półtorakrotnym), jeśli po pierwsze, były wykonywane „bezpośrednio w przodku”, po drugie, „stale i w pełnym wymiarze czasu pracy”, i po trzecie, realizowane były <span class="underline"> <!-- -->„na koparkach i zwałowarkach”</span> i wykonywane były „przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń”. Czynniki te muszą zaistnieć kumulatywnie. W przeciwnym razie wykonywanej pracy nie można uwzględnić według promocyjnego przelicznika.</p> <p>W kontekście tego orzeczenia, praca elektryka wykonującego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na zwałowarce stanowi pracę przodkową, to tym bardziej stanowi ją praca operatora zwałowarki, pracującego w tym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>W ocenie Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, że wykazane przez pracodawcę wnioskodawcy dniówki - zarówno wymienione w załączniku do karty ewidencyjnej pracownika do świadectwa pracy z dnia 25 marca 2019r. powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu wysokości emerytury wnioskodawcy z zastosowaniem przelicznika 1,8 i wobec powyższego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477 <sup> <!-- -->14 </sup>§ 2 k.p.c.</a> orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.</p> <p>O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w zw. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (pkt II wyroku).</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację </strong>od powyższego wyroku wywiódł organ rentowy zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:</p> <p>1)  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 d;art. 50 d ust. 1;art. 50 d ust. 1 pkt. 1)">art. 50d ust. l pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. 2018r., poz. 1270 ze zm.) ustawy poprzez jego zastosowanie i nieuzasadnione stwierdzenie, że odwołujący w okresie od 1 kwietnia 1999r. do 26 lipca 2019r. wykonywał pracę górniczą liczoną w wymiarze półtorakrotnym, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do błędnego przekonania, że odwołującemu przysługuje za ten okres prawo do ustalenia wysokości emerytury górniczej z zastosowaniem przelicznika 1,8 zgodnie z art. 51 ust. l pkt 2 ww. ustawy; </p> <p>2)  naruszenie przepisu postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenie na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, że odwołujący w okresie od 1 kwietnia 1999r. do 26 lipca 2019r. wykonywał pracę górniczą w przodku, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 d;art. 50 d ust. 1;art. 50 d ust. 1 pkt. 1)">art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że odwołujący w spornym okresie pracy takiej nie wykonywał.</p> <p>Ponadto zarzucił, że Sąd Okręgowy w Koninie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy ustalił, że odwołujący w okresie od 1 kwietnia 1999r. do 26 lipca 2019r. wykonywał pracę górniczą w przodku, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 d;art. 50 d ust. 1;art. 50 d ust. 1 pkt. 1)">art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że odwołujący w spornym okresie pracy takiej nie wykonywał.</p> <p>Wskazując na powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> wniósł o zmianę wyroku sądu I instancji i oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego z dnia <span class="anon-block">(...)</span>znak: <span class="anon-block">(...)</span>, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.</p> <p>W odpowiedzi na apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą według norm przepisanych.</p> <p>Sąd Apelacyjny uznał apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za uzasadnioną.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Wyrokiem</span> z 20 kwietnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu (III AUa 670/20) zmienił zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że oddalił odwołanie oraz zasądził od odwołującego <span class="anon-block">A. K.</span> na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od odwołującego <span class="anon-block">A. K.</span> na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (pkt 2 wyroku).