III FZ 337/26

Dnia 2 lipca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 604/25 w przedmiocie wyłączenia sędziego i starszego referendarza sądowego w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 marca 2025 r., nr SKO.F/41.4/67/2025/1528 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 9.03.2026 r. o sygn. I SA/Gl 604/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi J. L. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 17.03.2025 r., nr SKO.F/41.4/67/2025/1528, wydaną w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w punkcie pierwszym oddalił wniosek o wyłączenie sędzi WSA Anny Rotter, w punkcie drugim oddalił wniosek o wyłączenie starszego referendarza sądowego Leszka Wolnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 19 w związku z art. 24 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. 2.1. Zarządzeniem z 18.09.2025 r. starszy referendarz sądowy Leszek Wolny pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, zarejestrowany pod sygn. akt I SPP/Gl 180/25. Pismem z 26.11.2025 r. skarżący, w ślad za sprzeciwem od tego zarządzenia, złożył wniosek o wyłącznie referendarza. Postanowieniem z 29.12.2025 r. WSA w Gliwicach utrzymał w mocy zarządzenie o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący zaskarżył również powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o wyłączenie sędzi Anny Rotter. Zakwestionował podjęte w sprawie rozstrzygnięcia, uznając je za niesłuszne, naruszające przysługujące mu prawa, w tym konstytucyjne prawo równości, i jako takie sprzeczne z zasadami praworządności. Sędzia WSA Anna Rotter i starszy referendarz sądowy Leszek Wolny oświadczyli, że brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy, przewidzianych w art. 18 p.p.s.a., oraz że nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. 2.2. Oddalając wnioski skarżącego WSA w Gliwicach wskazał, że w swoim oświadczeniu sędzia, o którego wyłączenie wnosi skarżący, podała, że w sprawie zawisłej przed WSA w Gliwicach nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i 19 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie jej od udziału w sprawie. Takie samo oświadczenie złożył ww. starszy referendarz sądowy. Zdaniem Sądu, argumenty podnoszone przez skarżącego we wnioskach nie mogły przesądzić o wyłączeniu ww. sędzi oraz starszego referendarza sądowego od udziału w sprawie. Sąd pierwszej instancji dodał, że okolicznością taką nie jest subiektywne przekonanie skarżącego o wadliwości orzeczenia, które zostało wydane z udziałem wskazanej sędzi oraz starszego referendarza sądowego. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. W zażaleniu domagał się wyłączenia wskazanej sędzi oraz starszego referendarza sądowego od orzekania w sprawie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie WSA w Gliwicach odpowiada prawu. 4.2. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto, postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Powyższe spostrzeżenia odnieść należy także do referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 24 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację WSA w Gliwicach co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego oraz starszego referendarza sądowego objętych wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącego we wniosku okoliczności, mają subiektywny charakter. Przeświadczenie skarżącego o wyłączeniu wskazanej sędzi oraz wyznaczonego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy starszego referendarza sędziego z uwagi na brak ich bezstronności i niezawisłości nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Dodatkowo zarówno sędzia jak i starszy referendarz sądowy, których dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenie. Autorytet moralny sędziego oraz starszego referendarza sądowego przemawia zaś za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wnioskach skarżącego o wyłączenie sędziego oraz starszego referendarza sądowego, a także w rozpoznawanym zażaleniu brak jest wskazania okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych przez nich oświadczeń. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożone w sprawie wnioski o wyłączenie nie zasługiwały na uwzględnienie. 4.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki