VIII U 1523/24

Common courts2025-03-10

Case number

VIII U 1523/24

Judgment date

2025-03-10

Type

REASONS

Judges

Paulina Kuźma (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

art. 15zx ust. 2 pkt. 1

Judgment text

<div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Decyzją z dnia 14 maja 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. na podstawie art. 15zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 340 z póź. zm.) w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 2)">art.83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.), zobowiązał K. P. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 751,50 zł w terminie miesiąca od otrzymania decyzji, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu. Organ rentowy wskazał, że wysokość odsetek ustawowych na dzień wydania decyzji wynosi 238,91 zł.; wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie od 5.10.2023 r. wynosi 11,25% w stosunku rocznym. Zakład wyjaśnił, że w przypadku spłaty nienależnie pobranego świadczenia postojowego w terminie 14 dni od dnia odbioru decyzji nie będą naliczane odsetki ustawowe za okres od dnia przypadającego po dniu wydania decyzji do dnia spłaty. Zakład wskazał, że ubezpieczona we wniosku (...) z dnia 27.01.2021 oświadczyła, że nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy zlecenia zawartej z (...) w Ł. z powodu przestoju w prowadzeniu działalności w związku z (...)19 przez zleceniodawcę ubezpieczonej oraz, że przedmiotem wykonywanej umowy jest działalność techniczna wspomagająca produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych, na podstawie wskazanego wniosku ubezpieczona otrzymała świadczenie postojowe w kwocie 751,50 zł na podstawie wniosku (...). Organ rentowy wskazał, że analiza załączonej umowy zlecenia oraz wyjaśnień ubezpieczonej wykazała, że wykonywane przez ww. w ramach zlecenia czynności tj. kontrolowanie ważności biletów, kontrolowanie przebiegów spektakli oraz wydarzeń artystycznych, reagowanie w razie problemów, obsługa wydarzeń artystycznych odbywających się na terenie (...) w Ł. oraz odbywających się poza siedzibą, udzielanie informacji klientom na temat organizacji spektakli, terminowe i staranne wypełnianie obowiązującej dokumentacji organizacyjno - obsługowej, nadzorowanie przestrzegania przez widzów „Regulaminu sanitarnego w (...) w Ł. na czas pandemii dla widzów uczestniczących w Wydarzeniu /Spektaklu, przyjmowanie od widza odzieży za wydaniem żetonu z oznaczeniem nr wieszaka oraz wydawanie uprzednio przyjętej odzieży za zwrotem żetonu, należyte dbanie o powierzone mienie, zabezpieczenie przed kradzieżą i zniszczeniem, nie dotyczyły działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Tym samym ZUS wskazał, że umowa nie była wykonywana w dziedzinie, która uprawnia do skorzystania z jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. W związku z powyższym zdaniem ZUS, świadczenie postojowe zostało wypłacone nienależnie. (decyzja – k. 33 -35 akt organu rentowego) K. P. odwołała się od powyższej decyzji, domagając się odstąpienia od nakazania przez nią zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że spełniała warunki do przyznania jej świadczenia na podstawie art. 15 zq ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) nadto, że dzielność działalność wskazana w umowie stanowiła działalność techniczną wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawienie wydarzeń artystycznych. (odwołanie – k. 3-4, pismo procesowe k. 18-19) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź na odwołanie – k. 11-12)  Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 1 października 2020 r. K. P. zawarła umowę zlecenia z płatnikiem składek - (...) w Ł. na okres od 1 października 2020 r. do 30 września 2021 r., na mocy której zobowiązała się do wykonywania umowy w siedzibie zleceniodawcy w szczególnych przypadkach poza siedzibą w miejscu wystawienia spektaklu w godzinach według repertuaru teatru obowiązków biletera - szatniarza na czas wystawianych przez zleceniodawcę spektakli wg obowiązującego repertuaru i grafiku. Zadania zleceniobiorcy obejmowały obsługę widzów przyjmowanie i wydawanie odzieży dbałość o porządek i bezpieczeństwo widzów oraz odpowiedzialność z powierzone rzeczy. Szczegółowy zakres obowiązków określał załącznik. Do zakresu obowiązków K. P. jako szatniarza należało: 1. przybycie do miejsca wystawienia spektaklu na co najmniej 1 godzinę 15 minut przed rozpoczęciem spektaklu. 2. zakończenie dyżuru w szatni następuje nie wcześniej niż z chwilą wydania ostatniej sztuki powierzonej odzieży, 3. w czasie pełnienia dyżuru w szatni, szatniarz obowiązany jest: - przyjmować od widzów odzież za wydaniem żetonu z oznaczeniem numeru wieszaka oraz wydawać uprzednio przyjętą odzież za zwrotem wydanego żetonu, - należycie dbać o powierzone mienie, zabezpieczyć je przed kradzieżą lub zniszczeniem, - starannie i sumiennie wykonywać prace wynikające z przydzielonego zadania lub poleceń przełożonego, - zachować właściwy poziom i kulturę obsługi widzów, - dbać o higienę osobistą i nosić ubiór ochrony osobistej, - informować przełożonego o wszelkiego rodzaju trudnościach w prawidłowym wykonywaniu zadań, - wykonywać inne polecenia przełożonego, 4. szatniarz nie może: - przyjmować na przechowanie żadnych przedmiotów wartościowych, nie będących odzieżą, - opuszczać szatni do momentu wydania ostatniej sztuki odzieży bądź przybycia zmiennika, - spożywać napojów alkoholowych lub środków odurzających w czasie pełnienia dyżuru, - przyjmować do stanowiska pracy osób postronnych, 5. szatniarz ponosi odpowiedzialność materialną za powierzone przez widzów odzież, obuwie, torby oraz obowiązany jest do naprawienia szkody powstałej z jego winy. Natomiast jako bileter K. P. była zobligowana do: 1. przybycia do miejsca wystawienia spektaklu na co najmniej 1 godzinę 15 minut przed rozpoczęciem spektaklu. 2. zakończenia dyżuru w szatni następuje nie wcześniej niż z chwilą wydania ostatniej sztuki powierzonej odzieży, 3. w czasie pełnienia dyżuru, bileter obowiązany jest do: - należytej kontroli ważności biletu, - udzielania rzetelnej informacji klientom na temat organizacji spektaklu, - nie wpuszczania do miejsca wystawienia spektaklu osób bez ważnego biletu, - terminowe i staranne wypełnianie obowiązującej dokumentacji organizacyjno-obsługowej, - starannie i sumiennie wykonywać prace wynikające z przydzielonego zadania lub poleceń przełożonego - zachować właściwy poziom i kulturę obsługi widzów, - dbać o higienę osobistą i nosić ubiór ochrony osobistej, - informować przełożonego o wszelkiego rodzaju trudnościach w prawidłowym wykonywaniu zadań, - wykonywać inne polecenia przełożonego, 4. Bileter nie może: - spożywać napojów alkoholowych lub środków odurzających w czasie pełnienia dyżuru, - przyjmować do stanowiska pracy osób postronnych. (...) miał obowiązek nadzorowania przestrzegania przez widzów Regulaminu Sanitarnego w (...) w Ł. na czas pandemii dla widzów uczestniczących w Wydarzeniu/Spektaklu. Nadto obowiązki wnioskodawczyni były dalej szczegółowo precyzowane w okólniku dyrekcji (...) „Praca pracowników obsługi widowni wykonywana na poszczególnych stanowiskach” (umowa zlecenia k. 13-15 akt ZUS oraz 6-8, załącznik do umowy zlecenia k. 23-25 okólniku dyrekcji (...) „Praca pracowników obsługi widowni wykonywana na poszczególnych stanowiskach” k. 24-25) Wnioskodawczyni wykonywała umowę zlecenia na wyżej wskazanych warunkach. (bezsporne) W dniu 27 stycznia 2021 r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym (...)19 dla umów zlecenia ( (...)), której przedmiot umowy jest związany z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. (wniosek k. 3-4 akt ZUS) Na podstawie tego wniosku organ rentowy wypłacił odwołującej w dniu 17 .02.2021 r. świadczenie postojowe w kwocie 751,50 zł. (potwierdzenie wypłaty k. 37akt ZUS) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powyższych dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. W istocie spór dotyczy wyłącznie oceny prawnej - rozstrzygnięcia czy czynności wykonywane przez odwołującą w ramach umowy zlecenia winny być kwalifikowane jako działalność techniczna wspomagająca produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych tj. w dziedzinie uprawniającej do skorzystania z jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego a co za tym idzie czy ZUS uprawniony jest do żądania zwrotu nienależnie pobranego z tego tytułu świadczenia.  Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest zasadne. W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia czy istnieją podstawy do żądania przez organ rentowy zwrotu świadczenia postojowego wypłaconego odwołującej w dniu 17 lutego 2021r. w wysokości 751,50 zł. Organ rentowy zobowiązał odwołującą do zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami zarzucając, że odwołująca pobrała to świadczenie nienależnie, bowiem wskazała nieprawdziwe dane w złożonym wniosku o wypłatę jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego dla umowy cywilnoprawnej ( (...)) z 1 października 2020 r. Zgodnie z art 15zs 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) 19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.Dz.U. z 2024, poz.340) osobie, o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 2, nieposiadającej innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, przysługuje prawo do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego, jeżeli przychód z umowy cywilnoprawnej zawartej do dnia wejścia w życie ustawy, z tytułu: 1) działalności twórczej w zakresie sztuk plastycznych, literatury, muzyki, twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej, 2) działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki, 3) działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych, 4) usług w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu oraz usług w zakresie architektury świadczonych przez osoby nieposiadające uprawnień budowlanych w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ()">ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane</a>, 5) usług świadczonych na rzecz muzeów w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970050024" title="Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach - Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24 ()">ustawy z dnia 21 listopada 1996r. o muzeach</a>: a) w zakresie pozaszkolnych form edukacji, b) przez przewodników muzeów - uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o to jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku. Kwestię zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych reguluje natomiast art.15zx powołanej ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się, zgodnie z ust. 2 tegoż uregulowania, świadczenie: 1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego; 2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona,; 3) wypłacone w kwocie wyższej niż należne. Przepisy ustawy covidowej w art.15 zx ust.2 przewidują zatem trzy wypadki, w zaistnieniu których organ rentowy może domagać się zwrotu świadczenia postojowego ( por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 30 listopada 2021 r. III AUa 720/21) W ocenie Sądu w przypadku ubezpieczonej żaden z tych przypadków nie miał miejsca. Niewątpliwie, bo nie jest to kwestionowane przez organ rentowy, w sprawie nie mamy do czynienia z przypadkiem wypłacenia świadczenia w kwocie wyższej niż należna (pkt 3), czy też wypłaconego innej osobie niż osoba uprawniona (pkt 2). Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wykazały zaś, że świadczenie nie zostało przyznane lub wypłacone w warunkach wskazanych w art.15zx ust.2 pkt 1 ustawy covidowej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wniosek odwołującej o świadczenie covidowe z 27 stycznia 2021 r. nie zawierał nieprawdziwego oświadczenia, nie zostały też przedłożone przez odwołującą żadne fałszywe dokumenty, jak również nie zaistniała sytuacja świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd. Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę – wskazany przez wnioskodawczynię we wniosku o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe przedmiot umowy zlecenia jest niewątpliwie związany z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. W ramach tej umowy wnioskodawczyni zobowiązała się do wykonywania na rzecz zleceniodawcy obowiązków biletera - szatniarza na czas wystawianych przez zleceniodawcę spektakli. W świetle dostępnych dokumentów zadania wnioskodawczyni jako zleceniobiorcy obejmowały obsługę widzów przyjmowanie i wydawanie odzieży dbałość o porządek i bezpieczeństwo widzów oraz odpowiedzialność z powierzone rzeczy. Wnioskodawczyni faktycznie takie czynności wykonywała. W tym stanie rzeczy za błędną należało więc uznać argumentację organu rentowego, który utrzymywał, iż z analizy umowy zlecenia odwołującej się nie wynikało, aby jej praca miała związek z działalnością techniczną wspomagającą wystawienie wydarzeń artystycznych. Praca, którą odwołująca się świadczyła w ramach umowy zlecenia jest specyficzna i bez wątpienia stanowi istotny i niezbędny element przy wydarzeniu artystycznym jakim jest wystawienie spektaklu przez teatr , tj. instytucję na rzecz której odwołująca się wykonywała pracę w ramach zlecenia. Błędnym jest założenie organu rentowego, że konkretne zapisy umowy zlecenia nie odpowiadają wprost literalnemu zapisowi art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3 ustawy i tym samym nie można przyjąć, że odwołująca się spełniła warunki do przyznania jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. W przekonaniu Sądu oczywistym jest, że cały szereg działań wykonywanych przez odwołującą w ramach umowy zlecenia miało na celu i służyło technicznemu bezpośredniemu wspomaganiu różnego rodzaju działań i wydarzeń artystycznych charakterystycznych dla branży teatralnej. Wnioskodawczyni bez wątpienia w ramach umowy zlecenia zajmowała się więc działalnością techniczną wspomagającą wystawianie wydarzeń artystycznych. Podkreślić należy, iż na analogicznym stanowisku stanął Sąd Okręgowy w Suwałkach - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w wyroku z dnia 11 października 2021 r., III U 264/21 podkreślając, iż tego rodzaju działania jak prowadzenie sprzedaży biletów, pomoc widzom, kontrolowanie biletów, utrzymywanie czystości pomoc, współudział w organizacji i obsłudze eventów - które na gruncie rozpoznawanej sprawy wykonywała również odwołująca są wspomnianą działalnością techniczną niezbędną dla działalności artystycznej. Nieprawidłowym jest więc jak to czyni organ rentowy z utożsamianiem jej wyłącznie z działalnością sklasyfikowaną pod kodem (...) 90.02.Z tj działalnością reżyserów producentów scenografów projektantów i wykonawców teatralnych dekoracji scenicznych, maszynistów sceny, specjalistów od oświetlenia sceny konferansjerów oraz działalność producentów przedstawień artystycznych w obiektach lub poza nimi, a więc wąsko stricte bezpośrednio związaną z wystawianiem wydarzeń artystycznych Konsekwencją tego jest przyjęcie, że pobrane przez odwołującą sporne świadczenie postojowe nie jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 15zx ustawy covidowej i stąd nie jest ona zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami. Zajmując takie stanowisko Sąd z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art.477 14 §2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję. SSO Paulina Kuźma </div>