III AUa 861/12

<p>Sygn. akt III AUa 861/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="221"/> <col width="400"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Monika Kowalska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Szaroma</p> <p>SSA Ewa Drzymała (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Ewa Dubis</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) Spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">L.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">C.</span> </strong> </p> <p>przy udziale zainteresowanego <strong> <!-- --> <span class="anon-block">W. S.</span> </strong> </p> <p>o ubezpieczenie społeczne</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VIII Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt VIII U 1252/11</p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l a apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 861/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział VIII Ubezpieczeń Społecznych: I. zmienił zaskarżoną przez <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> </strong> decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> z dnia 11 maja 2011 r. i stwierdził, że <span class="anon-block">W. S.</span> nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od dnia 10 czerwca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r.; II. w pozostałym zakresie odwołanie oddalił.</p> <p>Jako bezsporne Sąd Okręgowy przyjął, że w dniu 10 czerwca 2009 r. <span class="anon-block"> (...)</span> sp z o.o. zawarła z zainteresowanym <span class="anon-block">W. S.</span> umowę, w której ten ostatni zobowiązał się do przeprowadzenia w okresie od dnia 10 czerwca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. przeglądu linii do brykietowni za wynagrodzeniem <span class="anon-block">(...)</span>zł brutto. Następnie w dniu 1 sierpnia 2009 r. strony podpisały kolejną umowę na okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r., w której zainteresowany zobowiązał się do przeprowadzenia przeglądu przenośnika taśmowego za wynagrodzeniem<span class="anon-block">(...)</span>zł brutto. Kolejna umowa z dnia 24 listopada 2009 r., zawarta na okres od dnia 24 listopada 2009 r. do 3 grudnia 2009 r., obejmowała wykonanie i remont mieszalnika <span class="anon-block"> firmy (...)</span>. Płatnik składek nie zgłosił zainteresowanego <span class="anon-block">W. S.</span> do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego z tytułu zawartych umów.</p> <p>Nadto Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> zajmowała się produkcją brykietów na bazie zmontowanych urządzeń brykietowni. W ramach umowy z dnia 10 czerwca 2009 r. zainteresowany dokonał przeglądu mechanicznego urządzenia brykietowni, w ramach którego wykonał spawanie, prace ślusarskie, niezbędną regulację urządzenia, odświeżył je i pomalował. W skład linii do brykietowania wchodzą trzy przenośniki, brykieciarka i mieszalnik szerokości. W ramach kolejnej umowy z dnia 1 sierpnia 2009 r. wykonał przegląd przenośnika taśmowego. Praca ta polegała do wykonaniu m.in. prac ślusarskich i spawaniu. Wszystkie te czynności wykonywał w <span class="anon-block">T.</span> na terenie <span class="anon-block"> firmy (...) sp. z o.o.</span> Zainteresowany zawodowo zajmuje się produkowaniem urządzeń do brykietowania, a więc dobrze znał zasady działania brykieciarki i wszystkich dodatkowych urządzeń. Jego czynności nie miały charakteru powtarzalnych. Wszystkie prace wykonywał osobiście. Ich wykonanie zależało od jego wiedzy, doświadczenia i nie wymagało od niego dodatkowych wydatków. Zadaniem zainteresowanego było osiągnięcie końcowego efektu w postaci sprawnego działania urządzenia. Wszelkie narzędzia, elementy zapasowe spółka wydawała mu z magazynu lub kupowała. Zainteresowany wykonywał we własnym imieniu powierzone mu czynności. Sam kontrolował też jakość wykonywanych przez siebie prac i nikt go nie nadzorował. Wynagrodzenie otrzymał po zakończeniu pracy. Strony umówiły się również, że w razie stwierdzenia ewentualnych wad, zainteresowany miał je poprawić do całkowitego ich usunięcia.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy powołując się na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 4)">art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z zm.) uznał, że nie było podstaw do objęcia zainteresowanego ubezpieczeniem społecznym w trybie tego przepisu z tytułu wykonywania umów z dnia 10 czerwca 2009 r. i z dnia 1 sierpnia 2009 r. Przepis ten dotyczy objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Zaś sporne umowy nie odpowiadają właściwościom umowy zlecenia, lecz są w istocie umowami o działo. Ich przedmiotem było osiągnięcie określonego zindywidualizowanego dzieła, polegającego na przeprowadzeniu przeglądu linii do brykietowania oraz przenośnika taśmowego. Natomiast odmiennie potraktował Sąd Okręgowy trzecią ze spornych umów, tj. zawartą w dniu 24 listopada 2009 r. (na okres od dnia 24 listopada 2009 r. do 3 grudnia 2009 r.), albowiem wnioskodawca nie wykazał jej charakteru. W konsekwencji Sąd Okręgowy oddalił odwołane jedynie w tym zakresie.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację</strong> od wyroku Sądu pierwszej instancji wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> zaskarżając go w zakresie stwierdzenia, że zainteresowany <span class="anon-block">W. S.</span> nie podlega ubezpieczeniom społecznym w okresach od dnia 10 czerwca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. (tj. pkt I. wyroku). Zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 4;art. 12;art. 12 ust. 1;art. 12 ust. 3;art. 13;art. 13 pkt. 2)">art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i 3 oraz art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z zm.) