I GZ 147/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henry Wach po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji "M. X." w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 334/24 w zakresie odrzucenia zażalenia i odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Fundacji "M. X." w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2023 r., nr SKO.SW/4101/133/2023 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. uchylić zaskarżone postanowienie w zakresie punktu 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 4 grudnia 2025 r., III SA/Kr 334/24 w sprawie ze skargi Fundacji "M. X." w K. (skarżąca, Fundacja, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2023 r., nr SKO.SW/4101/133/2023 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem – w punkcie 1 odrzucił zażalenie; w punkcie 2 odrzucił skargę. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 22 listopada 2024 r., III SA/Kr 334/24 po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi - odmówił Fundacji przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu. Odpis postanowienia skarżąca odebrała 3 stycznia 2025 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia zażalenia. Skarżąca 9 stycznia 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 17 lutego 2025 r. wezwano Fundację do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżąca odebrała wezwanie 19 marca 2025 r., jednakże w zakreślonym terminie (do dnia 26 marca 2025 r.) nie uiściła wpisu. Fundacja pismem z 27 marca 2025 r. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, jednakże postanowieniem Referendarza sądowego z 30 czerwca 2025 r. III SPP/Kr 49/25 (utrzymanym w mocy przez tutejszy Sąd) wniosek ten został oddalony, a w zakresie kolejnego wniosku skarżącej o prawo pomocy (z 3 listopada 2025 r.) Referendarz umorzył postępowanie (sygn. III SPP 213/25). W zażaleniu na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego z 4 grudnia 2025 r., III SA/Kr 334/24 skarżąca zarzuciła brak merytorycznego, rzetelnego i obiektywnego rozstrzygnięcia. Wniosła o ponowne przeanalizowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny sytuacji mającej zniekształconą perspektywę dotychczasowych urzędów. Sąd I instancji zarządzeniem z 21 stycznia 2026 r. wezwał Fundację do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez przedłożenie 1 odpisu zażalenia w oryginale własnoręcznie podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem oraz o złożenie wniosku o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji z 21 stycznia 2026 r. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie w zakresie punktu 1 zaskarżonego postanowienia. Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a., gdy brak fiskalny dotyczy zażalenia, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. W niniejszej sprawie, Fundacja wnosząc zażalenie na postanowienie z 22 listopada 2024 r., III SA/Kr 334/24 odmawiające skarżącej przywrócenie terminu do wniesienia skargi, po uprzednim wezwaniu zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 17 lutego 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia, do dnia 26 marca 2025 r. nie uiściła wpisu. W związku z powyższym, Sąd I instancji zasadnie odrzucił zażalenie Skarżącej na postanowienie z 22 listopada 2024 r., III SA/Kr 334/24 w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zaskarżonego postanowienia z 4 grudnia 2025 r., III SA/Kr 334/24 w zakresie punku 2, wskazuje, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 9 listopada 2023 r., nr SKO.SW/4101/133/2023 odebrała 20 listopada 2023 r., natomiast skargę na powyższą decyzję wniosła 27 grudnia 2023 r., a zatem z uchybieniem 30 -dniowego terminu, który upływał 20 grudnia 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 22 listopada 2024 r., III SA/Kr 334/24 po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi - odmówił Fundacji przywrócenia terminu do jej wniesienia. Na skutek zażalenia od powyższego postanowienia Sądu I instancji - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 4 grudnia 2025 r., III SA/Kr 334/24 - w punkcie 1 odrzucił zażalenie; w punkcie 2 odrzucił skargę. Sąd I instancji odrzucił skargę uznając, że była ona spóźniona. Z kolei wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesiony skargi nie został uwzględniony przez Sąd (ww. postanowienie WSA w Krakowie z 22 listopada 2024 r.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi przez Sąd I instancji było przedwczesne. Należy zauważyć, iż celem przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest zdyscyplinowanie strony składającej skargę do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego. Jednak niewłaściwe zastosowanie tego przepisu niesie za sobą poważne konsekwencje prawne, może bowiem doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności winno być rozpoznane zażalenie strony z 9 stycznia 2025 r., (k. 38 akt WSA) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 listopada 2024 r. W sytuacji gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten został ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie uregulowań zawartych w art. 179 § 1 d.k.p.c. oraz art. 168 i 169 § 1 k.p.c., a następnie zaakceptowany w doktrynie (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15.06.1957 r. II CZ 123/57, NP 1958 nr 3; z dnia 2.09.1993 r., II CRN 83/93, lex nr 293287; post. SN z dnia 10.01.2002 r., I CZ 198/01, lex nr 53302; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, W-wa 1989 r., t. I, s. 277). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji w zakresie pkt 1. Z kolei w zakresie pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.