IV U 273/23

<p>Sygn. akt IV U 273/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- --> Dnia 19 grudnia 2023 roku</strong> </p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska</p> <p>Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 roku w Sieradzu</p> <p>odwołania <span class="anon-block">T. O.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> </p> <p>z dnia 19.05.2023 r. nr <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>w sprawie <span class="anon-block">T. O.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->o zwrot nienależnego świadczenia</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że <span class="anon-block">T. O.</span> nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia za okres od 1 kwietnia 2023 roku do 30 kwietnia 2023 roku. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV U 273/23</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 19.05.2023r., na podstawie art. 138 ust. 1 i 3 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84;art. 84 ust. 1)">art. 84 ust. 1 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> zobowiązał <span class="anon-block">T. O.</span>, do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1.04.2023 – 30.04.2023 w łącznej kwocie 3.338,94zł. z tytułu: emerytury w kwocie 1716,07zł., dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 294,39zł., oraz dodatkowego rocznego świadczenia w kwocie 1328,48zł. wypłaconych <span class="anon-block">Z. D.</span>.</p> <p>W odwołaniu od powyższej decyzji <span class="anon-block">T. O.</span> wnosił o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu świadczeń za w/w okres. Wskazywał, że przekazane na konto środki, przeznaczył na rozliczenie wydatków związanych z pochówkiem, opłaty, rozliczenia z tytułu zapewnienia opieki i pomocy za życia mamy. Podnosił, że do momentu otrzymania zaskarżonej decyzji, nie miał wiedzy i świadomości, że świadczenia powyższe będą podlegać zwrotowi.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">Z. D.</span> - matka wnioskodawcy, zmarła w dniu 28.03.2023r.; zgon <span class="anon-block">Z. D.</span> został zaewidencjonowany w rejestrze zgonów w systemie ZUS w dniu 30.03.2023r. o godz. 5.05.39.</p> <p> <span class="anon-block">Z. D.</span> mieszkała sama, była osobą leżącą, praktycznie niechodzącą, chorowała onkologicznie. Odwołujący zatrudniał opiekunkę dla matki. Kilka razy w miesiącu do <span class="anon-block">Z. D.</span> przychodziła pani doktor. Odwołujący z matką byli współwłaścicielami konta w <span class="anon-block"> (...)</span>, na które ZUS przekazywał emeryturę <span class="anon-block">Z. D.</span>. Termin płatności świadczenia ustalony przez Zakład był z góry i przypadał 1 dnia miesiąca. Matka zawsze mówiła wnioskodawcy, że emerytura, która wpływała na konto na początku miesiąca, dotyczy świadczenia za miesiąc poprzedni. Połowa emerytury <span class="anon-block">Z. D.</span> była zawsze przeznaczana na opiekunkę, opłatę rachunków; duże środki były wydawane na leki. Wnioskodawca był przekonany, że pieniądze, które wpłynęły z ZUS na konto w kwietniu 2023r., dotyczą emerytury matki za marzec, nie miał wiedzy i świadomości, że wypłata emerytury jest płatna z góry, nie miał decyzji emerytalnej matki, nie znał pouczenia zawartego w decyzji. Rodzeństwo wnioskodawcy również było przekonane, że emerytura wypłacona po śmierci matki była należna za miesiąc marzec.</p> <p> <span class="anon-block">T. O.</span> złożył w ZUS wniosek o zasiłek pogrzebowy w trakcie załatwiania spraw związanych z pochówkiem z zakładem pogrzebowym, tj. 7.04.2023r. Zasiłek został wypłacony 26.04.2023r. i w całości przekazany zakładowi pogrzebowemu, który zgodził się, aby poczekać na wypłatę zasiłku przez ZUS. Na resztę kosztów związanych z pochówkiem, tj. miejsce na cmentarzu, mszę, wnioskodawca złożył się z rodzeństwem. Pieniądze które wpłynęły z ZUS, wnioskodawca przeznaczył na leki, zaległe rachunki, opiekunkę, media i częściowo na pochówek, gdyż zasiłek pogrzebowy nie wystarczył <strong> <!-- -->(wyjaśnienia wnioskodawcy i pełnomocnika ZUS – na nagraniu CD – 00:01:51 – 00:16:15 k. 12/akta sprawy; </strong>kserokopia skróconego aktu zgonu k. 52, wydruk z rejestru zgonów/akta ZUS).</p> <p>Decyzją z 19.05.2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> zobowiązał <span class="anon-block">T. O.</span> do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1.04.2023 – 30.04.2023 w łącznej kwocie 3.338,94zł. z tytułu: emerytury w kwocie 1716,07zł., dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 294,39zł., oraz dodatkowego rocznego świadczenia w kwocie 1328,48zł. wypłaconych <span class="anon-block">Z. D.</span> na wspólne konto, którego współposiadaczem jest <span class="anon-block">T. O.</span> (decyzja/akta ZUS).</p> <p>Powyższy niesporny stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył:</strong> </p> <p>Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. 2022, poz. 504 j.t.), osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tego przepisu uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.</p> <p>Zgodnie z art. 138 ust. 3 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.</p> <p>Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu, gdyż o tym decydujące znaczenie ma świadomość i zamiar ubezpieczonego, który pobrał świadczenie w złej wierze. Wypłacenie świadczenia w sposób, na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy, nie uzasadnia powstania po stronie osoby ubezpieczonej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. wyrok SA w Szczecinie z 12.04.2018r., III AUa 369/17).</p> <p>Bezsporne jest, że świadczenie <span class="anon-block">Z. D.</span> przekazane przez ZUS za kwiecień 2023r. było świadczeniem nienależnym, bowiem <span class="anon-block">Z. D.</span> zmarła 28.03.2023r. W realiach niniejszej sprawy, przedmiot sporu sprowadzał się do oceny, czy <span class="anon-block">T. O.</span> jest zobowiązany do zwrotu wypłaconego przez ZUS świadczenia za kwiecień 2023r., na rzecz zmarłej 28.03.2023r. matki , posiadającej wspólne konto bankowe z synem. Wypłata świadczenia przysługującego matce wnioskodawcy za kwiecień 2023r. nastąpiła wprawdzie po śmierci uprawnionej, jednakże brak podstaw do uznania, że wypłata świadczenia nastąpiła w sposób, na który miała wpływ wina świadczeniobiorcy – syna zmarłej. W świetle niekwestionowanych wyjaśnień wnioskodawcy, był przekonany, że pieniądze, które wpłynęły na wspólne konto, dotyczą emerytury za marzec. Odwołujący nie miał wiedzy, ani świadomości, że wypłata emerytury matki jest płatna z góry, bowiem matka zawsze mówiła, że emerytura, która wpływa na konto na początku miesiąca, dotyczy świadczenia za miesiąc poprzedni. Podnieść także należy, że organ rentowy w dniu 30.03.2023r, posiadał wiedzę o śmierci uprawnionej, co wynika z wydruku z rejestru zgonów w systemie ZUS.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14}§2 kpc</a>, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł, jak w sentencji.</p> </div>