Ppolska.starec← UrzadnikLog in

III AUa 540/24

Common courts2025-02-26
Case number
III AUa 540/24
Judgment date
2025-02-26
Type
SENTENCE

Judges

Iwona Jawor-Piszcz (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Judgment text

<p>Sygn. akt III AUa 540/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 26 lutego 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="236"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący: Sędzia</p> </td> <td> <p>(del.) Iwona Jawor-Piszcz</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Protokolant: starszy sekretarz sądowy Urszula Goluch-Nikanowicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. w Lublinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">A. K.</span> oraz <span class="anon-block">T. P. (1)</span>, <span class="anon-block">K. P.</span> prowadzących <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowego (...) Spółkę cywilną</span> <span class="anon-block">K. P.</span>, <span class="anon-block">T. P. (1)</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>o podleganie ubezpieczeniu społecznemu</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawczyni <span class="anon-block">A. K.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu</p> <p>z dnia 29 sierpnia 2024 r. sygn. akt VI U 824/21</p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie sądowe od dnia 13 sierpnia 2024 roku i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postepowania.</strong> </p> <p>Iwona Jawor-Piszcz</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III AUa 540/24</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w Radomiu, wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2024 roku, po rozpoznaniu w odwołań <span class="anon-block">A. K.</span> i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Cywilnej <span class="anon-block">K. P.</span> i <span class="anon-block">T. P. (1)</span> przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">R.</span> o podleganie ubezpieczeniu społecznemu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">R.</span> z dnia 30 lipca 2021 roku Nr <span class="anon-block">(...)</span> w pkt I oddalił odwołania, w pkt II zasądził od <span class="anon-block">A. K.</span> i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Cywilnej<span class="anon-block">K. P.</span> i <span class="anon-block">T. P. (1)</span> kwoty po 180 złotych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">R.</span> tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej.</p> <p>Na dzień 1 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> posiadała wykształcenie średnie – ukończone LO w <span class="anon-block">N.</span>nad <span class="anon-block">P.</span>. Była studentką 6 roku Wydziału Lekarskiego <span class="anon-block"> (...)</span>. W terminie od 1 do 21 lutego 2021 roku odbywała się zimowa sesja egzaminacyjna. W dniu 10 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> zdawała egzamin z chirurgii. Zajęcia w semestrze letnim przebiegały od 22 lutego 2021 roku do 2 kwietnia 2021 roku, od 12 kwietnia 2021 roku do 30 kwietnia 2021 roku i od 10 maja 2021 roku do 18 czerwca 2021 roku. W terminie od 22 do 26 lutego 2021 roku grupa do której była przypisana wnioskodawczyni miała zajęcia z przedmiotu okulistyka w godzinach 8.00-11.30. Wnioskodawczyni nie posiadała żadnego doświadczenia zawodowego. Studia ukończyła 15 lipca 2021 roku.</p> <p>Od dnia 1 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> była zatrudniona w PPHU <span class="anon-block">(...)</span> s.c. <span class="anon-block">K. P.</span>, <span class="anon-block">T. P. (1)</span> w <span class="anon-block">N.</span> nad <span class="anon-block">P.</span> na podstawie pisemnej umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 5300 zł brutto na stanowisku opiekuna klienta. Na tę okoliczność została skierowana do lekarza uprawnionego do badań profilaktycznych i w dniu 31 stycznia 2021 roku otrzymała od lekarza <span class="anon-block">D. D.</span> zaświadczenie o zdolności do pracy na stanowisko account menager z terminem badań kontrolnych na dzień 31 stycznia 2025 roku. Zgodnie z umową miejscem wykonywania pracy miała być siedziba firmy przy <span class="anon-block">pl. (...)</span> w <span class="anon-block">N.</span> nad <span class="anon-block">P.</span>, faktycznie miała pracować przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. W dniu 16 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> została zgłoszona przez pracodawcę do ubezpieczenia społecznego. Wnioskodawczyni jest córką właścicieli Spółki. Miała pracować po 8 godzin dziennie od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 17.00, sporadycznie w sobotę. Do zakresu obowiązków <span class="anon-block">A. K.</span> zgodnie z pisemnym zakresem głównych obowiązków należało: kompleksowa obsługa partnerów handlowych, najemców oraz klientów strategicznych, proponowanie aktualnej oferty firmy, ustalanie zasad i warunków współpracy, rozwiązywanie zaistniałych problemów, budowanie pozytywnego wizerunku firmy, poszukiwanie nowych najemców na powierzchnie posiadanych lokali, otwartość i dyspozycyjność na dodatkowe obowiązki. Głównym zajęciem wnioskodawczyni miała być opieka nad klientami, którzy posiadali ze Spółką umowy najmu na określone powierzchnie oraz pozyskiwanie nowych klientów na wolne powierzchnie, dbanie o dobry wizerunek i komunikację przestrzeni publicznej.