I FSK 1291/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Roman Wiatrowski, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 371/19 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 27 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania podatkowego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 23 października 2019 r., III SA/Wa 371/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 27 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania podatkowego. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku skarżąca domagała się: 1) uchylenia w całości zaskarżonego wyroku, jak też postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 27 listopada 2018 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 21 czerwca 2018 r., 2) zasądzenia na rzecz strony kosztów postępowania według norm przepisanych, 3) zasądzenia wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego według norm przepisanych. Swoje żądania strona oparła na następujących zarzutach: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: 1) błędną wykładnię art. 15 § 1, art. 17 § 1, art. 156 § 1 Ordynacji podatkowej, 2) błędną wykładnię art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1 i art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej, 3) błędną wykładnię art. 265 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, 4) błędną wykładnię art. 150, art. 169 § 1 i 1a, art. 199, art. 211, art. 212, art. 217 i art. 218 Ordynacji podatkowej przez brak ich zastosowania; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 5) art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) poprzez wydanie wyroku na podstawie niepełnych akt sprawy, 6) art. 134 § 1 Ppsa poprzez niesprawdzenie skuteczności doręczenia postanowienia ani poprawności wniosku skarżącej, 7) art. 106 § 3 i 4 Ppsa poprzez nieprzeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dowodów z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu strona oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Istota zagadnienia prawnego analizowanego w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny przesłanki zwrotu kosztów postępowania podatkowego stronie, o której mowa w art. 265 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. związanych z osobistym stawiennictwem strony. W stanie faktycznym sprawy skarżąca domagała się zwrotu owych kosztów w związku ze stawieniem się w celu udziału w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka poza miejscem zamieszkania strony. Zarzuty kasacyjne skarżącej zmierzające do podważenia stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym w sprawie nie było podstaw prawnych do zwrotu kosztów postępowania, można ująć w dwie grupy: - zarzuty wykazujące, że przesłuchanie świadka nastąpiło przez organ niewłaściwy miejscowo, a zatem skoro stawiennictwo w ww. celu nastąpiło na skutek błędnego wezwania organu podatkowego, skarżąca nie może ponosić kosztów tegoż stawiennictwa (nr 1-3 i 7, por. zwłaszcza konkluzję na s. 5 skargi kasacyjnej); - zarzuty wskazujące na braki formalne akt sprawy, związane z doręczeniem postanowienia organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania i weryfikacją jego wejścia do obrotu prawnego (nr 4-6). Mając powyższe na uwadze należy przede wszystkim przypomnieć, że powołując zarzuty procesowe (a taki charakter, wbrew ich kwalifikacji w środku odwoławczym, mają wszystkie podstawy kasacyjne zgłoszone w sprawie), strona powinna wykazać istotny wpływ dostrzeżonych uchybień na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa). W tym kontekście stwierdzić należy, że niezrozumiałe są podstawy kasacyjne (nr 4-6), w ramach których wskazując na braki akt (których miał nie dostrzec Sąd pierwszej instancji) strona wykazuje, iż nie zweryfikowano skuteczności doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 21 czerwca 2018 r. Skarżąca nie wykazuje, jakie jest znaczenie ww. kwestii dla niniejszej sprawy. W szczególności argumentów w tym zakresie podniesionych strona nie wiąże w żaden sposób z istotą swojego zapatrywania, wyrażającego się w przekonaniu o konieczności zwrotu kosztów związanych z wadliwym jej zdaniem przeprowadzeniem dowodu z przesłuchania świadka przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Treści takiego związku Sąd odwoławczy nie może domniemywać (z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej), podczas gdy omawiane tu zarzuty per se nie mają zaś racji bytu, czemu notabene dano wyraz w zaskarżonym wyroku (s. 13 uzasadnienia). Trudno bowiem zgodzić się w tym kontekście z twierdzeniami środka odwoławczego sugerującymi brak wejścia ww. postanowienia do obrotu prawnego (s. 5-8 skargi kasacyjnej), w sytuacji gdy skarżąca skutecznie wniosła zażalenie na ww. postanowienie, a następnie skargę do Sądu pierwszej instancji na wydane wskutek złożonego zażalenia postanowienie organu odwoławczego. Brak związku z istotą sprawy wykazuje również pierwsza ww. grupa zarzutów dotyczących przesłuchania świadka przez organ niewłaściwy miejscowo (nr 1-3 i 7). Według strony Sąd wojewódzki "powinien był powziąć wątpliwość co do zasadności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka w S.". Z uzasadnienia wyroku wynika tymczasem, że w ocenie Sądu, w ramach orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania "organ nie bada i nie może badać prawidłowości przesłuchania świadka (...) przez Urząd Skarbowy w S., jak i właściwości organu w tym zakresie" (s. 11 uzasadnienia wyroku). Skład orzekający podziela ww. zapatrywanie podnosząc, że argumentacja strony wskazuje na przesłankę zwrotu kosztów nieujętą w tekście ustawy podatkowej. Z mającego zastosowanie w sprawie art. 265 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynika, że koszty postępowania obejmują wydatki "związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się". W doktrynie prezentowane jest trafne stanowisko, że w sytuacji gdy strona nie miała obowiązku osobistego stawiennictwa w związku z prowadzonymi czynnościami sprawdzającymi, organ podatkowy nie jest uprawniony do zwrotu kosztów postępowania (B. Dauter, Komentarz do art. 265 Ordynacji podatkowej, w: S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, LEX/el. 2020). Przedmiotowe zawiadomienie wskazywało zaś na fakultatywny udział skarżącej w przesłuchaniu świadka (okoliczność niesporna), stąd też o błędnym wezwaniu do stawienia się nie może być mowy. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, "strona nie została wezwana do osobistego stawiennictwa w charakterze strony lub świadka, a jedynie zawiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka" (s. 10 uzasadnienia wyroku). W konkluzji stwierdzić wobec powyższego należy, że akcentowane w środku odwoławczym kwestie zostały prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji jako prawnie irrelewantne, tj. niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii spornej, czemu dano wyraz w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. zwłaszcza s. 11-13 uzasadnienia wyroku). Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku, zgodnie z art. 184 Ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatrzył wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż powinien orzec o tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w drodze odrębnego postanowienia, albo referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 Ppsa), albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 Ppsa, art. 258 § 4 Ppsa).