</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Skargę kasacyjną</span> do Sądu Najwyższego od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego z 20 kwietnia 2022 r. wniósł odwołujący <span class="anon-block">A. K.</span> zaskarżając go w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z dnia 16 października 2024 r. Sąd Najwyższy (III USKP 17/24) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. </strong> </p> <p>W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że skarga kasacyjna odwołującego okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku.</p> <p>Podkreślił, że ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1504. dalej jako nowelizacja z 2022 r.) z dniem 19 października 2022 r. do ustawy emerytalnej został dodany nowy art. 50d ust. 1a i w związku z tym nowe brzmienie otrzymał art. 50d ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stanowiąc, że przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym następujące okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego „w przodkach bezpośrednio przy urabianiu, ładowaniu i zwałowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących i zwałujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych”. W art. 50d ust. 1a ustawy emerytalnej zawarto ustawową definicję przodka, zgodnie z którą przez przodek rozumie się obszar wyrobiska górniczego, w którym są wykonywane prace bezpośrednio związane z wydobywaniem kopaliny lub drążeniem tego wyrobiska, w tym ścianę, a w odkrywkach również obszar związany bezpośrednio z urabianiem kopaliny, nadkładu lub skał otaczających oraz ze zwałowaniem, w tym formowaniem korpusu zwału, a także strefę przyprzodkową stanowiącą obszar bezpośrednio przyległy do przodka, ustalony w kopalni na podstawie organizacyjno-technicznych metod wykonywania robót górniczych, w której są wykonywane prace związane z odstawą urobku oraz utrzymaniem wyrobiska. Jak zauważono w uzasadnieniu do projektu nowelizacji z 2022 r. wyraźne wskazanie «zwałowania» jako czynności pozwoli na nadanie terminowi «przodek» także znaczenia obejmującego miejsce zwałowania oraz przyczyni się do usprawnienia i ujednolicenia orzekania w sprawach emerytalnych (zob. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2205. Sejm RP IX kadencji, s. 8). Ustawodawca w art. 9 nowelizacji z 2022 r. jednocześnie postanowił zatem, że do postępowań w zakresie ustalania prawa do górniczej emerytury i jej wysokości wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia nowelizacji stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym ustawą. W świetle zmian wprowadzonych do ustawy emerytalnej nowelizacją z 2022 r. traci zatem na znaczeniu ten nurt orzecznictwa Sądu Najwyższego, w którym przyjmowano, że praca w kopalni węgla brunatnego przy obsłudze zwałowarek nie może być zaliczana do pracy w przodku, która uprawniała do ustalenia wysokości emerytury wskaźnikiem 1,8. Nie budzi obecnie wątpliwości, że znowelizowane przepisy art. 50d ust. 1 pkt 1 oraz art. 50d ust. la ustawy emerytalnej pracę zwałowarek (<em> <!-- -->zwałowanie, w tym formowaniem korpusu zwału)</em> wiążą z pracą „w przodku”, która jest kwalifikowaną pracą górniczą i uprawnia do ustalenia wysokości emerytury przelicznikiem 1,8, a ponadto wprowadzają strefę przyprzodkową, ustalaną w kopalni na podstawie organizacyjno- technicznych metod wykonywania robót górniczych, w której są wykonywane prace związane z odstawą urobku oraz utrzymaniem wyrobiska. Stąd znaczenia nabierają prowadzone przez pracodawcę (kopalnię) wykazy dniówek półtorakrotnych, które prowadzone były dla osób wykonujących kwalifikowana pracę górniczą, a taki też wykaz posiadał skarżący, który uwzględnił Sąd pierwszej instancji.</p> <p>Zaznaczył, że z poczynionych w sprawie ustaleń, którymi Sąd Najwyższy jest związany (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(13);art. 398(13) § 2)">art. 398<sup> <!-- -->( 13)</sup> § 2 k.p.c.</a>) wynika, że skarżący od dnia 1 kwietnia 1999 r. do dnia 31 stycznia 2003 r. pracował jako operator przenośników taśmowych, operator przenośników wielogabarytowych w Oddziale <span class="anon-block"> (...)