</p> <p> <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe (...) Spółka cywilna</span> – <span class="anon-block">K. P.</span>, <span class="anon-block">T. P. (1)</span> rozpoczęło wykonywanie działalności gospodarczej w dniu 27 grudnia 2016 roku. Właścicielami Spółki są <span class="anon-block">K. P.</span> i <span class="anon-block">T. P. (1)</span>. Spółka prowadzi przeważającą działalność gospodarczą w zakresie pozostałego transportu lądowego pasażerskiego, gdzie indziej niesklasyfikowanego. Zajmuje się także kupnem i sprzedażą nieruchomości na własny rachunek, wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami, działalnością pocztową i kurierską, pozostałymi ubezpieczeniami osobowymi i majątkowymi, usługami, finansami oraz innymi. Miejscem wykonywania działalności jest <span class="anon-block">N.</span> nad <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">pl. (...)</span> oraz <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Pod pierwszym adresem znajduje się księgowość i pion motoryzacyjny zajmujący się transportem, pośrednictwem, handlem towarów i pojazdów mechanicznych. W drugim budynku znajdują się pomieszczenia administracyjne, w których pracują osoby zajmujące się zarządzaniem posiadanymi nieruchomościami. Na terenie <span class="anon-block">N.</span>nad<span class="anon-block">P.</span> Spółka posiada trzy duże obiekty handlowo-usługowe o pow. od 2000 do 6000 metrów. W budynku o pow. 6000 m jest bank, restauracja, Biedronka, gabinety okulistyczne. W jednym z budynków jest <span class="anon-block"> (...)</span> Centrum Medyczne. Spółka w styczniu 2021zatrudniała 3 osoby: <span class="anon-block">R. O.</span> na stanowisku mechanika za wynagrodzeniem 2800 zł plus premia, <span class="anon-block">H. O.</span> na stanowisku sprzątaczki za wynagrodzeniem 2800 zł i <span class="anon-block">I. W.</span> na stanowisku pracownika biurowego za wynagrodzeniem 2800 zł. W lutym i marcu 2021 roku wynagrodzenie <span class="anon-block">R. O.</span> i <span class="anon-block">I. W.</span> nie uległo zmianie, natomiast <span class="anon-block">H. O.</span> została zatrudniona na podstawie umowy zlecenia za wynagrodzeniem 500 zł. W kwietniu dodatkowo zatrudniono <span class="anon-block">B. O.</span> jako kierowcę za wynagrodzeniem 2800 zł, nie zatrudniano <span class="anon-block">H. O.</span>. W lutym 2021 roku przy <span class="anon-block">pl. (...)</span> pracowali właściciele Spółki oraz <span class="anon-block">R. O.</span>, <span class="anon-block">I. W.</span> i <span class="anon-block">H. O.</span>. Pod drugim adresem miała pracować wyłącznie <span class="anon-block">A. K.</span>. Na koniec 2020 roku Spółka uzyskała dochód w wysokości 92756,23 zł, w styczniu 2021 roku – 1465,21 zł, zaś w lutym 2021 roku – 9713,60 zł.</p> <p> <span class="anon-block">A. K.</span> od dnia 1 marca 2021 roku przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą. O ciąży dowiedziała się 5, 6 lub 7 lutego 2021 roku na podstawie wykonanego testu ciążowego. Na wizycie w dniu 26 lutego 2021 roku lek. <span class="anon-block">A. S.</span> ustaliła, że wnioskodawczyni jest w drugim miesiącu ciąży, ciąża jest zagrożona. W dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku wnioskodawczyni urodziła syna.</p> <p>Po przejściu <span class="anon-block">A. K.</span> na zwolnienie lekarskie Spółka nie zatrudniła innego pracownika. Obowiązki ubezpieczonej przejęli wspólnicy Spółki i pracownik biurowy <span class="anon-block">I. W.</span>, wykonujący je również przed jej zatrudnieniem. Wnioskodawczyni nie powróciła do pracy, umowa została z nią rozwiązana z dniem 10 października 2022 roku za porozumieniem stron. Z dniem 11 października 2022 roku została wyrejestrowana z ubezpieczenia przez <span class="anon-block"> PPHU (...)</span>. W okresie od 1 października 2022 roku do 18 grudnia 2024 roku odbywała staż medyczny w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> </p> <p>W związku z wpływem w dniu 15 kwietnia 2021 roku wniosku o wypłatę zasiłku chorobowego dla <span class="anon-block">A. K.</span> od 6 kwietnia 2021 roku z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek <span class="anon-block"> PPHU (...) Spółka cywilna</span>, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> w dniu 5 maja 2021 roku wszczął postępowanie wyjaśniające na okoliczność potwierdzenia faktu zatrudnienia w/w ubezpieczonej od 1 lutego 2021 roku.</p> <p>Decyzją z dnia 30 lipca 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> stwierdził, że <span class="anon-block">A. K.