II FZ 25/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. W. na zarządzenie Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 73/26 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2026 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania; 2. uchylić zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2026 r. w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 3 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 73/26 Przewodniczący I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", wezwał P. W. (dalej jako "Skarżący") do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej") z dnia 24 listopada 2025 r. w kwocie 1695 zł, stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535, z późn. zm.) - powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Zarządzeniem z dnia 3 marca 2026 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w trybie art. 218 P.p.s.a. zarządził dochodzenie w celu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia (pkt 1. zarządzenia) oraz ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 84 729 zł (pkt 2. zarządzenia). Zarządzeniem z dnia 3 marca 2026 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na podstawie § 1 pkt 3 ww. rozporządzenia wezwał Skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1695 zł. Odpis zarządzenia z dnia 3 marca 2026 r. wraz z uzasadnieniem oraz odpis zarządzenia z dnia 3 marca 2026 r. wzywającego do uiszczenia wpisu zostały doręczone Skarżącemu w dniu 16 marca 2026 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 29 akt sprawy). Pismem z dnia 23 marca 2026 r. (nadanym w dniu 23 marca 2026 r. - data stempla pocztowego - k. 34 akt sprawy) Skarżący wniósł w ustawowym terminie zażalenie w którym wskazał, że: - zaskarża zarządzenie w którym zobowiązano go do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1695 zł i wnosi o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości oraz; - wnosi o ponowne ustalenie wysokości wpisu zgodnie z obowiązującymi przepisami. W zażaleniu Skarżący wskazał, że cyt.: "(...) w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została uchylona przez organ II instancji, a tym samym nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Oznacza to, że brak jest podstaw do ustalania wpisu w oparciu o wartość wynikającą z tej decyzji, gdyż nie wywołuje ona już skutków prawnych. W konsekwencji przyjęcie wysokości wpisu w kwocie 1695 zł, oparte na nieistniejącej już decyzji, prowadzi do jego zawyżenia i pozostaje sprzeczne z zasadami ustalania wpisów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, zaś w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a). Natomiast w myśl art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Natomiast skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 230 § 3 P.p.s.a.). Wysokość wpisów sądowych w sprawach rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi została uregulowana rozporządzeniem. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 tego rozporządzenia wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu zobowiązań podatkowych - 500 zł. W zaskarżonych zarządzeniach powołano się na § 1 pkt 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi dla wartości przedmiotu zaskarżenia o wartości ponad 50 000 zł do 100 000 zł - 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1500 zł. W niniejszej sprawie w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu od skargi określono wpis sądowy na kwotę 1695 zł, stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia z uwagi na ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 84 729 zł (k. 20 akt sprawy). Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wartość przedmiotu zaskarżenia, a w konsekwencji wysokość wpisu została ustalona w sposób nieprawidłowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastosowanie powinien znaleźć § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia, który stanowi, że w sprawach skarg z zakresu zobowiązań podatkowych, nieobjętych wpisem stosunkowym wpis stały wynosi 500 zł. W rozpatrywanej sprawie skarga do Sądu pierwszej instancji została wniesiona na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej uchylającą w całości decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania organowi podatkowemu pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tego rodzaju sprawach spór nie sprowadza się do kwestionowania konkretnej należności pieniężnej, a dotyczy ustalenia istnienia przesłanek uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jednakże sprawa taka nadal objęta jest zakresem zobowiązań podatkowych. Postępowanie w sprawie podatkowej toczyło się bowiem w zakresie zobowiązania podatkowego za 2021 r. Charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej jej przedmiot wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, i tym samym przesądza o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Podkreślić przy tym należy, że nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Należy podzielić prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że wpis od decyzji kasacyjnej ma charakter wpisu stałego i zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia i wynosi 500 zł. Zaskarżone zarządzenie narusza prawo, a wskazana w nim kwota należnego wpisu jest nieprawidłowa (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I GZ 559/13; z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 15/15, z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 171/12 oraz z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt I FZ 142/10, treść uzasadnienia tych postanowień oraz innych orzeczeń sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W orzecznictwie przyjęto, że zarządzenie przewodniczącego określające wartość przedmiotu zaskarżenia w wyniku sprawdzenia tej wartości nie jest zaskarżalne. Podlega ono kontroli wskutek zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I GZ 181/14). Z uwagi na wniosek Skarżącego o ponowne ustalenie wysokości wpisu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 191 P.p.s.a., dokonał również kontroli zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2026 r. w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji, a stosownie do art. 185 § 1 w zw. z art. 197, art. 198 i art. 191 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.