I GSK 872/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Wr 65/26 odrzucające skargę w sprawie ze skargi D. S. na Prezydenta Miasta W. w przedmiocie niewykonania prawomocnego wyroku sądu w sprawie przyznania dotacji oświatowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 25 października 2018 r. sygn. III SA/Wr 208/18 po rozpoznaniu skargi D. S. na pismo Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dotacji za okres od stycznia do grudnia 2016 r., uchylił zaskarżony akt. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniesioną przez Prezydenta Miasta W. (wyrok z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt I GSK 172/19). W dniu 13 lutego 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga D. S. na bezczynność Prezydenta Miasta W.. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do stwierdzenia jej uprawnienia do uzyskania dotacji oświatowej za poszczególne miesiące 2016 r. oraz dokonania obliczenia i wypłaty kwoty dotacji. Wniesiono również o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", a także o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 20 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Wr 65/26 odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że przedmiotem skargi jest niewykonanie wyroku Sądu z 25 października 2018 r. sygn. III SA/Wr 208/18, którym uchylono akt Prezydenta Miasta W., zatem orzeczenie to nie dotyczyło ani kwestii bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Sąd I instancji uznał, wskazując na treść art. 154 § 1 p.p.s.a., że skarga na brak działania organów po wyroku sądu, który zapadł w sprawie innej niż bezczynność lub przewlekłość jest niedopuszczalna i ją odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę kasacyjną w której "na podstawie art. 69a ust, 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r, poz. 1184), zwanej dalej "pr. adw", w zw. z art. 173 § 1 p.p.s.a, zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2026 r. Wskazanemu wyżej orzeczeniu, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 ust. 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zachodzi inna przyczyna niedopuszczalności skargi sądowo administracyjnej, co nastąpiło wskutek zaniechania zastosowania normy art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. i wadliwego zastąpienia jej wyłącznie normą art. 154 § 1 p.p.s.a., pomimo, że żadne przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie zabraniają samoistnego ustalenia przez Sąd, iż doszło do bezczynności Organu w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., jak również nie zwalniają go z takiego obowiązku, skutkiem czego doszło do błędnego oznaczeniu przedmiotu skargi i jej niezasadnego odrzucenia, podczas gdy prawidłowe zastosowanie normy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pozwala Sądowi na samodzielne ustalenie bezczynności Organu i zastosowanie sankcji przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a., zaś normy wynikające z treści art. 154 § 6 i § 7 p.p.s.a. limitują jedynie ich wysokość. Innymi słowy istnienie wcześniejszego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania nie jest warunkiem sine qua non skorzystania przez sąd orzekający z normy art. 149 § 1 i następne p.p.s.a. Co więcej, intencją Skarżącej kasacyjnie, było uzyskanie takiego właśnie orzeczenia, stwierdzającego bezczynność Prezydenta Miasta W. polegającą na zaniechaniu dokonania wyliczenia i wypłaty dotacji oświatowej za wszystkie miesiące roku 2016. Wobec powyższego, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 oraz art. 188 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 2. ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. 3. Jednocześnie, zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzeczono się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionej podstawie. W myśl art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a. stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna złożona w sprawie oparta została na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania a to art. 58 § 1 ust. 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zachodzi inna przyczyna niedopuszczalności skargi sądowo administracyjnej, co nastąpiło wskutek zaniechania zastosowania normy art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. i wadliwego zastąpienia jej wyłącznie normą art. 154 § 1 p.p.s.a. Z zarzutów skargi kasacyjnej postawionych w oparciu o podstawę, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jednoznacznie wynika, że w zaistniałym stanie faktycznym skarżąca kwestionuje zgodność z prawem poglądu odnośnie tego co stanowi przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie. Chodzi tu o to czy skarżący pismem z 8 stycznia 2026 r., wniósł do Sądu I instancji skargę na bezczynność Prezydenta Miasta W., czy też wniósł skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 208/18. W treści pisma z dnia 8 stycznia 2026 r., skarżący wniósł o zobowiązanie organu do stwierdzenia jego uprawnienia do uzyskania dotacji oświatowej za poszczególne miesiące 2016 r. oraz dokonania obliczenia i wypłaty kwoty dotacji. Wniósł również o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., a także o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną "z innych przyczyn" na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W sprawie, tą "inną przyczyną" miało być uznanie, że skarga dotyczy niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 208/18 i wobec treści art. 154 § 1 p.p.s.a., skarga na niewykonanie wyroku nie przysługuje. Należy przyznać rację autorowi skargi kasacyjnej, że pismo z 8 stycznia 2026 r. nie stanowiło, wbrew stanowisku Sądu I instancji, skargi na niewykonanie wyroku. WSA pominął to, że sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 208/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżony akt Prezydenta Miasta W. Ponadto w treści skargi nie wskazano jako podstawy żądania przepisu art. 154 p.p.s.a., a jedynie zawarto wniosek o ukaranie organu grzywną na podstawie art. 154 § 4 p.p.s.a. Skarżący precyzyjnie wskazał, że wnosi o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w wyliczeniu i wypłacie dotacji z rażącym naruszenie prawa, natomiast nie wskazuje on, że wnosi skargę na niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 208/18. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest w szczególności załączenie do skargi ponaglenia z dnia 7 stycznia 2026 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, który został oparty na podstawie art. 37 § 1 kpa. Okoliczności tej w żadnej mierze nie ocenił WSA w zaskarżonym postanowieniu. Przeciwnie w sposób dowolny ustalił on zakres żądania strony. Ten był rozbieżny z tym który przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. WSA ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i rozpozna skargę skarżącego na bezczynność organu, który zobowiązany został prawomocnym wyrokiem z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 208/18 do ponownego rozpatrzenia sprawy. Wnioskowana w skardze bezczynność organu dotyczy bowiem spraw wskazanych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., a nie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W tym stanie rzeczy NSA uznał za zasadny jedyny zarzut skargi kasacyjnej, co skutkuje uwzględnieniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. NSA nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych. Zgodnie z uchwałą NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.