</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block"> PPHU (...) Spółka cywilna</span> nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu w okresie od 1 lutego 2021 roku. Organ rentowy wskazał, że okoliczności wykazane w sprawie świadczą o braku realnej potrzeby zatrudnienia pracownika. Za powyższym przemawiał: krótki okres zatrudnienia, <br/>po którym ubezpieczona przechodzi na zwolnienie lekarskie. Po przejściu na zwolnienie lekarskie płatnik składek nie zatrudnia innej osoby i sam przejmuje obowiązki ubezpieczonej. Także przed zatrudnieniem ubezpieczonej nikt inny nie był zatrudniony na stanowisku opiekun klienta; brak kwalifikacji i doświadczenia zawodowego do pracy na stanowisku opiekun klienta; niewiarygodność zeznań ubezpieczonej odnośnie poszukiwania pracy, odpowiedzi na ofertę pracy, jak również znajomość z widzenia właściciela Spółki, gdyż ubezpieczona jest córką właścicieli Spółki; brak materialnych dowodów na wykonywanie pracy przez ubezpieczoną; niewiarygodne zeznania pracowników Spółki, którzy potwierdzali że widywali ubezpieczoną w Spółce, co nie potwierdza wykonywania przez nią pracy, ponieważ jako córka właścicieli mogła pojawiać się w Spółce w celach prywatnych. W ocenie organu rentowego opisane wyżej okoliczności można uznać za naruszenie zasad współżycia społecznego polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników systemu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 k.p.</a>, a zatrudnienie <span class="anon-block">A. K.</span> było fikcyjne i ukierunkowane na nabycie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.</p> <p>Sąd Okręgowy ocenę stanu faktycznego rozpoczął od przytoczenia regulacji prawnej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 11;art. 11 ust. 1;art. 12;art. 12 ust. 1;art. 13;art. 13 pkt. 1)">art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1, art.12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> <em> <!-- -->(Dz.U.2024 poz. 497 tekst jednolity ze zm. zwanej dalej ustawa systemową)</em> oraz <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> Sąd pierwszej instancji uznał za nie budzący wątpliwości, iż nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Jednakże samo jednak zawarcie umowy o pracę nie jest wystarczające, a jedynie rzeczywiste pozostawanie w stosunku pracy, daje podstawę do podlegania ubezpieczeniom. Zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego z tytułu zawarcia umowy o pracę bez nawiązania stosunku pracy wiążącego się z wykonywaniem obowiązków pracowniczych nie ma podstawy faktycznej <em> <!-- -->(tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2013 roku, I UK 472/12, LEX nr 1356412</em>). Przystąpienie do ubezpieczenia i opłacanie składki przez podmiot, który nie świadczy pracy, nie stanowi przesłanki objęcia ubezpieczeniem społecznym i stania się jego podmiotem. Skutku takiego nie wywołuje zawarcie umowy o pracę, której strony stwarzają pozór realizacji przez ubezpieczonego czynności odpowiadających treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>, czyli wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, za wynagrodzeniem, odpowiadającym ilości i jakości świadczonej pracy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 78)">art. 78 k.p.</a>). Tym samym bycie podmiotem ubezpieczenia związane jest wyłącznie z realizacją podstawowego dla stosunków tego ubezpieczenia warunku wykonywania pracy w ramach stosunku pracy. <br/>W świetle tego istotne jest, czy pracownik zawierający umowę o pracę w rzeczywistości pracę taką wykonywał <em> <!-- -->(por. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2011 roku, II UK 69/11, LEX nr 1108830; wyrok sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 roku, II UK 32/96, OSNAPiUS 1997, nr 15, po. 275; wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 1998 roku, II UKm 2/98, OSNAPiUS 1999, nr 7, poz. 251; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 1998 roku, II UKN 568/97, OSNAPiUS 1999, nr 5, poz. 187; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1998 roku, II UKN 199/98, OSNAPiUS 1999, nr 18, poz. 591; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1999 roku, I PKN 541/98, OSNP 2000/5/180, M. Prawn. 2000/4/254, LEX nr 39125).</em> Gdy umowa jest przez strony wykonywana, nie może być mowy o pozorności, co jednak nie wyklucza możliwości badania, czy zawarcie umowy nie zmierzało do obejścia prawa <em> <!-- -->(tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2010 roku, I UK 261/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001 roku, II UKN 258/00, OSNP 2002/21/527).</em> Podleganie ubezpieczeniom społecznym wiąże się z przynależnością do określonej w art. 6 ustawy systemowej grupy osób. Zatem nie podlega tym ubezpieczeniom ten, kto został do nich zgłoszony jako osoba do danej grupy należąca, w sytuacji gdy w rzeczywistości nie ma ona cech pozwalających ją do niej zaliczyć. Innymi słowy nie podlega ubezpieczeniom ten, kto został zgłoszony jako pracownik, lecz pracownikiem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a> nie jest, choćby de facto wykonywał jakąś pracę, lecz w ramach innego stosunku.</p> <p>Kwestią sporną jak ocenił Sąd Okręgowy było ustalenie czy w okresie od dnia 1 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> była pracownikiem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> Wnioskodawczyni jak i wnioskodawca <span class="anon-block">T. P. (1)</span> w toku całego postępowania przekonywali, że <span class="anon-block">A. K.