V SA/Wa 798/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...]. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej "K.p.a.", oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, ze zm.), dalej "u.p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia skargi z dnia [...] grudnia 2019 r. na czynności zabezpieczające dokonane w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] listopada 2019 r. nr [...], wydanego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS") wydał na podstawie następującego stanu faktycznego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (dalej: "Naczelnik US"), działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie zabezpieczające wobec M. M. (dalej: "Zobowiązany") na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] listopada 2019 r. nr [...], wydanego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich obejmującego obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w kwocie 10 227 132, 48 zł. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego udziałów Zobowiązanego w Spółce [...] Sp. z o.o. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Spółce w dniu 18 listopada 2019 r. natomiast Zobowiązanemu wraz z odpisem ww. zarządzenia zabezpieczenia w dniu 25 listopada 2019 r. Pismem z 2 grudnia 2019 r. [...]. Sp. z o. o. złożyła skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego zarzucając zaskarżonej czynności naruszenie: - art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 156 § 1 u.p.e.a. polegające na dokonaniu czynności w postępowaniu zabezpieczającym wszczętym na wniosek nieuprawnionego podmiotu, a tym samym brak podstawy prawnej do podjęcia czynności egzekucyjnych i do wszczęcia postępowania zabezpieczającego; - art. 291 § 1, art. 292 i art. 293 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania karnego polegające na dokonaniu czynności egzekucyjnych w postępowaniu zabezpieczającym na udziałach w Spółce przysługujących M. M., które zostały uprzednio zajęte przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej we W. na podstawie postanowień o dokonaniu zabezpieczenia majątkowego kar i roszczeń. Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. o numerze wskazanym wyżej, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia ww. skargi wskazując, że legitymację do wniesienia przedmiotowej skargi na czynności egzekucyjne posiada jedynie Zobowiązany. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przez [...] Sp. z o. o., która pełni funkcję dłużnika zajętej wierzytelności. Premium [...] Sp. z o. o. wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lutego 2020 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że [...] Sp. z o. o., która wniosła skargę nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym wobec M. M. prowadzonym na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] listopada 2019 r., wydanego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich obejmującego obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia. Z tego względu Naczelnik US zobligowany był do zastosowania art. 61a K.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 1a zobowiązanym jest osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym. Niewątpliwie zatem, zdaniem organu odwoławczego, w trybie art. 54 u.p.e.a. odwołująca się nie posiada statusu strony, gdyż skarga na czynności egzekucyjne przysługuje jedynie zobowiązanemu, którym jest M. M. W związku z tym Dyrektor IAS podzielił stanowisko Naczelnika US, że procedura ta nie może być wszczęta na wniosek osoby, która nie mieści się w definicji zobowiązanego. Stąd Naczelnik US w przedmiotowej sprawie właściwie zastosował instytucję odmowy wszczęcia postępowania uregulowaną w art. 61a § 1 K.p.a., który na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma zastosowanie również w egzekucji administracyjnej. Na powyższe postanowienie [...] Sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając: 1) naruszenie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 166b u.p.e.a. przez uznanie, że art. 54 § 1 u.p.e.a. nie daje legitymacji Skarżącej do wniesienia skutecznej skargi na czynności zabezpieczające, skutkujące: 2) naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez bezprawne rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania ze skargi Skarżącej na czynności egzekucyjne; 3) naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 K.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadami legalizmu, proporcjonalności oraz w sposób, który nie budzi zaufania obywateli do organów administracji publicznej; 4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art, 18 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji obarczonego wadami w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest zbadanie legalności formalnego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające dokonane w toku postępowania zabezpieczającego Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które stanowią w art. 54 § 1 tej ustawy, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a zobowiązanym jest osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym- również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne prowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do ustalenia czy zasadnie organy odmówiły Skarżącej - [...] Sp. z o.o. statusu osoby zobowiązanej, w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym wobec M. M. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] listopada 2019 r., wydanego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] obejmującego obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w kwocie 10 227 132, 48 zł. W konsekwencji, czy stosując instytucję odmowy wszczęcia postępowania uregulowaną w art. 61a § 1 K.p.a., która na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma zastosowanie również w egzekucji administracyjnej, prawidłowo wydały formalne rozstrzygnięcie w sprawie odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie skargi Spółki na czynności zabezpieczające. Rozpoznając skargę, w ocenie Sądu przyznać należy rację organom, które prawidłowo zastosowały instytucję z art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu w sprawie najistotniejsze jest określenie statusu Skarżącej w prowadzonym postępowaniu. Zakres pojęcia zobowiązany został określony w definicji legalnej, zamieszczonej w słowniczku zawartym w art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. i w każdym przypadku użycia tego wyrazu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej należy pojęcie to rozumieć jednakowo. Jeżeli zatem w jakimkolwiek przepisie u.p.e.a. bądź aktów wykonawczych do niej użyto wyrazu "zobowiązany", to dokonując interpretacji tego przepisu, interpretator musi nadać mu znaczenie nadane wyżej wymienioną definicją legalną (por. wyrok NSA z 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 2100/10 ). Analizując obowiązujące w tym zakresie przepisy u.p.e.a. wysnuć należy wniosek, że [...] Sp. z o.o. nie jest zobowiązanym w myśl art. 1a) pkt. 20 u.p.e.a., albowiem nie ciąży na niej wykonanie żadnego prawnego obowiązku ani pieniężnego ani niepieniężnego. Tym samym nie można ww. Spółce przyznać uprawnień wynikających z art. 54 § 1 do złożenia skargi na czynności zabezpieczające w postępowaniu zabezpieczającym, skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z tego przepisu, przysługują wyłącznie zobowiązanemu. Zobowiązanym w tej sprawie jest M. M. i to jemu przysługuje skarga na czynności zabezpieczające. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia, które je poprzedzało, albowiem w sprawie niniejszej uzasadnione było formalne rozstrzygnięcie. Reasumując zatem, podniesione w skardze zarzuty nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi. Tym samym instytucja odmowy wszczęcia postępowania uregulowana w art. 61 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., została zastosowana prawidłowo. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.