II OZ 1248/11

SENTENCJA Dnia 1 grudnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2011 roku sygn. akt II SA/Gl 1068/09 oddalające wniosek M.B. o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2009 roku nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości pisma w sprawie budowy parkingu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M.B. o zmianę postanowienia 29 marca 2010 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, wydanego w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie przekazania według właściwości pisma w sprawie budowy parkingu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 29 marca 2010 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II OZ 492/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie. W piśmie z dnia 5 lipca 2010 r. skarżący zawarł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z formularza druku PPF wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Biorąc pod uwagę zakres przedmiotowego wniosku Sąd I instancji uznał, że jest to wniosek o zmianę powyższego postanowienia z dnia 29 marca 2010 r. Uzasadnienie tego wniosku stanowi powielenie treści wcześniejszego wniosku, wskazano w nim bowiem, że wnioskodawca jest na utrzymaniu osób trzecich, zamieszkuje sam, nie posiada żadnego dochodu ani majątku. Sąd I instancji podkreślił, że występując o zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy skarżący zobowiązany był złożyć dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Kolejny formularz druku PPF nie może sam stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy, bowiem budzi szereg wątpliwości, co uniemożliwia weryfikację twierdzeń wnioskodawcy. W ocenie Sądu I instancji, nieusunięcie przez skarżącego mankamentów jego dotychczasowego wniosku i niewskazanie jakiejkolwiek zmiany w zakresie dotychczasowych okoliczności faktycznych, pogarszających jego sytuację materialną bądź rodzinną, stanowiło podstawę do oddalenia wniosku skarżącego o zmianę postanowienia z dnia 29 marca 2010 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wskazał, że postanowienie jest bezprawne i bezpodstawne. Wniósł o zwolnienie go z opłat sądowych wyjaśniając, że nie posiada pieniędzy na ten cel. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w postępowaniu przez skarżącego. Okoliczność, że skarżącemu prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku, ponieważ stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z art. 170 ustawy p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł więc odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w prawomocnym postanowieniu z dnia 29 marca 2010 r. Możliwość zmiany bądź uchylenia tych orzeczeń daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek złożony w trybie art. 165 ustawy p.p.s.a., tj. zmierzający do weryfikacji poprzednich postanowień wskutek zmiany okoliczności sprawy. Rozpoznając ten wniosek, Sąd I instancji zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Kolejny złożony przez skarżącego wniosek nie wskazuje żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.