</span> rzeczywiście świadczyła pracę. W ocenie Sądu Okręgowego zeznania te są niewiarygodne w zakresie, w jakim zmierzają do wykazania, iż do momentu powstania niezdolności do pracy skarżąca świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wykonując powierzone jej obowiązki pracownicze. Na okoliczność świadczenia pracy pisemne zeznania złożyli również <span class="anon-block">M. K.</span> (lekarz prowadzący <span class="anon-block"> (...)</span> Centrum Medyczne w <span class="anon-block">N.</span> na <span class="anon-block">P.</span>) i <span class="anon-block">M. N.</span> (zainteresowany wynajmem placu pod budowę pawilonu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w<span class="anon-block">N.</span> nad <span class="anon-block">(...)</span>). <span class="anon-block">M. K.</span> zeznał, że <span class="anon-block">T. P. (2)</span> przedstawił mu swoją córkę jako reprezentującą go i odpowiadającą za funkcjonowanie budynku. Świadek podał, że oprowadził ją po swoim Centrum i proponował w przyszłości współpracę jako lekarzowi. Podał, że wnioskodawczyni kontaktowała się z nim telefonicznie, interesowała charakterem jego działalności. Nie potrafił jednak wskazać ilości spotkań, ani kontaktów telefonicznych. Jednocześnie podał, że osobiście w Centrum przebywał średnio dwa razy w tygodniu, nie mógł zatem obserwować czy wnioskodawczyni faktycznie codziennie świadczyła pracę. Co więcej na wiarygodność zeznań świadka rzutuje fakt, iż jak wskazał obecnie kontaktuje się z wnioskodawczynią, ale jako lekarze. Świadek <span class="anon-block">M. N.</span> zeznał, że kontaktował się wielokrotnie z wnioskodawczynią i spotykał w <span class="anon-block">N.</span> nad <span class="anon-block">P.</span>, nie potrafił jednak wskazać szczegółów rozmów, dat. Podał, że rozmowy najczęściej dotyczyły szczegółów związanych z jego pawilonem np. korzystanie z parkingu, śmieci, łazienki. Zeznania te nie potwierdzają zatem, że wnioskodawczyni codziennie świadczyła pracę, w pełnym wymiarze godzin, bowiem świadek nie codziennie przebywał na <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Nie podał częstotliwości i czasookresu rozmów.Na potwierdzenie wykonywania przez wnioskodawczynię pracy pracodawca przedłożył umowę najmu zawartą pomiędzy <span class="anon-block">W. O.</span> oraz <span class="anon-block"> PPHU (...) s.c.</span> <br/>a <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> z dnia 25 marca 2021 roku. Zarówno <span class="anon-block">A. K.</span>, jak i <span class="anon-block">T. P. (1)</span> twierdzili, że umowa ta była efektem czynności podejmowanych przez wnioskodawczynię, wysłania formularza, rozmów telefonicznych. Wnioskodawczyni zeznała, że znajdowała nowych najemców na wolne lokale, w internecie wyszukiwała firmy, <br/>z internetu brała gotowe formularze, które wypełniała i wysyłała do firm z informacją o możliwości najmu. Na potwierdzenie powyższego nie przedstawiono jednak takowych formularzy, czy e-maili wysłanych do firm. Co więcej w toku postępowania przed organem emerytalnym zwrócono się do <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> celem ustosunkowania się do kontaktów jakie ubezpieczona miała z nimi nawiązywać. Mimo odebrania korespondencji i rozmowy telefonicznej z pracownikiem Oddziału ZUS, Spółka nie udzieliła odpowiedzi na pytania dotyczące współpracy z <span class="anon-block">A. K.</span>. Brak jest zatem namacalnych dowodów, że wnioskodawczyni faktycznie uczestniczyła w jakikolwiek sposób w zawarciu w/w umowy. Podkreślił, że żaden z pracowników zatrudnionych w spornym okresie w <span class="anon-block"> PPHU (...)</span>, a przesłuchanych w toku postępowania ZUS nie był w stanie przedstawić okresu, ani szczegółów zatrudnienia wnioskodawczyni. Szczególnie dziwi, że okoliczności takich nie znała <span class="anon-block">I. W.</span>, która była w Spółce pracownikiem biurowym, pracowała przy dokumentach księgowych, wreszcie miała wykonywać czynności należące do zakresu obowiązków wnioskodawczyni zarówno przed jej zatrudnieniem, jak i po przejściu na zwolnienie lekarskie. Istotne jest również to, że przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> miała pracować wyłącznie wnioskodawczyni, kiedy zarówno przed jej zatrudnieniem, jak i później, wszyscy pozostali pracownicy pracowali wyłącznie przy <span class="anon-block">pl. (...)</span>. Co więcej istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że na dzień 1 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> była studentką 6 roku Wydziału Lekarskiego <span class="anon-block"> (...)</span>. W terminie od 1 do 21 lutego 2021 roku odbywała się zimowa sesja egzaminacyjna. W dniu 10 lutego 2021 roku <span class="anon-block">A. K.</span> zdawała egzamin z chirurgii. Jak sama zeznała do egzaminu przygotowywała się kilka tygodni z uwagi na bardzo dużo materiału i ciężki egzamin. Trudno zatem dać wiarę, iż w okresie od 1 do 9 lutego, tj. bezpośrednio przed egzaminem po osiem godzin spędzała w pracy, a nie przygotowywała się do egzaminu. Zauważyć również należy, że w dacie samego egzaminu 10 lutego 2021 roku na liście obecności w pracy znajduje się podpis wnioskodawczyni, co rzutuje na wiarygodność danych znajdujących się na tej liście. Co więcej jak wynika z kserokopii zaświadczenia <span class="anon-block"> (...)