</span>, operator urządzeń za i wyładowczych w Oddziale <span class="anon-block">(...)</span> - Oddział <span class="anon-block">(...)</span> (zwałowanie) oraz od dnia 1 lutego 2003 r. jako operator zwałowarki, od dnia 1 kwietnia 2010 r. jako starszy operator zwałowarki w Oddziale <span class="anon-block">(...)</span>(od dnia 1 maja 2011 r. w Oddziale <span class="anon-block"> (...)</span>), od dnia 1 grudnia 2015 r. starszy operator zwałowarki - przodowy, starszy przodowy w oddziale <span class="anon-block">(...)</span>i miał ewidencjonowany wykaz dniówek. Ten ostatni okres (od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 26 lipca 2019 r.) jako uprawniający do zastosowania przelicznika 1,8 przy ustalaniu wysokości emerytury skarżącego przyjął organ rentowy w decyzji z dnia 8 marca 2023 r., wydanej po rozpoznaniu nowego wniosku skarżącego, który został przez niego złożony po dniu wejścia w życie nowelizacji z 2022 r. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 sierpnia 2024 r., III USKP 61/24 (niepubl.), w sprawie o prawo do emerytury górniczej wyraził pogląd, że wprowadzona nowelizacją z 2022 r. w art. 9 norma intertemporalna przełamuje zakaz retroakcji definicji legalnych. Wynikają z niego dwie konkluzje. Po pierwsze, że wolą ustawodawcy jest stosowanie wspomnianych przepisów na przyszłość, ale także wobec spraw „wszczętych i niezakończonych”. Po drugie, że nowe warunki określania kwalifikowanego stażu górniczego znajdują zastosowanie również do stanów faktycznych sprzed nowelizacji. Staje się to jasne, jeśli się uwzględni, że bez takiego założenia norma zawarta w art. 9 nowelizacji z 2022 r. byłaby pusta. Jeśli według art. 50a ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej ubezpieczony legitymował się 25 latami pracy górniczej (w przypadku mężczyzn), a zmieniane przepisy (art. 50d ust. 1 i ust. la) odnoszą się do tego stażu, modyfikując jedynie, że we wskazanych przypadkach pracę zalicza się w wymiarze półtorakrotnym, to oczywiste jest, że zwrot „stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą” upoważnia do twierdzenia, zgodnie z którym przepisy ustawy emerytalnej w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą stosuje się także do pracy wykonywanej przed wejściem w życie zmian normatywnych. Gdyby zmienione przepisy miały mieć zastosowanie tylko do zdarzeń przyszłych (powstałych od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej), to art. 9 tej ustawy byłby niepotrzebny. Sąd Najwyższy w cytowanym powyżej judykacie wskazał również że zakładając, iż zakres przepisów „przejściowych” nie może być zbiorem pustym, jedynym racjonalnym rozwiązaniem jest przyjęcie, że art. 9 nowelizacji z 2022 r. rozciąga oddziaływanie normy zmienionej (art. 50d ust. 1 i ust. la ustawy emerytalnej) na pracę wykonywaną przed dniem 19 października 2022 r., bo tylko w takim przypadku „stosowanie przepisów ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą” będzie mogło mieć zastosowanie do spraw „wszczętych i niezakończonych”.</p> <p>Z kolei w wyroku z dnia 17 stycznia 2023 r., III USKP 166/21 (LEX nr 3458497), Sąd Najwyższy zasygnalizował, że nowelizacja ustawy może stanowić doprecyzowanie, eliminujące możliwe (występujące) wątpliwości interpretacyjne (rozbieżności wykładni). W takim wypadku, przewidziane w niej rozwiązania normatywne, jakkolwiek obowiązujące „na przyszłość”, mogą być brane pod uwagę w procesie wykładni przepisów w celu oceny „zaszłych” stanów faktycznych. Wskazany zabieg interpretacyjny nie stoi w opozycji do zakazu retroakcji definicji legalnych. Warunkiem jest jednak, że przeprowadzona zmiana nie wprowadza „nowej jakości normatywnej”, a ogranicza się wyłącznie do uściślenia wątpliwości powstałych w trakcie procesu stosowania i interpretowania prawa. Natomiast art. 50d ust. 1a ustawy emerytalnej wprowadził dodatkowo „nową jakość prawną”, przesądzając, że pojęcie „przodka” zostało rozszerzone „o prace przy zwałowaniu urobku” i „o prace przy maszynach zwałujących”. Konkluzja ta uwiarygadnia potrzebę ustanowienia reguły z art. 9 nowelizacji z 2022 r., co oznacza tyle, że od dnia 19 października 2022 r. doszło do zmiany stanu prawnego (rozszerzenia pojęcia „przodka”) i z mocy tego przepisu szczególnego (art. 9 nowelizacji z 2022 r.) i ta „ekspansja znaczeniowa” ma zastosowanie także do pracy świadczonej przed tą datą.