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 627)">art. 627 k.c.</a> poprzez ich błędną wykładnię i wniósł o zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie i oddalenie odwołania.</p> <p>W uzasadnieniu apelujący podniósł, że sporne umowy zawarte pomiędzy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> a zainteresowanym należało zakwalifikować jako umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, jak to uczynił Sąd pierwszej instancji. Prace zainteresowanego w ramach wykonywania tych umów sprowadzały się bowiem do sprawdzania poprawności działania urządzeń <span class="anon-block"> firmy (...) sp. z o.o.</span> Rodzaj wykonywanych czynności wskazuje, iż były to czynności starannego działania, a zainteresowany odpowiadał nie za wynik pracy, a za dołożenie należytej staranności w wykryciu i ewentualnie naprawieniu niesprawności w urządzeniach. W przypadku braku jakichkolwiek usterek zainteresowany nie był bowiem zobligowany do podejmowania jakichkolwiek czynności związanych z naprawą czy konserwacją.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Wobec zakreślonych w apelacji granic zaskarżenia, tj. pkt I. wyroku Sądu pierwszej instancji – zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art. 378 § 1 k.p.c.</a> – w postępowaniu apelacyjnym spór dotyczył tylko kwestii charakteru zawartych pomiędzy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> a zainteresowanym <span class="anon-block">W. S.</span> umów z dnia 10 czerwca 2009 r. i z dnia 1 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy uznał, że strony zawarły umowy mające charakter umów o dzieło. W ocenie Sadu Apelacyjnego taka ocena prawna tych umów dokonana w zaskarżonym wyroku jest prawidłowa.</p> <p>Granica między usługami a dziełem bywa płynna, zwłaszcza gdy umowa dotyczy usług, których przedmiotem jest przegląd urządzeń mechanicznych, zbliżony do czynności podejmowanych w ramach naprawy czy montażu (jak w sprawie niniejszej). Cechą wyróżniającą w takim wypadku staje się najpierw możliwość wyodrębnienia, zarówno faktycznego jak i prawnego, czynności dokonywanych w ramach umowy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji ocenił, że w spornych umowach liczył się rezultat wykonanych napraw i konserwacji, a więc celem umów było uzyskanie rezultatu o cechach materialnych. Sąd Apelacyjny ocenę tą podziela. Zauważyć bowiem należy, że czynności mające być wykonane z tytułu zawartej umowy, a polegające na naprawach i konserwacji, przy pomocy własnego sprzętu, bez nadzoru ze strony zamawiającego i z wymaganiem osobistego świadczenia pracy, mają charakter czynności przynoszących konkretny, indywidualny rezultat materialny i są realizowane w ramach umowy o dzieło (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 627)">art. 627 k.c.</a>), a nie starannego działania, jaka przewiduje umowa zlecenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 734)">art. 734 i nast. k.c.</a>). W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienia doprowadziły do konkretnego, w przyszłości indywidualnie oznaczonego rezultatu. Umowa zlecenia nie akcentuje tego rezultatu jako koniecznego do osiągnięcia, nie wynik zatem (jak w umowie o dzieło), lecz starania w celu osiągnięcia tego wyniku, są elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia tj. przedmiotowo istotnym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy (w postaci treści spornych umów oraz zeznań zainteresowanego <span class="anon-block">W. S.</span>) wskazuje, ze cel łączących strony umów polegał na osiągnięciu w przyszłości określonego rezultatu, w postaci dokonywania naprawy i konserwacji, a nie jedynie starannego działania w celu osiągnięcia tego wyniku.</p> <p>Równocześnie należy zauważyć, iż organ rentowy, kwestionując zawarte umowy, nie przedstawił żadnego dowodu, który mógłby podważyć przedstawiony przez wnioskodawcę oraz zainteresowanego materiał dowodowy, iż czynności uzgodnione w umowie spełniały przesłanki zakwalifikowania ich jako umowy o dzieło, albowiem stronom (w szczególności <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> jako zamawiającemu) chodziło o osiągnięcie (uzyskanie) konkretnego rezultatu prac – przeglądu linii do brykietowania oraz przenośnika taśmowego. Tymczasem w razie kwestionowania tych faktów, to na organie rentowym w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> spoczywał ciężar dowodu okoliczności przeciwnych, który to dowód nie został w niniejszej sprawie skutecznie przeprowadzony. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny uznał, że na podstawie dostępnego materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i ocen prawnych spornych umów uznając je za umowy o dzieło.</p> <p>W świetle powyższego trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że nie było podstaw do objęcia zainteresowanego <span class="anon-block">W. S.</span> ubezpieczeniami społecznymi z tytułu wykonywania umów z dnia 10 czerwca 2009 r. i z dnia 1 sierpnia 2009 r. (tj. w okresach od dnia 10 czerwca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r.). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 4;art. 12;art. 12 ust. 1;art. 13;art. 13 pkt. 2)">art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem cywilnym</a> stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi. Tymczasem zainteresowany wykonywał w spornych okresach umowy o dzieło, a nie zlecenia lub inną umowę o świadczenie usług.</p> <p>Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> </div>