</span> i pisma <span class="anon-block"> (...)</span>, zajęcia w semestrze letnim przebiegały od 22 lutego 2021 roku do 2 kwietnia 2021 roku, od 12 kwietnia 2021 roku do 30 kwietnia 2021 roku i od 10 maja 2021 roku do 18 czerwca 2021 roku. W terminie od 22 do 26 lutego 2021 roku grupa do której była przypisana wnioskodawczyni miała zajęcia z przedmiotu okulistyka w godzinach 8.00-11.30. Sama wnioskodawczyni przyznała, że w tym czasie miała zajęcia, próbowała natomiast usprawiedliwiać się, że były to zajęcia zdalne, albo pobierała tylko materiały i filmiki. Jednocześnie przyznała, że uczestniczyła w tych spotkaniach, a pracodawca wyrażał na to zgodę, było to w godzinach pracy. Powyższe oznacza, że nie mogła wykonywać w tym czasie pracy, a na pewno nie wykonywała jej w pełnym wymiarze czasu pracy. Należy również zwrócić uwagę na okoliczność, że wnioskodawczyni jest córką właścicieli <span class="anon-block"> PPHU (...)</span>, o ciąży zarówno ona jak i rodzice dowiedzieli się w dniach 5-7 lutego 2021 roku, zaś zgłoszenie jej do ubezpieczenia społecznego nastąpiło dopiero w dniu 16 lutego 2021 roku.</p> <p>Na brak realnej potrzeby zatrudnienia wnioskodawczyni wskazuje również okoliczność, zdaniem Sądu Okręgowego, że zarówno przed jej zatrudnieniem, jak i po przejściu na zwolnienie lekarskie na zatrudniano pracownika na stanowisku opiekun klienta, a czynności rzekomo wykonywane przez wnioskodawczynię mieli świadczyć właściciele i <span class="anon-block">I. W.</span>. Zatrudnienia za wynagrodzeniem 5 300 zł nie uzasadniała także sytuacja finansowa firmy, której dochód w styczniu 2021 roku wyniósł 1 465,21 zł, zaś w lutym 2021 roku – 9713,60 zł, a także wynagrodzenia pozostałych pracowników – 2800 zł brutto miesięcznie.</p> <p>Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że strony istotnie nawiązały umowę o pracę. Nie można, jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji, stwierdzić czy czynności pracownicze były faktycznie wykonywane przez <span class="anon-block">A. K.</span>, codziennie w pełnym wymiarze czasu w granicach powierzonych obowiązków i stanowiska.</p> <p>Do ustalenia, iż doszło do powstania pomiędzy stronami stosunku pracy nie jest wystarczające spełnienie warunków formalnych zatrudnienia, takich jak zawarcie umowy o pracę, czy uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o zdolności do pracy na stanowisku account menager, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Koniecznym było ustalenie, że strony miały zamiar wykonywać obowiązki stron stosunku pracy i to czyniły. Nie może być bowiem tolerowana sytuacja, w której osoba zainteresowana w uzyskaniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, do których nie ma tytułu, z pomocą płatnika składek wytwarza dokumenty służące wyłącznie do tego celu. Strony nie przedstawiły żadnych dowodów potwierdzających codzienny kontakt między nimi i kontrolowania przez właścicieli Spółki pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię.</p> <p>Mając na uwadze powyższe okoliczności zdaniem Sądu Okręgowego, zawarcie umowy o pracę podyktowane było chęcią uzyskania przez <span class="anon-block">A. K.</span> świadczeń związanych z macierzyństwem. Niewątpliwie żaden przepis ustawy nie zabrania zatrudniania kobiet w zaawansowanej nawet ciąży. Wręcz przeciwnie, przepisy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w wielu przypadkach szczególnie chronią interesy pracownic będących w ciąży. Co więcej zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa przyjmowanie z góry założenia, że umowa zawarta z kobietą w ciąży jest pozorna nosi znamiona dyskryminacji. Jednak te ogólne dyrektywy nie mogą służyć wyłudzaniu środków z ubezpieczenia społecznego. W szczególności nawiązanie stosunku pracy nie może nastąpić dla pozoru. W ocenie Sądu Okręgowego jedynym celem zawarcia umowy o pracę było uzyskanie przez <span class="anon-block">A. K.</span> świadczeń z tytułu macierzyństwa z ZUS.</p> <p>Z tych względów zasadnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> stwierdził, że nie istnieją podstawy do objęcia wnioskodawczyni obowiązkowo ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym od dnia 1 lutego 2021 roku.</p> <p>Dlatego też Sąd Okręgowy z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477<sup> <!-- -->14 </sup>§ 1 k.p.c.</a> oddalił odwołania skarżących, uznając zaskarżoną decyzję za zasadną, o czym orzekł w punkcie I. sentencji wyroku.</p> <p>Orzeczenie o kosztach procesu Sąd pierwszej instancji uzasadnił <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych <em> <!-- -->(Dz.U.2023.1935 tekst jednolity ze zm.)</em> Sąd zasądził od <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block"> PPHU (...) s.c.</span> <span class="anon-block">K. P.</span>, <span class="anon-block">T. P. (1)</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">R.</span> kwoty po 180 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu, o czym orzekł w punkcie II. sentencji orzeczenia.