II SAB/Ol 188/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na bezczynność Zarządu G. Sp. z o.o. w G. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W dniu 16 sierpnia 2022 r. Stowarzyszenie A (dalej: strona, skarżący), reprezentowane przez pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność G. Sp. z o.o. (dalej: organ), zarzucając mu naruszenie art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Wniosło o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 20 czerwca 2022 r. oraz zasądzenie od podmiotu obowiązanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, że w dniu 20 czerwca 2022 r. drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany na stronie internetowej G. Sp. z o. o. złożył organowi wniosek o udostępnienie informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania: Jaki jest miesięczny koszt utrzymania stanowiska Prezesa Zarządu wg stanu na dzień wniesienia wniosku; Jaki jest miesięczny koszt utrzymania stanowiska dyrektora ds. lecznictwa wg stanu na dzień wniesienia wniosku, o ile funkcjonuje takie stanowisko, jeśli nie - proszę o wskazanie tego faktu; Jaki jest miesięczny koszt utrzymania stanowiska dyrektora ds. pielęgniarstwa wg stanu na dzień wniesienia wniosku, o ile funkcjonuje takie stanowisko, jeśli nie - proszę o wskazanie tego faktu. Wskazał przy tym, że poprzez miesięczny koszt utrzymania stanowiska należy rozumieć koszt miesięcznego wynagrodzenia wraz z pochodnymi. Wniósł o udostępnienie wnioskowanych informacji w formie elektronicznej na adres poczty elektronicznej wskazany we wniosku. Podniósł, że G. Sp. z o. o. jest spółką komunalną Gminy Miejskiej, a jej jedynym wspólnikiem posiadającym 100% udziałów jest Gmina Miejska, co oznacza, iż Zarząd G. Sp. z o. o. to podmiot reprezentujący osobę prawną samorządu terytorialnego - Gminy Miejskiej - a co za tym idzie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął po upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Pomimo upływu terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 września 2022 r. organ wniósł o umorzenie postępowania. Podniósł, że w dniu 29 czerwca 2022 r. sporządzono odpowiedź na wniosek, przedstawiając w załączeniu zawnioskowane przez skarżącego informacje. Skompletowana i podpisana przez Prezesa Zarządu odpowiedź na wniosek została przekazana do pracownika odpowiedzialnego za obsługę sekretariatu Prezesa Zarządu tego samego dnia. W dniu 26 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęła skarga Stowarzyszenia na bezczynność organu. Wobec zaistniałej sytuacji, Prezes Zarządu wystąpił do pracownika odpowiedzialnego za wysyłkę przygotowanej odpowiedzi na wniosek z prośbą o udzielenie wyjaśnień. W odpowiedzi z dnia 29 sierpnia 2022 r. pracownik sekretariatu wskazał, iż z uwagi na niedopatrzenie - nadmiar obowiązków przygotowana odpowiedź nie została przez niego wysłana. W związku z powyższym, organ wysłał odpowiedź po wniesieniu skargi, w dniu 15 września 2022 r. Stwierdził, że skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Dodał, że w sprawie nie doszło do oczywistego zlekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa bowiem organ po otrzymaniu skargi udzielił odpowiedzi na wniosek, a jedynie jego wysłanie, z uwagi na niedopatrzenie pracownika, zostało odroczone w czasie. W piśmie procesowym z 19 października pełnomocnik skarżącego wniósł o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione - w sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy) – organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w tym przypadku sąd: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie udzielił, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, informacji publicznej, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, udostępnił on wnioskowaną informację – w dniu 15 września 2022 r. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA), przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 20 czerwca 2022 r. (pkt 1 wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji w pełnym zakresie nie można oceniać jako przejawu złej woli organu. Organ udzielił pozytywnej odpowiedzi na wniosek skarżącej po wniesieniu skargi. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Ponadto, przekroczenie terminu do udzielenia odpowiedzi nie było rażąco nadmierne, a skarżąca nie powołuje się na okoliczności wskazujące na naruszenie jej interesu poprzez brak uzyskania w ustawowym terminie odpowiedzi na jej żądanie udostępnienia informacji publicznej. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, koszt pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego radcą prawnym, Sąd orzekł w pkt. 3 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.