I OSK 2022/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Oddział w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SO/Ol 57/20 o odrzuceniu wniosku w sprawie z wniosku Z. Oddział w O. w przedmiocie ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Z. Oddział w O. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej – O.B., obywatelki Ukrainy. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z [...] października 2018 r. Z. stwierdził, że nieobecna podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia w M. sp. z o.o. w E. i stwierdził podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne miesiące we wskazanym okresie. Po wniesieniu odwołania przez płatnika Sąd Okręgowy w S. zarządzeniem z [...] lutego 2019 r. zobowiązał Z. Oddział w O. do doręczenia decyzji O.B. W wykonaniu tego obowiązku Z. wystąpił do Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie o ustalenie miejsca przebywania/zamieszkania O.B. w Polsce i na Ukrainie. W odpowiedzi Urząd wskazał niepełny adres na Ukrainie, w związku z czym korespondencja zawierająca decyzję nie została wysłana. W tej sytuacji Z., powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt III CZP 50/19, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek Z. jako nienależący do właściwości sądu administracyjnego. Na powyższe postanowienie Z. złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ustanowienie dla nieobecnej kuratora. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Przepis ten niewątpliwie znajduje zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdyż te do momentu zaskarżenia rozstrzygnięć wydanych w tych sprawach przez właściwe organy rozpoznawane są w drodze postępowania administracyjnego, do którego w zakresie nieuregulowanym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 123 tej ustawy). W tym miejscu należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który wskazał w ślad za uchwałami Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, oraz z 24 listopada 2006 r., sygn. akt III CZP 89/06, że wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Oznacza to, że wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym nie należy do spraw administracyjnych, a zatem nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Za błędne należy uznać stanowisko, zgodnie z którym sąd administracyjny mógłby wyznaczyć kuratora dla osoby nieobecnej na podstawie art. 79 i n. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.". Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z niekwestionowanym brzemieniem tych przepisów znajdują one zastosowanie do wyznaczenia kuratora dla osoby nieobecnej na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego, w stosunku do którego zastosowanie znajduje przytoczony powyżej art. 34 § 1 k.p.a. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 58 § 4 p.p.s.a., należy wskazać, że w myśl tego przepisu sąd administracyjny nie może odrzucić skargi, a w związku z treścią art. 64 § 3 p.p.s.a., także wniosku z powodu braku przynależności sprawy do właściwości sądu administracyjnego, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W tym miejscu należy odnotować, że jak w toku postępowania sądowoadministracyjnego wyjaśnił to Z., w rozpoznawanej sprawie sąd powszechny nie wydał rozstrzygnięcia, którego mocą uznałby się za niewłaściwy w sprawie. Tym samym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje bowiem na właściwość sądu administracyjnego w sprawie nienależącej do jego kognicji wyłącznie w przypadku, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Skoro w rozpoznawanej sprawie sąd powszechny nie wydał takiego rozstrzygnięcia, nie można mówić o zrealizowaniu się hipotezy normy prawnej wynikającej z treści tego przepisu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.