</p> <p>Z wyrokiem nie zgodziła się wnioskodawczyni <span class="anon-block">A. K.</span>. Zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając:</p> <p>I.  obrazę prawa materialnego:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwie zastosowanie tego przepisu, polegające na uznaniu, że w sprawie nie doszło do faktycznego zawarcia umowy o pracę, a <span class="anon-block">A. K.</span> nie była w okresie od dnia 1 lutego 2021 r. pracownikiem w rozumieniu w/w przepisu, podczas gdy stosunek pracy <span class="anon-block">A. K.</span> ze <span class="anon-block"> spółką PPHU (...) Spółka Cywilna</span> wypełniał wszystkie przesłanki wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a>, był przez pracownika rzeczywiście realizowany pod kontrolą pracodawcy i w miejscu przez niego wskazanym,</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 §1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 k.p.</a>, przez dokonanie oceny umowy o pracę ubezpieczonej ze spółką jako nieważnej, bowiem mającej na celu uzyskanie przez nią świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych, podczas gdy nie można przyjąć, że jeżeli stronom umowy o pracę przyświeca taki właśnie cel, to czynność prawna jest nieważna z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 §1 k.c.</a>, albowiem sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako motywacja do podjęcia zatrudnienia, nie świadczy o zamiarze obejścia prawa;</p> <p>II.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na:</p> <p>a.  bezzasadnym wywodzeniu z faktu, że ubezpieczona jest córką właścicieli spółki, fikcyjności okoliczności związanych z zawarciem i wykonywaniem stosunku pracy, podczas, gdy brak jest prawnych regulacji nakazujących bardziej rygorystyczne weryfikowanie tego typu umów w odniesieniu do osób spokrewnionych,</p> <p>b.  wybiórcze uznanie, że sytuacja finansowa firmy nie pozwalała na zatrudnienie wnioskodawczyni na ustalonych warunkach finansowych, czego uzasadnieniem miały być dochody firmy ze stycznia i lutego 2021 r., podczas gdy na koniec 2020 r. spółka uzyskała dochód w kwocie 92 756,23 zł, pozwalający na wypłatę umówionego wynagrodzenia, jednak tą okoliczność Sąd pominął,</p> <p>c.  wywiedzenie niekorzystnych dla wnioskodawczyni skutków prawnych z faktu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w dwóch lokalizacjach, wyodrębnionych organizacyjnie, co skutkuje brakiem potrzeby przebywania wnioskodawczyni przy <span class="anon-block">pl. (...)</span> w <span class="anon-block">N.</span> nad <span class="anon-block">P.</span> i kontaktów z zatrudnionymi tam pracownikami, co czyni ich wyjaśnienia odnośnie braku wiedzy o zatrudnieniu wnioskodawczyni nieistotnymi dla sprawy,</p> <p>d.  uznanie, że celem oraz zamiarem stron zawartej umowy o pracę było nawiązanie stosunku pracy wyłącznie w celu objęcia powódki obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznym; w związku z ciążą, przy jednoczesnym braku rzeczywistej realizacji obowiązków pracowniczych w reżimie prawa pracy, podczas gdy faktycznym zamiarem stron było z jednej strony, wykonywanie pracy przez powódkę, a z drugiej strony, korzystanie z tej pracy przez pracodawcę;</p> <p>e.  bezzasadnym i nie mającym logicznego uzasadnienia ustaleniom, że zatrudnianie <span class="anon-block">A. K.</span> było zbędne w okolicznościach sprawy, przy braku zatrudnienia osoby na jej miejsce, podczas gdy kwestie te i ocena potrzeb firmy należą "łącznie do pracodawcy, który dodatkowo wyjaśnił, że wobec zawarcia umów najmu na wszystkie lokale w obiektach obsługiwanych przez <span class="anon-block">A. K.</span> nie było potrzeby kolejnego zatrudnienia,</p> <p>f.  nie wskazaniu na czym miały polegać materialne dowody na wykonywanie pracy przez ubezpieczoną w zakresie zawarcia umowy z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> oraz nie wskazanie dlaczego dowody w postaci umów przedstawionych przez wspólników są niewystarczające;</p> <p>g.  uznanie za niewiarygodne zeznań złożonych przez <span class="anon-block">M. K.</span>, z powodu utrzymywania przez niego kontaktów z <span class="anon-block">A. K.</span> na stopie lekarskiej, podczas gdy jednoznacznie potwierdził on, że <span class="anon-block">A. K.</span> kontaktowała się z nim w ramach powierzonych jej obowiązków pracowniczych.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:</p> <p>1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez stwierdzenie, że <span class="anon-block">A. K.</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block"> PPHU (...) Spółka cywilna</span> podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 1 lutego 2021 r.;</p> <p>2.  obciążenie pozwanego kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego.</p> <p>Pozwany nie złożył odpowiedzi na apelację.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sąd drugiej instancji bowiem dostrzega w toku postępowania pierwszoinstancyjnego uchybienia przepisom prawa procesowego mają tak doniosłe znaczenie dla zagwarantowania prawa strony do obrony swych praw przed Sądem, iż skutkują nieważnością postępowania w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a> i koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku do ponownego rozpoznania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a> ).