I SA/Po 133/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2026 r. sprawy ze skargi L. N. na postanowienie Inspektora Sanitarnego z dnia 8 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2026 r. wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Po 133/26; II. znosi postępowanie sądowe od dnia 17 lutego 2026 roku. III. umarza postępowanie sądowoadministracyjne. Wyrokiem z 25 lutego 2026 r., wydanym w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. N. na postanowienie z 8 października 2025 r. Inspektor Sanitarny utrzymującego w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, w związku z niezrealizowaniem przez skarżącą obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania małoletniej córki L. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Od ww. wyroku pełnomocnik skarżącej wniósł do tut. Sądu skargę kasacyjną. W dniu 25 maja 2026 r. Sąd uzyskał z Urzędu Stanu Cywilnego w P. odpis skróconego aktu zgonu L. M. N. – K., z którego wynika, że skarżąca zmarła w dniu 17 lutego 2026 r. tj. przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. dalej "p.p.s.a.") jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, uchyla zaskarżony wyrok, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Zastosowanie autokontroli przez Sąd I instancji, zgodnie z ww. przepisem, prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy, co oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie w granicach skargi kasacyjnej. (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1291/16, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej dalej "CBOSA"). Dokonując oceny skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie, w świetle art. 179a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, z uwagi na zaistnienie okoliczności skutkującej nieważnością postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. tj. ze względu na brak zdolności sądowej strony postępowania sądowoadministracyjnego. Zdolność sądowa strony postępowania, zdefiniowana w art. 25 § 1 p.p.s.a., jest bezwzględną przesłanką procesową, która pozwala na skuteczne prowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą jej śmierci (art. 8 § 1 k.c.). Jak wynika natomiast, ze znajdującego się w aktach sprawy, odpisu skróconego aktu zgonu, wyrok w niniejszej sprawie, który zapadł w dniu 25 lutego 2026 r. został wydany po śmierci skarżącej, co nastąpiło w dniu 17 lutego 2026 r. Wprawdzie okoliczność śmierci skarżącej nie była znana Sądowi w dniu wyrokowania, niemniej jednak, jak wskazuje się w orzecznictwie, niewiedza sądu o śmierci strony, nie ma w tym kontekście znaczenia. Skierowanie rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje bowiem zawsze konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego (por. m.in. wyroki NSA: z 15 lipca 2021 r. III OSK 921/21, Lex nr 3198084, z 20 października 2023 r. I OSK 291/23, Lex nr 3697340, z 16 stycznia 2024 r. III OSK 5045/21, Lex nr 3655188, postanowienie NSA z 11 maja 2011 r. I OSK 740/11; wyrok NSA z 15 marca 2017 r. II OSK 2035/15; wyrok NSA z 11 marca 2020 r. II FSK 892/18; CBOSA). Powyższego nie zmienia również fakt, że skarżąca była w niniejszej sprawie reprezentowana przez pełnomocnika, któremu doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem i który następnie złożył skargę kasacyjną w sprawie. Z chwilą bowiem śmierci skarżącej tj. 17 lutego 2026 r. pełnomocnictwo przez nią udzielone, reprezentującemu ją w sprawie adwokatowi, wygasło na podstawie art. 43 p.p.s.a. Z momentem natomiast śmierci mocodawcy pełnomocnik skarżącej nie mógł podejmować innych, aniżeli zmierzające do zawieszenia postępowania czynności procesowych, a tym samym nie mógł wnieść środka odwoławczego od wydanego orzeczenia, bowiem nie posiadał stosownego pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II OSK 1864/09, CBOSA). Także fakt, że pełnomocnik skarżącej nie zgłosił śmierci strony nie usuwa wadliwego postępowania (por. wyrok z 14 grudnia 2023 r. I OSK 2432/22, CBOSA) W związku z powyższym, na podstawie 179a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżony wyrok w całości, jako wydany wobec osoby zmarłej, a zatem nieważny, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. W uwagi na to, że postępowanie sądowe od chwili śmierci skarżącej tj. od dnia 17 lutego 2026 r. dotknięte było brakiem zdolności sądowej strony skarżącej, który to brak nie podlegał uzupełnieniu, Sąd na podstawie art. 31 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd obowiązany był w pierwszej kolejności ustalić czy po stronie skarżącej nie doszło do następstwa prawnego i czy nie zachodzi obowiązek zawieszenia postępowania celem zapewnienia ewentualnym następcom prawnym skarżącej udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wyjaśnienia przede wszystkim wymaga, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektora Sanitarnego, wydane w toku egzekucji administracyjnej, w związku z niezrealizowaniem przez skarżącą obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania małoletniej córki L. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskazany obowiązek wynika z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2025 r. poz. 1675 ze zm.) zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 ustawy w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, odpowiedzialność za wypełnienie wskazanych wyżej obowiązków, ponosiła osobiście skarżąca, jako matka małoletniej L. K., sprawująca nad nią pieczę. Z przepisu tego wynika wprost, że nałożony na skarżącą obowiązek ma ściśle osobisty charakter, przypisany do konkretnego opiekuna prawnego dziecka i obciążał bezpośrednio skarżącą jako matkę małoletniej, w stosunku do której organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy. W związku z powyższym, nie zaszła przesłanka do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. Zgodnie bowiem z art. 124 § 3 p.p.s.a. nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Z kolei z przepisu art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W związku z powyższym, skoro przedmiot postępowania sądowego odnosi się wyłącznie do obowiązku skarżącej, jako matki małoletniej L. K., postępowanie sądowoadministracyjne podlegało zgodnie z ww. przepisem umorzeniu, o czym orzeczono w pkt III wyroku.