I GZ 215/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie z dnia 30 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 574/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. M. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 574/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odmówił K. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. M. i K. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. WSA wskazał, że pismami z dnia 9 lipca 2019 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od wywiedzionych przez nich skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało skutecznie doręczone K. K. w dniu 23 lipca 2019r. W rubryce danych dotyczących odbiorcy przesyłki, widnieje podpis R. M., która jest dorosłym domownikiem, co wynika z informacji zakreślonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. We wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu skarżący wskazał, że doręczenia pisma wzywającego do uiszczenia wpisu zbiegło się z okresem urlopowym i termin ten został przez skarżącego przeoczony. Kwota wpisu została uiszczona w dniu 6 sierpnia 2019r. Do wniosku skarżący dołączył potwierdzenie uiszczenia wpisu. Skarżący został wezwany do wyjaśnienia, kim dla niego jest R. M., która w dniu 23 lipca 2019r. odebrała w jego imieniu korespondencję sądową, zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi; o podanie, w jakim dokładnie terminie, skarżący przebywał na urlopie wypoczynkowym; kiedy (w jakim dokładnie dniu) powziął wiedzę na temat wezwania do uiszczenia wpisu, gdyż korespondencja zawierająca przedmiotowe wezwanie została skutecznie doręczona R. M. w dniu 23 lipca 2019r. – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem oddalenia/odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi skarżący poinformował, że R. M. zamieszkuje nieruchomość przy ul. [...]. Skarżący nie jest z nią spokrewniony, nie posiada ona również pełnomocnictwa do odbioru listów poleconych. Jest to osoba starsza z problemami zdrowotnymi. Skarżący wskazał także, że na urlopie wypoczynkowym przebywał w dniach od 22 lipca do 4 sierpnia 2019r. Natomiast informację o wezwaniu do uiszczenia wpisu otrzymał w dniu 5 sierpnia 2019r. Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji uznał, że nie uprawdopodobniono okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem WSA skarżący nie dochował należytej staranności w dbałości o swoje interesy, a jego argumentacja, że pismo wzywające do uiszczenia wpisu, zbiegło się z okresem urlopowym i termin ten został przez skarżącego przeoczony – nie może zyskać aprobaty. To na podmiocie, który zainicjował postępowanie sądowe, spoczywa obowiązek należytej dbałości o to, aby tak zaplanować urlop lub zorganizować czas, by możliwe było wypełnienie obowiązków, nałożonych na skarżącego przez Sąd w trakcie toczącego się postępowania w sprawie. WSA odnosząc się do argumentacji skarżącego - że R. M. zamieszkuje nieruchomość przy ul. [...], lecz skarżący nie jest z nią spokrewniony, nie posiada ona również pełnomocnictwa do odbioru listów poleconych, jest to osoba starsza z problemami zdrowotnymi - wskazał, że nieuwagi lub zaniedbania strony nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Dotyczy to również zaniedbań w wyborze osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Okoliczność wyjazdu, niewątpliwie rzutuje na możliwość prowadzenia swych spraw życiowych przez jednostkę. WSA jednak podkreślił, że powód, dla którego strona uchybiła terminowi nie miał charakteru nagłego i nieoczekiwanego. Skarżący wyjeżdżając na urlop mógł więc ustanowić pełnomocnika procesowego albo pełnomocnika do doręczeń. Nieustanowienie pełnomocnika w perspektywie wyjazdu w trakcie toczącego się postępowania sądowego, zainicjowanego skargą, wskazuje na to, że skarżący wykazał się niedbałością w prowadzeniu swoich spraw w stopniu, który uniemożliwia przywrócenie terminu. W kontekście wskazanych przez skarżącego okoliczności, nie można uznać, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać mu przesyłkę. Bez znaczenia jest więc przy tym, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania) i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi. W konkluzji WSA stwierdził, że wskazane we wniosku okoliczności nie mogły zostać uznane za nagłą przeszkodę, uniemożliwiającą skarżącemu uiszczenie wpisu sądowego od skargi w terminie wymaganym prawem. Skarżący złożył zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że w niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, a także w zażaleniu, podnosił, że przyczyną uchybienia przez niego terminowi uiszczenia wpisu od skargi było przebywanie na urlopie i odebranie korespondencji z Sądu przez R. M. zamieszkującą nieruchomość przy ul. [...], tj. osobą z którą skarżący nie jest spokrewniony, nie posiada ona również pełnomocnictwa do odbioru listów poleconych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu zażalenia kwestionującego skuteczność doręczenia korespondencji sądowej w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Z akt sprawy wynika, że korespondencję zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu doręczono R. M., tj. dorosłemu domownikowi skarżącego, który podpisał się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, czym podjął się oddania pisma skarżącemu. Okoliczność, że odbierająca wezwanie osoba nie była domownikiem, nie mogła mieć wpływu na podważenie skuteczności doręczenia decyzji. Doręczający korespondencję nie musi znać zakresu uprawnień osoby, która jest obecna pod danym adresem zwłaszcza w sytuacji, gdy zobowiązała się ona do oddania przesyłki adresatowi. Domownik, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi, powinien przekazać niezwłocznie informację o nadejściu przesyłki adresatowi. To adresat jest odpowiedzialny za osoby, które z mocy prawa mogą podczas jego nieobecności odebrać kierowaną do niego przesyłkę, jak to jest w przypadku doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi. Jak słusznie zauważył WSA skarżący wyjeżdżając na urlop mógł więc ustanowić pełnomocnika procesowego albo pełnomocnika do doręczeń. Nieustanowienie pełnomocnika w perspektywie wyjazdu w trakcie toczącego się postępowania sądowego, zainicjowanego skargą, wskazuje na to, że skarżący wykazał się niedbałością w prowadzeniu swoich spraw w stopniu, który uniemożliwia przywrócenie terminu. To zaniedbanie i zaniechanie ma wpływ na ocenę w zakresie braku winy skarżącego. Prowadzi bowiem do wniosku, że skarżący dopuścił się zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw, co wykluczało przywrócenie terminu. W tych okolicznościach sprawy NSA uznał, że postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, a okoliczności przedstawione w zażaleniu nie podważyły tej prawidłowości. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.