</p> <p>Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną, ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego i w konsekwencji charakteru pracy skarżącego w spornym okresie nie powinna zatem pomijać celu nowelizacji z 2022 r., która za pracę przodkową uznaje prace związane „ze zwałowaniem, w tym formowaniem korpusu zwału” i bez wątpienia nawiązuje do wcześniejszego odosobnionego nurtu orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie uznania takiej pracy jako pracy „w przodku” na podstawie art. 50d ust. 1 ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 października 2022 r., co uwzględnił Sąd pierwszej instancji. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że gdy po wydaniu decyzji doszłoby do korzystnej dla ubezpieczonych zmiany przepisów, w szczególności takich, które powodowałyby to, że ubezpieczony, któremu organ rentowy odmówił prawa do świadczenia z powodu niespełnienia określonej przesłanki, przesłankę tę spełniał w nowym stanie prawnym, to w takich przypadkach należy szeroko dopuścić uwzględnienie w stanie rzeczy nowego stanu prawnego, mimo iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ocenia się legalność decyzji na datę jej wydania i w większości wyklucza stosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316)">art. 316 k.p.c.</a> (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., II UK 235/11, OSNP 2013 nr 7-8, poz. 87).</p> <p>Nie bez znaczenie jest, że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy związany jest jedynie ustaleniami faktycznymi, a więc ocena zarzutów skargi kasacyjnej może być dokonywana z odpowiednim uwzględnieniem zmiany prawa materialnego, tym bardziej, że pojęcie przodka na gruncie powołanych w skardze przepisów (art. 50d ust. 1 pkt 1) nie było postrzegane jednolicie, o czym była już mowa w rozważaniach dokonanych powyżej, a celem nowelizacji z 2022 r. było ujednolicenie orzecznictwa w sprawach o prawo do emerytury górniczej i jej wysokości, czego wyrazem jest także norma intertemporalna nowelizacji (art. 9).</p> <p>Mając na względzie powyższe rozważania Sąd Najwyższy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(15))">art. 398<sup> <!-- -->15</sup> </a> § i oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(21))">art. 398<sup> <!-- -->21</sup> k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p> <strong> <!-- -->Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny zważył co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja organu rentowego jako niezasadna podlegała oddaleniu.</p> <p>W pierwszej kolejności podnieść należy, iż stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(20))">art. 398<sup> <!-- -->20</sup> k.p.c.</a> – Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.</p> <p>Sąd Apelacyjny rozpoznający obecnie sprawę, jest zatem związany wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 października 2022 r. (sygn. akt III USKP 17/24).</p> <p>Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowiła kwestia, czy w okresie od 1 kwietnia 1999 r. do 26 lipca 2019r. odwołujący wykonywał niezmiennie pracę zgodnie z art. 50d ustawy o emeryturach i rentach w przodku wymienioną w załączniku <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950020008" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty - Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8 (nr 3;nr 3 pkt. 3;nr 3 pkt. 5;nr 3 pkt. 7)">nr 3 pkt III pkt 5 i 7 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty</a>, i w związku z tym, czy zasadnym jest jego wniosek o przeliczenie pracy górniczej zamiast przelicznikiem 1,2 (zastosowanym przez ZUS w zaskarżonej decyzji) przelicznikiem 1,8 w ww. okresie.