</p> <p>Do Sądu Okręgowego w Radomiu wpłynęły dwa odwołania wniesione przez: <span class="anon-block">A. K.</span> ubezpieczoną oraz dwóch wspólników spółki cywilnej<span class="anon-block">K. P.</span>, <span class="anon-block">T. P. (1)</span>. Obaj wspólnicy złożyli także kolejne pismo procesowe, zgłaszając wnioski dowodowe. Sąd pierwszej instancji procedując sprawę uznał, iż stroną odwołującą się prócz ubezpieczonej jest podmiot – spółka cywilna. Natomiast od dnia 25 września 2003 roku spółka cywilna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 860;art. 861;art. 862;art. 863;art. 864;art. 865;art. 866;art. 867;art. 868;art. 869;art. 870;art. 871;art. 872;art. 873;art. 874;art. 875)">art. 860-875 k.c.</a>) jako jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa nie przyznała zdolności prawnej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 33(1);art. 33(1) § 1)">art. 33<sup> <!-- -->( 1)</sup> § 1 k.c.</a>) nie może być podmiotem praw i obowiązków. Zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> przedsiębiorcą, który ma obowiązek działać pod firmą, ujawnianą we właściwym rejestrze jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 33(1))">art. 33<sup> <!-- -->( 1)</sup> k.c.</a> Zatem na gruncie prawa prywatnego nie spółka cywilna, lecz wspólnicy takiej spółki (osoby fizyczne) mogą uzyskać status przedsiębiorców. Przedmiotowa kwestia przedstawia się analogicznie na gruncie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców <em> <!-- --> (Dz.U. 2024 poz. 236 tekst jednolity ze zm.). </em>Brak podmiotowości prawnej spółki cywilnej, oznacza również brak jej zdolności sądowej i procesowej, dlatego Sąd Okręgowy nie mógł oznaczyć spółki cywilnej jako strony postępowania, tak jak uczynił to w komparycji zaskarżonego wyroku, zamiast wskazać <em> <!-- --> stricte</em> wspólników wyżej wymienionej spółki cywilnej jaki przyjął to w toku prowadzonego procesu. W tym miejscu dostrzec też należy, iż przedmiotem sprawy jest zagadnienie podlegania nie tyle „ubezpieczeniu społecznemu”, co „ubezpieczeniom społecznym”– wszystkim enumeratywnie ujętym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 1)">art. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> <em> <!-- --> (Dz.U. 2024 poz. 497 tekst jednolity ze zm., dalej zwana ustawą systemową). </em>Natomiast wracając do istoty problemu, w ujęciu prawa ubezpieczeń społecznych to wspólnik spółki cywilnej, a nie spółka, traktowany jest jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, a zatem osoba fizyczna, mająca zdolność sadową i procesową. Nie zmienia stanu rzeczy pewnego rodzaju niekonsekwencja ustawodawcy. Przepisy prawa podatkowego przyznają spółkom cywilnym podmiotowość podatkową w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, natomiast regulacje dotyczące identyfikacji podatników i płatników pozwalają na "nadanie spółce cywilnej" numeru identyfikacji podatkowej (NIP). Podobnie wygląda kwestia w zakresie wpisu spółek cywilnych do rejestru REGON. Na podobnej zasadzie spółki cywilne, zatrudniające pracowników, są przyjmowane do ewidencji ZUS. W sytuacji, gdy przy prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej zatrudnieni są pracownicy lub inne osoby pozostające w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tych osób ubezpieczeniami (np. pracownik, osoba współpracująca, zleceniobiorca), możliwe jest przyjęcie takiego sposobu rozliczania składek, w którym płatnikiem składek na ubezpieczenia wspólników są sami wspólnicy, a płatnikiem składek na ubezpieczenia pracowników lub innych osób objętych ubezpieczeniami jest spółka cywilna. Należy wskazać, że organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję wskazując jako jej adresata spółkę cywilną Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowego <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Cywilnej <span class="anon-block">K. P.</span> i <span class="anon-block">T. P. (1)</span>, ale co ważne decyzję doręczył także wspólnikom oddzielnie, podobnie jak i poprzedzające tę decyzję pisma przedstawiające przebieg postępowania administracyjnego, zakreślające terminy do zajęcia stanowisk w sprawie. Wspólnicy brali udział w postępowaniu administracyjnym. Natomiast Sąd pierwszej instancji stracił z pola widzenia prawny charakter spółki cywilnej. Na terminie rozprawy dnia 23 czerwca 2022 roku, na który <span class="anon-block">K. P.</span> została wezwana jak wynika z dowodu doręczenia k. 63 zapadło postanowienie o dopuszczeniu dowodu z zeznań świadków, który został przeprowadzony na piśmie. Jednakże o możliwości zadania pytań na piśmie świadkom strona procesu - <span class="anon-block">K. P.</span> (odwołująca się) nie została zawiadomiona. Brak też jest w aktach sprawy dowodu doręczenia wspólnikom spółki odpisu postanowienia o przeprowadzanie dowodu z zeznań świadków na piśmie. Sąd zaniechał zawiadomienia odwołującej się <span class="anon-block">K. P.