II AKzw 402/25

<p>Sygn. akt II AKzw 402/25</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 11 marca 2025 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wydziale II Karnym w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: sędzia SA Małgorzata Niementowska </strong> </p> <p>Protokolant: Iwona Olszówka</p> <p>przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach Marka Ciosia </p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <strong> <!-- --> <span class="anon-block">R. J.</span> </strong> </p> <p>zażalenia złożonego przez skazanego</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie</p> <p>z dnia 29 stycznia 2025 roku sygn. akt III Kow 26/25</p> <p>w przedmiocie umorzenia postępowania wykonawczego</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 1;art. 1 § 2)">art. 1 § 2 k.k.w.</a> </p> <p>postanawia:</p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zażalenie skazanego zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>Kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia potwierdziła, że zostało ono wydane z obrazą przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 1;art. 1 § 2)">art. 1 § 2 k.k.w.</a>, polegającą na zastosowaniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 78;art. 78 § 3)">art. 78 § 3 k.k.</a> w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2023 roku, czego rezultatem było umorzenie postępowania zainicjowanego wnioskiem <span class="anon-block">R. J.</span> o udzielenie mu warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary dożywotniego pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 10 września 1999 roku, sygn. akt III K 38/99.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego rację ma skarżący, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie winien znaleźć <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 78;art. 78 § 3)">art. 78 § 3 k.k.</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 roku, a więc przed jego zmianą dokonaną na mocy art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 7 lipca 2022 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022.2600; dalej: ustawa zmieniająca). Nie budzi żadnych wątpliwości, że skazany dopuścił się przypisanego mu przestępstwa, za które orzeczono wobec niego aktualnie wykonywaną karę dożywotniego pozbawienia wolności, przed wejściem w życie w/w ustawy zmieniającej. Uprzednie brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 78;art. 78 § 3)">art. 78 § 3 k.k.</a>, obowiązujące od wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku - Kodeks karny</a>, do dnia 30 września 2023 roku, pozwalało warunkowo zwolnić skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności, po odbyciu przez niego 25 lat kary. W aktualnym brzmieniu wymienionego przepisu, okres ten wydłużono do 30 lat. O ile zatem sąd I instancji słusznie dostrzegł, że w obecnym stanie prawnym, skazany nie nabył jeszcze uprawnień do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie, tak zaniechał zbadania jego sytuacji przez pryzmat intertemporalnej reguły gwarancyjnej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a>, co w konsekwencji musi dokonać sąd odwoławczy.</p> <p>Nie ulega wątpliwości, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 78;art. 78 § 3)">art. 78 § 3 k.k.</a> ma charakter materialnoprawny. Przy jego stosowaniu, w pełni swoją aktualność zachowuje więc zasada określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a>, a która stanowi, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Tymczasem na gruncie badanej sprawy nie budzi wątpliwości, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 78;art. 78 § 3)">art. 78 § 3 k.k.</a> w brzmieniu obowiązującym poprzednio, a więc do dnia 30 września 2023 roku, był dla <span class="anon-block">R. J.</span> względniejszy, albowiem zgodnie z jego treścią, skazany nabywał prawo do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z dniem 15 listopada 2023 roku.</p> <p>Sąd Apelacyjny ma w polu widzenia, że art. 23 ustawy zmieniającej stanowi, iż w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie tej ustawy kara pozbawienia wolności nie została wykonana, do osób warunkowo zwolnionych oraz osób odbywających karę pozbawienia wolności stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (a więc <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">Kodeksu karnego</a>) o warunkowym zwolnieniu w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Tym niemniej podkreślić trzeba, że cytowany przepis przejściowy nie może wyłączać zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a> w przedmiotowej sprawie. Zastosowanie w sprawie <span class="anon-block">R. J.</span> aktualnie obowiązującego brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 78;art. 78 § 3)">art. 78 § 3 k.k.</a> prowadziłoby bowiem do niedopuszczalnej w demokratycznym państwie prawa sytuacji, w której skazany byłby sądzony na podstawie przepisów surowszych, niż te obowiązujące w dacie czynu. Takiemu rozwiązaniu sprzeciwiają się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 42;art. 42 ust. 1;art. 2)">art. 42 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP</a> oraz art. 7 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku (Dz.U.1993.61.284).</p> <p>Nie budzi co prawda wątpliwości sądu odwoławczego, że norma wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a> nie ma charakteru absolutnego, na co słusznie wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2024 roku, sygn. akt IV KK 341/23, OSNK 2024/4/21). Tym niemniej wyłączenie jej stosowania może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy ustawodawca poprzez przepis przejściowy zakazuje stosowania wstecz nowej ustawy, która jest dla sprawcy korzystniejsza. Z kolei zakaz stosowania ustawy względniejszej, obowiązującej w dacie czynu, sprzeczny jest z jedną z kardynalnych zasad prawa karnego, a mianowicie <em> <!-- -->lex severior retro non agit</em>, wyrażonej wprost w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a>, a którą wywieść można również z przywołanych wyżej przepisów konstytucyjnych i konwencyjnych.</p> <p>Tym samym, zdaniem Sądu Apelacyjnego, ustalenia odnośnie tego, że <span class="anon-block">R. J.</span> nie nabył jeszcze uprawnień do ubiegania się o warunkowe zwolnienie były błędne, albowiem dokonano ich z obrazą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4 § 1 k.k.</a> Tym samym należało zaskarżone postanowienie uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie, który winien wniosek merytorycznie rozpoznać, oczywiście jeżeli nie jest on obarczony innymi brakami (np. fiskalnymi), które nie zostaną prawidłowo usunięte. Jednocześnie sąd odwoławczy nie bada w niniejszym postępowaniu, czy zachodzą materialne przesłanki do warunkowego zwolnienia <span class="anon-block">R. J.</span>.</p> <p>Mając zatem powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.  odpis postanowienia doręczyć skazanemu z informacją o prawomocności,</p> <p>2.  zwrócić akta sprawy.</p> <p>Katowice, dnia 11 marca 2025 r.</p> </div>