</p> <p>Sąd Apelacyjny przypomina nadto, że przy ustalaniu wysokości emerytury górniczej, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 51;art. 51 ust. 1)">art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz. U. 2018, poz. 1270 ze zm.), stosuje się następujące przeliczniki:</p> <p>1) 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy;</p> <p>2) 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d;</p> <p>3) 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo na powierzchni i częściowo pod ziemią;</p> <p>4) 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego.</p> <p>Stosownie z kolei do art. 50d ust. 1 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym następujące okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego:</p> <p>1) <span class="underline"> <!-- -->w przodkach</span> bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych;</p> <p>2) w drużynach ratowniczych.</p> <p>Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo stanowiska pracy, na których zatrudnienie zalicza się w myśl ust. 1 i 2 w wymiarze półtorakrotnym (ust. 3).</p> <p>W tym zakresie aktem prawnym nadal obowiązującym jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950020008" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty - Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8 ()">rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty</a> (Dz. U. 1995, nr 2 poz. 8 – dalej rozporządzenie z dnia 23 grudnia 1994r.). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950020008" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty - Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8 (§ 2)">§ 2 tego rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1994 r.</a>, za pracę górniczą w kopalniach węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i w innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla tych kopalń, określoną w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. z 1994r., nr 84, poz. 385 – dalej ustawa o zaopatrzeniu em. górników), uważa się okresy zatrudnienia na stanowiskach wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia (załącznik nr 2 - wykaz stanowisk pracy, na których zatrudnienie na odkrywce w kopalniach węgla brunatnego oraz przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalni węgla brunatnego uważa się za pracę górniczą). Z kolei § 3 stanowi, że za okresy pracy pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników, uważa się okresy pracy na stanowiskach wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia (załącznik nr 3 - wykaz stanowisk pracy, na których okresy pracy pod ziemią oraz w kopalniach siarki i węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym). Pod poz. 5 w przedmiotowym wykazie ujęto pracę w kopalni węgla brunatnego operatora zwałowarki, pod poz. 7 wymieniono rzemieślników zatrudnionych na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń. Wykaz stanowisk pracy, określony w ww. załączniku nr 3 do rozporządzenia z 1994 r., czyli stanowisk tzw. kwalifikowanej pracy górniczej, odnosi się wyłącznie do wykonywanych zadań górnika, jeżeli spełniają one kryteria miejsca wykonywania pracy i jej charakteru, określonego zgodnie z art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Za prace wymienione w załączniku nr 3 mogą więc być uznane tylko takie czynności wykonywane przez górnika, które są związane bezpośrednio z wykonywaniem czynności w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach porządkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Z kolei pojęcie „innych prac przodkowych” musi wiązać się z bezpośrednim i zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego, polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin (tak wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11.02.2010 r., I UK 236/09, LEX 585722 i z dnia 21.02.2012 r., I UK 295/11, OSNP 2013/304/38).