I GZ 237/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji "X. i Y." S. i P. T. w X. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Sz 896/25 w zakresie odrzucenia skargi Fundacji "X. i Y." S. i P. T. w X. i zwrócenia wpisu sądowego od skargi na czynność Powiatu Szczecineckiego w przedmiocie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r., I SA/Sz 896/25 odrzucił skargę Fundacji "X. i Y." S. i P. T. w X. (dalej: skarżąca) na czynność Powiatu Szczecineckiego w przedmiocie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na brak dokonania wypłaty biegł: za miesiąc wrzesień 2025 r. od 30 września 2025 r. i upłynął z dniem 30 października 2025 r. (czwartek). Zatem wniesienie skargi 31 października 2025 r. na czynność wstrzymania wypłaty dotacji za okres od września do listopada 2024 r. należało uznać za wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do dalszego prowadzenia. Wniesiono również o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie i odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie, podczas gdy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oceniana zgodnie z jej treścią, żądaniem i załącznikami - miała charakter skargi na bezczynność organu w- zakresie niewypłacenia dotacji oświatowej za miesiąc wrzesień 2025 roku; a zatem mogła zostać wniesiona w każdym, czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu; 2. art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz art. 57 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę treści skargi i przyjęcie, że jej przedmiotem była wyłącznie czynność wstrzymania wypłaty dotacji, podczas gdy z treści skargi, jej uzasadnienia, żądania oraz załączonego do niej pisma z 22 października 2025 roku zatytułowanego "Ponaglenie" wynikało, że skarga dotyczyła bezczynności Powiatu Szczecineckiego polegającej na nieprzekazaniu należnej części dotacji za wrzesień 2025 roku; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., poprzez pominięcie przy ocenie dopuszczalności skargi całokształtu materiału sprawy, w szczególności treści samej skargi oraz załączonego do niej ponaglenia z 22 października 2025 roku, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że w sprawie zachodziła podstawa do odrzucenia skargi jako wniesionej po terminie; 4. art. 6 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., poprzez nadmiernie formalistyczne potraktowanie pisma procesowego wniesionego samodzielnie przez podmiot niereprezentowany na etapie wniesienia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika i zaniechanie ustalenia rzeczywistego przedmiotu skargi na podstawie jej treści, żądania i załączników, mimo że to właśnie one powinny decydować o kwalifikacji pisma procesowego; 5. art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie oceny, czy ewentualne uchybienie terminowi do wniesienia skargi - przy przyjęciu, że przepis ten w ogóle miał zastosowanie - nie nastąpiło bez winy Skarżącej. Argumentację na poparcie zażalenia skarżąca zawarła w treści uzasadnienia. Organ w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz Organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Najnowszy stan prawny nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aktualnie (tj. po wejściu w życie ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203; dalej: u.f.z.o.) z dniem 1 stycznia 2018 r.) czynności dokonywane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, które kontrolowane są przez sądy administracyjne (art. 47 u.f.z.o.). Skoro czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego jest przyznanie dotacji, to w zakres działań organu z tym związanych, wchodzi ustalenie jej wysokości oraz przekazanie dotacji na rachunek bankowy. Należy podkreślić, że wyłącznie czynność polegająca na ustaleniu (naliczeniu) wysokości dotacji i jej przekazaniu beneficjentowi, dokonywana w sposób władczy i jednostronny, stanowi element konkretyzacji normy prawnej wyrażonej w art. 47 u.f.z.o. Czynność ustalenia i przekazania dotacji musi się uzewnętrznić. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustalenie wysokości dotacji i zlecenie przelewu środków, czy - jak mamy do czynienia w niniejszej sprawie - wstrzymanie/odmowa wypłaty dotacji poprzedzone są przez sekwencję operacji myślowych, obliczeń rachunkowych lub powzięcie innych informacji wpływających na wypłatę dotacji, które jednak pozostają z istoty rzeczy sferą niedostępną dla beneficjenta. Finalizacja i zarazem uzewnętrznienie tych działań odbywa się dopiero z chwilą zlecenia przelewu i pojawienia się środków na rachunku uprawnionego albo zaniechania danej wypłaty środków w przewidzianym do tego terminie. W ten sposób wykonywany jest przez administrację przewidziany przepisem ustawy obowiązek udzielenia beneficjentowi środków. Sens przewidzianej w art. 47 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 754 ze zm.; dalej: u.f.z.o.) sądowej kontroli sprowadza się przecież do weryfikacji zgodności z prawem realizowania tego obowiązku przez administrację, a zatem tego, czy i jaka kwota dotacji i komu została udzielona. Przechodząc do rozważań odnośnie terminowości zaskarżenia wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej za wrzesień 2025 r. , należy wskazać, że pismem z 17 czerwca 2025 (doręczonym skarżącej 2 lipca 2025 r.) organ poinformował skarżącą o wstrzymaniu wypłaty dotacji za wskazany okres w związku brakiem stosownego rozliczenia nadpłaty na koncie skarżącej. Zatem od tego momentu skarżąca powzięła informację odnośnie wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, 30-dniowy termin na wniesienie skargi na brak dokonania wypłaty dotacji: za wrzesień 2025 r. biegł od 30 września 2025 r.; i upłynął z dniem 30 października 2025 r. Tymczasem skarżąca wniosła skargę w dniu 31 października 2025 r. na czynność wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej za wrzesień 2025 r. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 (a taką czynnością jest w rozpoznawanej sprawie czynność wstrzymania wypłaty), wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Z kolei art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do odrzucenia skargi wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia. Wyjątek od tej zasady wprowadza przepis art. 53 § 2 zdanie drugie, zgodnie z którym sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę – taka sytuacja jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W związku z powyższym brak jest podstaw, by w rozpoznawanej sprawie przyjąć inny termin rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi za poszczególny miesiąc niż ten, który stwierdził Sąd I instancji. W nawiązaniu do zrzutów zażalenia, że pismo inicjujące postępowanie sądowe miało charakter skargi na bezczynność organu w zakresie niewypłacenia dotacji oświatowej za miesiąc wrzesień 2025 r., należy wyjaśnić należy, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy bezczynność to taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, nie została załatwiona w wymaganej przez prawo formie. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Organ pismem z 17 czerwca 2025 (doręczonym skarżącej 2 lipca 2025 r.) poinformował skarżącą o wstrzymaniu wypłaty dotacji za wskazany okres w związku brakiem stosownego rozliczenia nadpłaty na koncie skarżącej. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się z natomiast do zawartych wniosków o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (w zażaleniu jaki i odpowiedzi organu na zażalenie) , stwierdzić należy, że nie mogą one być uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.