</span> o terminie rozpraw: dnia 7 września 2023 roku, dnia 13 sierpnia 2024 roku uniemożliwiając udział w procesie, w tym na ostatnim terminie rozprawy z dnia 13 sierpnia 2024 roku, poprzedzający bezpośrednio wydanie wyroku (na terminach w dniach: 12 stycznia 2023 roku, 7 grudnia 2023 roku nie zostały dokonane czynności procesowe, na terminie dnia 7 września 2023 roku odebrane zostały wyjaśnienia tylko w trybie informacyjnym od wspólnika). Odwołująca się <span class="anon-block">K. P.</span> nie stawiała się na terminy rozprawy dnia 27 lutego 2024 roku i nie mogła być zawiadamiana o kolejnym terminie rozprawy z dnia 13 sierpnia 2024 roku. Sąd Okręgowy, z naruszeniem prawa strony do Sądu, rozstrzygnął sprawę bez jej udziału. W realiach niniejszej sprawy obowiązkiem Sądu było podjęcie czynności celem umożliwienia wszystkim odwołującym się, w tym także wspólnikowi spółki cywilnej <span class="anon-block">K. P.</span> udziału w rozprawie, wypowiedzenia się co do wyników postępowania dowodowego, zgłoszenia ewentualnie własnych dowodów. <span class="anon-block">T. P. (1)</span> na rozprawie dnia 27 lutego 202 roku został zawiadomiony o terminie rozprawy z dnia 13 sierpnia 2024 roku, ale to zawiadomienie nie może być uznane za skuteczne co do drugiego wspólnika spółki cywilnej, który w procesie wyraził wolą samodzielnego udziału podpisując obok drugiego wspólnika odwołanie oraz pismo procesowe16 grudnia 2021 roku, zawierające wnioski dowodowe. Nie można zatem uznać, iż <span class="anon-block">T. P. (1)</span> był umocowany w zakresie pełnomocnictwa procesowego na mocy aneksu do umowy spółki. Umocowanie to, w ramach umowy spółki cywilnej ma wyraźnie materialno prawny, a nie procesowe charakter, o czym także świadczą samodzielnie, oddzielnie podejmowane czynności procesowych przez obu wspólników na pierwszym etapie procesu.</p> <p>W judykaturze Sądu Najwyższego jest utrwalone stanowisko, że nieważność postępowania w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a> zachodzi wówczas, gdy strona procesu, wbrew swej woli, zostaje faktycznie pozbawiona możności działania <em> <!-- --> (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r. II CKN 318/98</em>). W niniejszej sprawie należało przyjąć, że takiej ochrony własnych praw przed Sądem Okręgowym został pozbawiony wspólnik spółki cywilnej <span class="anon-block">K. P.</span>, co skutkowało nieważnością postępowania.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien przeprowadzić postępowanie sądowe z udziałem wszystkich stron procesu, zawiadomić o terminie rozprawy oddzielnie wspólników spółki cywilnej, w tym <span class="anon-block">K. P.</span>, umożliwiając jej obronę swych praw przed Sądem, a w przypadku przeprowadzania czynności procesowych poza rozprawą zawiadomić o ich przebiegu wszystkie strony procesu, w tym oddzielnie wspólników spółki cywilnej dołączając do akt sprawy stosowane dowody doręczeń w sposób umożliwiający identyfikacje przedmiotu doręczenia, dbając także o należyte sporządzenie protokołu rozprawy, komparycji orzeczeń ze wskazaniem dwóch odwołań stanowiących przedmiot rozpoznania, wskazaniem wszystkich odwołujących się oraz prawidłowo oznaczając przedmiot procesu. W toku ponownie przeprowadzanych czynności Sąd pierwszej instancji powinien odebrać stanowisko procesowe od <span class="anon-block">K. P.</span> w zakresie konieczności ponownego przeprowadzenia, uzupełnienia dowodu z zeznań świadków przesłuchanych na piśmie zgodnie z postanowieniem z dnia 29 marca 2023 roku. Kolejno Sąd Okręgowy ustalając w oparciu o całokształt materiału dowodowego stan faktyczny podda go wnikliwej analizie prawnej mając na uwadze także argumentację apelującego zaprezentowaną na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Sąd Okręgowy wyda stosowne rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie, w razie potrzeby uzasadni je zgodnie z wymogami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1))">art. 327<sup> <!-- -->1</sup> k.p.c.</a>, pamiętając, iż wyjaśnienia strony złożone w trybie informacyjnym nie zastępują dowodu z przesłuchania strony zgodnie z wymogami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 304)">art. 304 k.p.c.</a>, jak nieprawidłowo Sąd przyjął w uzasadnieniu swojego wyroku w zakresie wyjaśnień <span class="anon-block">T. P. (1)</span> (wymieniony nie został przesłuchany w charakterze strony).</p> <p>Mając na uwadze podniesione okoliczności sprawy nie ulega wątpliwości, że wskutek wadliwego postępowania Sądu pierwszej instancji <span class="anon-block">K. P.</span> nie miała możliwości uczestniczenia w procesie jako jego pełnoprawny uczestnik - strona postępowania, a co za tym idzie, pozbawiona została przysługujących jej uprawnień, nie miała możliwości podjęcia właściwej obrony swych praw zależnych od rozstrzygnięcia w sprawie.</p> <p>Z tego powodu Sąd Apelacyjny stwierdzając, że postępowanie Sądu pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością postępowania opisaną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a>, działając w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a> uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu i pozostawiając temu Sądowi, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>Iwona Jawor-Piszcz</p> </div>