</p> <p>Podkreślić należy, że przepisy normujące nabywanie prawa do emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a do oceny charakteru pracy górniczej, tym bardziej pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym, nie mogą służyć ani zakładowe wykazy stanowisk, ani też protokoły komisji weryfikacyjnej, kwalifikujące określone zatrudnienie, jako pracę górniczą zaliczaną w takim wymiarze (por. wyrok SN z dnia 8.01.2014 r., I BU 12/13, wyroki Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28.06.2013 r., III AUa 1127/12, LEX 1369319, z dnia 14.03.2017 r., III AUa 965/16).</p> <p>W przypadku sporu o kwalifikację danego stanowiska decydujące znaczenie dla uznania okresu zatrudnienia na tym stanowisku za pracę górniczą podlegającą zaliczeniu w wymiarze półtorakrotnym ma nie zatem nazwa stanowiska, lecz rodzaj faktycznie wykonywanej pracy (rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych) (tak: wyroki SN z dnia 18.03.2015 r., I UK 280/14, z dnia 2.06.2011 r., I UK 25/10 i z dnia 6.09.2011 r., I UK 70/11). Nie może tym samym o tym decydować wykaz stanowisk pracy sporządzony przez pracodawcę, ani zmiana kwalifikacji zajmowanego stanowiska pracy, dokonana przez komisję weryfikacyjną (tak: m.in. wyroki SN z dnia 22.04.2011 r., I UK 360/10, LEX nr 949021 i z dnia 6.09.2011 r., I UK 70/11, LEX nr 1102258 oraz postanowienie z dnia 19.01.2012 r., I UK 319/11, LEX nr 1215422), ani rozporządzenie wykonawcze, ani tym bardziej wewnętrzne zarządzenia pracodawcy, nie mogą przyznawać ubezpieczonym większych uprawnień, niż uczynił to ustawodawca, zaś wykładnia przepisów powołanego rozporządzenia z 1994 r. nie może zmieniać ani rozszerzać ustawowej definicji kwalifikowanej pracy górniczej. Innymi słowy, ocena pracy górniczej zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym powinna się koncentrować na jej ustawowych warunkach, tj. pojęciu tej pracy, a nie na samej nazwie stanowiska (tak: uzasadnienie wyroku SN z dnia 5.05.2011 r., I UK 382/10, LEX nr 863949).</p> <p>Z uwagi na powyższe – ustalenie, że w spornym okresie praca górnicza ubezpieczonego miała ten kwalifikowany charakter, winno znaleźć oparcie w wynikach całego postępowania dowodowego.</p> <p>Nadto Sąd Apelacyjny wskazuje, że ustawą z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw zmieniono <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 d;art. 50 d ust. 1;art. 50 d ust. 1 pkt. 1)">art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <span class="underline"> <!-- -->który od 19 października 2022 r</span>. otrzymał brzmienie „1) w przodkach bezpośrednio przy urabianiu, ładowaniu i zwałowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących i zwałujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych”.</p> <p>Nadto dodano definicję przodka, tak do art. 50d ust. 1 ww. ustawy dodano pkt 1a w brzmieniu: „1a) przez przodek rozumienie się obszar wyrobiska górniczego, w którym są wykonywane prace bezpośrednio związane z wydobywaniem kopaliny lub drążeniem tego wyrobiska, w tym ścianę, a w odkrywkach również obszar związany bezpośrednio z urabianiem kopaliny, nadkładu lub skał otaczających oraz ze zwałowaniem, w tym formowaniem korpusu zwału, a także strefę przyprzodkową stanowiąca obszar bezpośrednio przyległy do przodka, ustalony w kopalni na podstawie organizacyjno-technicznych metod wykonywania robót górniczych, w której są wykonywane prace związane z odstawą urobku oraz utrzymaniem wyrobiska.”</p> <p>Jednocześnie Sąd Apelacyjny zaznacza, że zgodnie z ww. ustawą art. 9 do postępowań w zakresie ustalania prawa do górniczej emerytury i jej wysokości wszczętych i niezakończonych przez dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. z 9 czerwca 2022r.) – a taką sprawą jest niewątpliwie sprawa z odwołania <span class="anon-block">A. K.</span> - stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.</p> <p>Z powyższego wynika, że pojęcie przodka zostało poszerzone również o m.in. obszar związany bezpośrednio z urabianiem kopaliny, nadkładu lub skał otaczających oraz ze zwałowaniem, a także strefę przyprzodkowa stanowiąca obszar bezpośrednio przyległy do przodka, ustalony w kopalni na podstawie organizacyjno-technicznych metod wykonywania robót górniczych, w której są wykonywane prace związane z odstawą urobku oraz utrzymaniem wyrobiska, dlatego mając na uwadze, że w spornym okresie odwołujący <span class="anon-block">A. K.