IV SA/Po 1243/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018r. poz.570 ze zm., art. 17 pkt. 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 1) kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r. poz.256 ze zm. dalej k.p.a.) po rozpoznaniu odwołania I. Z. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] maja 2020 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji własnej organu oraz odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał I. Z. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na trójkę dzieci - E. Z., E. Z. i P. H. (na P. H. odrębną decyzją - uw. Sądu, k. 46-39 akt organu I instancji). Decyzją z [...] maja 2020 r. Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 2 pkt. 4-5a, pkt 17-18, art. 9 ust. 2, ust. 3, ust. 4a, art. 12, art. 18 ust. 5, art. 20 ust. 2, art. 24 ust. 1, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r., poz. 808, dalej p.o.u.a.) art. 3 pkt 1- 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn.zm dalej u.ś.r..) oraz art. 104, art. 163 k.p.a. uchylił ww. decyzję własną z [...] sierpnia 2019 r. i odmówił prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci skarżącej - E. Z. i E. Z.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 1 p.o.u.a. organ właściwy może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Organ ustalił, że skarżąca podjęła zatrudnienie w Domu Pomocy Społecznej w K. z dniem [...] marca 2020 r. i z tego tytułu osiągnęła dochód za miesiąc kwiecień 2020 r. w kwocie [...]zł. W związku z powyższym organ dokonał ponownego ustalenia dochodu rodziny skarżącej, który w przeliczeniu na osobę od miesiąca kwietnia 2020r. wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając to na uwadze organ uznał, że skarżącej nie przysługuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego i nie będzie ono wypłacane od miesiąca maja. W odwołaniu od powyższej decyzji I. Z. wskazała, że kryterium dochodowe rodziny zostało wyjątkowo przekroczone, z uwagi na znaczne natężenie ilości pracy w kwietniu i otrzymaną w związku z tym jednorazową nagrodą w wysokości [...] zł. Podała, że w kwietniu w związku z sytuacją epidemiologiczną w Domu Pomocy Społecznej zmuszona była pracować przez 8 dni bez przerwy, w związku z czym otrzymała jednorazową nagrodę. Podała, że w kolejnym miesiącu jej wypłata będzie znacznie niższa ([...] zł), próg do otrzymania świadczeń nie zostanie przekroczony, a mimo to organ odmówił jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na stałe. Po rozpoznaniu odwołania SKO w K., opisaną we wstępie decyzją, orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że wydana przez organ świadczeniowy decyzja jest prawidłowa i na skutek wniesionego odwołania nie podlega jakiemukolwiek wzruszeniu choćby w części. Kolegium wskazało, że skarżąca kwestionuje jedynie fakt, iż ujęto w dochodzie rodziny odrębną od "zwykłego" wynagrodzenia zasadniczego nagrodę pieniężną, które to świadczenie pracownicze ma charakter zupełnie wyjątkowy. Pozostałych ustaleń organu pierwszej instancji skarżąca nie kwestionowała. Organ wskazał, że w podobnej sprawie jak rozpatrywana wielokrotnie wypowiadały się organy odwoławcze jak i wykształcone zostało w tym zakresie orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wynika z niego wprost, iż każde, nawet jednorazowe przysporzenie finansowe w danym roku kalendarzowym, będące opodatkowanym przychodem tj. odpowiadające ustawowej definicji dochodu, ma wpływ na dochód na osobę w rodzinie podatnika a w konsekwencji "przełożenie" na spełnienie lub niespełnienie kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest prawo do danego świadczenia. Kolegium uznało, iż organ wydał słuszne rozstrzygnięcie z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego, jak i dokonał prawidłowego obliczenia dochodu rodziny, który w tym przypadku przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. W skardze do WSA I. Z. zaskarżyła decyzję SKO w K. w całości, zarzucając błędną wykładnię art. 3 pkt 24 u.ś.r. uznając dochód z pracy zawodowej jako nowy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., którą organ uchylił decyzję własną o przyznaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną i odmówił prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020 poz. 808, powoływana jako "p.o.u.a."). Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł. Z ustaleń organu wynika, ze rodzina skarżącej składa się z [...] osób. Zdaniem organu I instancji miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę od miesiąca kwietnia 2020 r. wynosi [...] zł , co przekracza kryterium dochodowe które wynosi [...] zł. Łącznie organ obliczył, że suma dochodów miesięcznych rodziny wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na [...] osoby daje kwotę [...]zł, a więc przekracza normatywny próg. Organ uwzględnił w powyższych obliczeniach przyznaną skarżącej jednorazową nagrodę pieniężną za ośmiodniową, nieprzerwaną pracę w zamkniętym zakładzie, w warunkach zagrożenia zdrowia, podejmując ryzyko zakażenia koronawirusem w wysokości [...] zł ([...] brutto). Organ obliczając miesięczny dochód skarżącej wziął pod uwagę sumę wynagrodzenia za miesiąc kwiecień, na które składało się wynagrodzenie zasadnicze w wysokości [...] zł oraz jednorazowa nagroda. Tym samym organ przyjął, że średni miesięczny dochód skarżącej wynosi [...] zł. Powyższe obliczenie miesięcznego dochodu przez organ należy uznać za błędne. Należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt. 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 pkt 4 p.o.u.a. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów oraz alimenty na rzecz dzieci. Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 18 lit. c p.o.u.a., uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl art. 2 pkt 5a p.o.u.a. dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b. Stosownie do art. 9 ust. 4a p.o.u.a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 18 ust. 5 p.o.u.a. w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Zdaniem Sądu nie każde uzyskanie dochodu będzie miało wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a jedynie takie, które pozwoli na zastosowanie regulacji, o której mowa w art. 9 ust. 4a p.o.u.a. Przesłanką do zastosowania powyższego przepisu jest uzyskiwanie dochodu w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc dochód ten musi być uzyskiwany regularnie, w powtarzających się odstępach czasu, a ponadto uzyskiwanie dochodu musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym. Dopiero wówczas taki dochód może być doliczony do dochodu rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Nie można bowiem zapominać o tym, że regulacja, o której mowa we wskazanym przepisie ma na celu uwzględnienie w dochodach strony tylko takiego dochodu uzyskanego, który miałby rzeczywisty wpływ na możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy chodzi o urealnienie sytuacji dochodowej strony w związku z uzyskaniem dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Tylko bowiem takie rozumienie przepisu art. 2 pkt 18 p.o.u.a. pozwala zrealizować cel, jaki przyświecał wprowadzeniu pojęcia dochodu uzyskanego, tj. jak najdalej idące urealnienie danych dotyczących dochodów beneficjentów świadczeń na datę przyznawania świadczeń lub na datę weryfikacji prawa do świadczeń, w różnych, odmiennych stanach faktycznych. Dotyczy to np. właśnie osiągnięcia dochodu w okresie pobierania świadczeń przez krótki tylko okres, co w istocie nie ma wpływu na sytuację materialną rodziny w całym okresie pobierania świadczeń. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jednorazowo, w kwietniu 2020 r. uzyskała wyższe wynagrodzenie ([...] zł netto) z uwagi na otrzymanie nagrody w wysokości [...] zł netto w związku z pracą w zamkniętym zakładzie, w warunkach zagrożenia zdrowia, podejmując ryzyko zakażenia koronawirusem. Zdaniem Sądu na tej jedynie podstawie nie można przyjąć aby dochód skarżącej wzrósł do [...] zł w każdym następnym miesiącu. Skoro bowiem zasadą jest obliczanie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w stosunku rocznym (art. 2 pkt 5a p.o.u.a.), to w sytuacji, gdy skarżąca otrzymała wyjątkowo w kwietniu 2020 jednorazowo nagrodę [...] zł, brak jest podstaw do twierdzenia, że składnikiem miesięcznego dochodu rodziny od tej pory będzie wynagrodzenie skarżącej w wysokości [...] zł. Jeśli bowiem skarżąca nie uzyskiwała stałego dochodu w takiej wysokości w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to zastosowanie art. 9 ust. 4a p.o.u.a. nie znajduje uzasadnienia. Przyjęcie za uprawnione rozumowania, zaprezentowanego przez organ, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której zamiast realnego miesięcznego dochodu rodziny, wyliczeniu podlegałby dochód incydentalny, nieprzystający do sytuacji dochodowej strony i jej rodziny. Sąd podziela więc argumentację skarżącej, iż w jej wyjątkowej sytuacji, podyktowanej przez sytuację zagrożenia epidemiologicznego, otrzymanie jednorazowej nagrody nie mogło stanowić podstawy do zmian w obliczaniu kryterium dochodowego jej rodziny, a w konsekwencji do odmowy przyznania jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na trójkę dzieci. Powyższe stanowisko stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K.. Zdaniem Sądu organ I instancji dopuścił się naruszenia powołanych wyżej przepisów prawa materialnego art. 2 pkt 18, art. 2 pkt 5a i art. 9 ust. 4a p.o.u.a. a Kolegium, rozpoznając sprawę bezrefleksyjnie te ustalenia zaaprobowało. Sąd wskazuje, że SKO w K. nie poczyniło żadnych własnych ustaleń w przedmiotowej sprawie – naruszając zasadę dwuinstancyjności postepowania wyrażoną w art. 15 k.p.a. oraz nie uzasadniło swojej decyzji - naruszając art. 107 § 3 k.p.a. W lakonicznym uzasadnieniu decyzji organu II instancji brak jest wnikliwego ustosunkowania się do zarzutów odwołania, jak i odniesienia się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów i dokonania ich oceny w zakresie pozwalającym na ocenę prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium nie dokonało własnych ustaleń co do sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, ograniczając się do zaaprobowania stanowiska Prezydenta, iż prawidłowe było wliczenie do dochodu jednorazowej nagrody uzyskanej przez skarżącą. Zdaniem Sądu SKO naruszyło przepisy postępowania tj. art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a uzasadnienie (lakoniczne) decyzji nie spełnia wymogów normatywnych wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdza, że powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i treść decyzji administracyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę organy zastosują się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, w szczególności dokona prawidłowego obliczenia dochodu rodziny skarżącej, z uwzględnieniem tego, że zasadą jest obliczanie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w stosunku rocznym (art. 2 pkt 5a p.o.u.a.), uwzględniając okoliczność, że nagroda przyznana skarżącej była jednorazowa, a związana była z postaniem w kraju zagrożenia epidemiologicznego. Z powyższych względów, z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które doprowadziło do utrzymania przez SKO w całości w mocy decyzji organu pierwszej instancji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.