</span> pracował najpierw jako operator przenośników taśmowych, operator przenośników wielogabarytowych i operator urządzeń za- i wyładowczych (w okresie od 1 kwietnia 1999 r. do 31 stycznia 2003 r.), a następnie jako operator na zwałowarce i jako starszy operator na zwałowarce-przodowy (od 1 lutego 203 r. do 26 lipca 2019r.), to jego pracę należy uznać za pracę przodkową z zastosowaniem przelicznika 1,8 (jak słusznie uznał Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku).</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należało, że odwołujący w spornym okresie wykonywał pracę górniczą bezpośrednio przy urabianiu urobku i innych pracach przodkowych, o której mowa w art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Zauważyć przy tym należy, że przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej pracownikom kopalni węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym czas pracy górniczej na przodku tylko wówczas, gdy spełnia się łącznie następujące przesłanki: co do miejsca wykonywania pracy, co do rodzaju czynności i co do obsługi wskazanych w ustawie maszyn i urządzeń.</p> <p>Zdaniem Sądu Odwoławczego odwołujący właśnie spełnia wszystkie te przesłanki.</p> <p>Zresztą organ rentowy ten ostatni okres (od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 26 lipca 2019 r.) jako uprawniający do zastosowania przelicznika 1,8 przy ustalaniu wysokości emerytury skarżącego przyjął w decyzji z dnia 8 marca 2023 r., wydanej po rozpoznaniu nowego wniosku skarżącego, który został przez niego złożony po dniu wejścia w życie nowelizacji z 2022 r. – potwierdzając tym samym zasadność odwołania w powyższym zakresie.</p> <p>Z kolei stosownie do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13);art. 477(13) § 1)">art. 477<sup> <!-- -->( 13 )</sup>§ 1 k.p.c.</a>, zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaskarżonego orzeczenia przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy. Z powyższych przyczyn, w związku z uwzględnieniem przez organ rentowy w decyzji z <span class="anon-block">(...)</span> r. spornego okresu od <span class="anon-block">(...)</span>r. do dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. w punkcie 1 wyroku Sąd Apelacyjny postanowił umorzyć postępowanie w zakresie żądania zastosowania przelicznika 1,8 do okresu pracy górniczej od 1 lutego 2003r. do 26 lipca 2019r. począwszy od 1 grudnia 2022r., albowiem w tym zakresie zaspokojono częściowo roszczenie odwołującego w toku procesu, a w pozostałym zakresie apelację na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił (w zakresie od 1 lipca 2019 r. tj. od miesiąca w którym złożono wniosek do 31 listopada 2022r.).</p> <p>Odnosząc się z kolei do okresu pracy odwołującego od 1 kwietnia 1999 r. do 31 stycznia 2003 r. w ocenie Sądu Apelacyjnego stwierdzić należało, że odwołujący w spornym okresie wykonywał pracę górniczą bezpośrednio przy urabianiu urobku i innych pracach przodkowych, o której mowa w art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.</p> <p>Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji wynika, że w spornym okresie (od 1 kwietnia 1999 r. do 31 stycznia 2003r.) odwołujący wykonywał pracę operatora urządzeń za i wyładowczych na zwałowarce wchodząc w skład załogi zwałowarki, pracując w systemie czterobrygadowym tj. wykonywał pracę rzemieślnika zatrudnionego na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonującego prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy i obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń, tj. wymienionej pod poz. 7, Działu III Załącznika nr 3 do rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1994r. jako zaliczaną w wymiarze półtorakrotnym, co w konsekwencji daje prawo do zastosowania przelicznika 1,8 do tych okresów.</p> <p>W ocenie Sądu Odwoławczego stosowane nazewnictwo zajmowanego stanowiska pracy odwołującego i zakres wykonywanych przez niego obowiązków w całym spornym okresie, potwierdziły dokumenty oraz zeznania odwołującego oraz świadków. Poza tym odwołujący legitymował się świadectwem pracy oraz wykazem dniówek.</p> <p>Jak już była mowa wyżej ustawą z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw zmieniono <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 d;art. 50 d ust. 1;art. 50 d ust. 1 pkt. 1)">art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> który <span class="underline"> <!-- -->od 19 października 2022 r.</span> otrzymał brzmienie „1) w przodkach bezpośrednio przy urabianiu, ładowaniu i zwałowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących i zwałujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych”.</p> <p>Nadto dodano definicję przodka, tak do art. 50d ust. 1 ww. ustawy dodano pkt 1a w brzmieniu: „1a) przez przodek rozumie się obszar wyrobiska górniczego, w którym są wykonywane prace bezpośrednio związane z wydobywaniem kopaliny lub drążeniem tego wyrobiska, w tym ścianę, a w odkrywkach również obszar związany bezpośrednio z urabianiem kopaliny, nadkładu lub skał otaczających <span class="underline"> <!-- -->oraz ze zwałowaniem</span>, w tym formowaniem korpusu zwału, a także strefę przyprzodkowa stanowiąca obszar bezpośrednio przyległy do przodka, ustalony w kopalni na podstawie organizacyjno-technicznych metod wykonywania robót górniczych, w której są wykonywane prace związane z odstawą urobku oraz utrzymaniem wyrobiska.”</p> <p>Sąd Apelacyjny wskazuje, że z powyższego wynika, iż pojęcie przodka zostało poszerzone również o m.in. obszar związany bezpośrednio z urabianiem kopaliny, nadkładu lub skał otaczających oraz ze zwałowaniem, dlatego jak słusznie ustalił Sąd I instancji przy stwierdzeniu, że odwołujący w spornym okresie pracował również na zwałowarce, tę pracę należy również uznać za pracę przodkową z zastosowaniem przelicznika 1,8.</p> <p>Odwołujący pracując na stanowisku operatora urządzeń za i wyładowczych w okresie od 1 kwietnia 1999 r. do 31 stycznia 2003r. wchodził w skład załogi zwałowarki, pracował w systemie czterobrygadowym na zwałowarce <span class="anon-block"> (...)</span> i był zobowiązany czekać na pracownika zmieniającego. Do jego zadań należała obsługa wózka kablowego i taśm których było 3 i były one różnej długości oraz wykonywał wszystkie prace jako operator zwałowarki, nie mógł usiąść jedynie za sterami maszyny. Odpowiadał w tym czasie za sprawny przepływu nadkładu. Na zwałowarce pracują operatorzy zwałowarki, jak również operatorzy urządzeń za i wyładowczych. Pracą załogi zwałowarki kierował przodowy (brygadzista), który musi dbać o maszynę i załogę.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego zatem Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że obowiązki odwołującego mieszczą się w definicji pracy górniczej kwalifikowanej.</p> <p>Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385;art. 385 § 1)">art. 385 § 1 k.p.c.</a> postanowił oddalić apelację (punkt 2 wyroku).</p> <p>Sąd Apelacyjny zaznacza, że zarzuty sformułowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w apelacji są nietrafione (zarówno w zakresie naruszenia prawa materialnego jak i procesowego) i Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia, zarzuty powołane w apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w żadnej mierze nie wzruszyły rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd I instancji (jedynie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13);art. 477(13) § 1)">art. 477<sup> <!-- -->13 </sup>§ 1 k.p.c.</a> umorzono postępowanie w części z uwagi na decyzję z 8 marca 2023r.).</p> <p>O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, 1<sup> <!-- -->1</sup> i 3 k.p.c.</a> i przepisu § 10 ust.1 pkt 2 i § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015r. Mając powyższe na względzie, zasądzono od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">P.</span> na rzecz odwołującego <span class="anon-block">A. K.</span> kwotę 480 zł (2x240 zł) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej i postępowaniu przed Sądem Najwyższym – punkt 3 wyroku.</p> <p>sędzia Marta Sawińska</p> </div>