II SAB/Wa 170/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] Politechniki [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2019 r. dotyczącego udostępnienia akt sprawy 1. zobowiązuje Dziekana Wydziału [...] Politechniki [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego J. G. z dnia [...] marca 2019 r. w zakresie udostępnienia akt administracyjnych w terminie 1 (jednego) miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Dziekana Wydziału [...] Politechniki [...] na rzecz skarżącego J.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił organowi Politechniki [...] bezczynność przy rozpatrywaniu jego żądania udostępnienia mu akt administracyjnych, sprawy zakończonej ostateczną decyzja o skreśleniu go z listy studentów. Wprawdzie w komparycji skargi wskazano jako organ samą Politechnikę [...], zwaną dalej Uczelnią. Z części wstępnej pisma, gdzie sprecyzowano treść zarzutu, wynika jednak jednoznacznie, że autor skargi dopatruje się nieprawidłowości wobec nierozpoznanie jego żądania skierowanego do Dziekana Wydziału [...], zwanego dalej "Dziekanem", w piśmie z [...] marca 2019 r. (pkt 1). Pozostałe uwagi Wnioskodawcy - zawarte w treści skargi - dotyczą z kolei ewentualnych nieprawidłowości procedowania organów Uczelni w kwestii kierowanych później do nich szeregu pism. Nie mogło być to przedmiotem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, gdyż nie mieści się w katalogu określonym art. 3 § 2 pkt 1 - 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wobec pkt 8 wskazanego paragrafu. Reasumując z treści skargi jednoznacznie wynika, że nieprawidłowość – gdzie właściwym jest sąd administracyjny - była przez Wnioskodawcę upatrywana w nierozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt administracyjnych, skierowanego do Dziekana. W danym zakresie Sąd sprawę rozpatrzył. W skardze wniesiono o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie na rzecz Wnioskodawcy sumy pieniężnej. Uzasadniając skargę wskazano m.in.: - [...] marca 2019 r., Wnioskodawca zwrócił się do organu (poprzez platformę ePUAP), o udostępnienie akt sprawy, dotyczącej skreślenia go z listy studentów; w myśl art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.",: "Strona danego postępowania ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów"; zdaniem Wnioskodawcy decyzję z [...] maja 2019 r. (organu II. instancji – Rektora Uczelni) wydano w oparciu o odwołanie niepodpisane lub opatrzone sfałszowanym podpisem, - wobec braku odpowiedzi na to pismo [...] września 2019 r. - poprzez platformę ePUAP - Wnioskodawca złożył ponaglenie - do organu II. instancji, - w odpowiedzi otrzymał pismo z [...] września 2019 r. (od Prodziekana Wydziału); następnie Wnioskodawca - poprzez system ePUAP – zwrócił się o informację, czy Prodziekan ma upoważnienie do rozpatrzenia ponaglenia, - [...] października 2019 r. Wnioskodawca złożył kolejne ponaglenie - na bezczynność Rektora, - [...] października 2019 r. otrzymał pismo od reprezentującego Uczelnię – pełnomocnika; mylnie uznano tam, że pismo z [...] marca 2019 r. - jak i kolejne - Wnioskodawca złożył w trybie postępowania cywilnego, a nie w trybie art. 37 i 73 § 1 K.p.a., - kolejne stanowisko Wnioskodawca zawarł w piśmie z [...] grudnia 2019 r., - organ Uczelni nie tylko pozostaje w wielomiesięcznej zwłoce z odpowiedzią na złożone pisma, ale również świadomie i z pełną premedytacją działa w celu ukrycia akt sprawy, - wbrew twierdzeniom organu, w aktach pod sygn. [...] nie ma wszystkich dokumentów, o które wnoszono pismem z [...] marca 2019 r. W odpowiedzi na skargę Dziekan wniósł o jej oddalenie. Sporządził ją pełnomocnik, także w imieniu tego organu (tak treść odpowiedzi), był zaś on umocowany do reprezentowania wszystkich organów uczelni. W uzasadnieniu żądania oddalenie skargi wskazano: - Wnioskodawca był studentem trzysemestralnych stacjonarnych studiów drugiego stopnia; na mocy decyzji z [...] maja 2018 r., którą utrzymano w mocy orzeczenie Dziekana z [...] lutego 2018 r., skreślono go z listy studentów z powodu braku postępów w procesie kształcenia; Wnioskodawcę pouczono o prawie wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego; nie skorzystał jednakże z tego prawa i decyzja stała się prawomocna, - Wnioskodawca będąc studentem pobierał stypendium socjalne; w wyniku błędu, status o skreśleniu go z listy studentów wprowadzono do sytemu USOS w późniejszym terminie; na skutek tego Wnioskodawca otrzymał nienależnie świadczenie w miesiącach czerwiec i lipiec 2018 roku, - w związku z tym [...] lutego 2019 r., wystosowano do Wnioskodawcy wezwanie do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia; w odpowiedzi na nie – [...] marca 2019 r. - skierował on do Dziekana pismo, gdzie podnosił, że wezwanie nie zawiera podstawy prawnej i - w związku z tym nie może ustosunkować się - do żądań w nim zawartych; dodatkowo twierdził jakoby decyzję, na mocy której skreślono go z listy studentów, wydano z rażącym naruszeniem prawa; nieprawidłowości pojawiły się już na etapie uprawomocnienia się decyzji Dziekana, - wobec takiego stanowiska Wnioskodawcy, Uczelnia skierowała sprawę na drogę postępowania sądowego; aktualnie - w Sądzie Rejonowym [...] toczy się sprawa z powództwa Uczelni (sygn. akt: [...]), - [...] września 2019 r. Wnioskodawca skierował ponaglenie w związku z bezczynnością Dziekana w odpowiedzi na jego pismo z [...] marca 2019 r.; w związku z tym - pismem z [...] września 2019 r. – poinformowano go, że stanowisko Uczelni odnośnie dochodzonego świadczenia zawarto w treści pozwu, złożonego w Sądzie Rejonowym; został on skierowany na adres Wnioskodawcy, - mimo wyczerpujących informacji ze strony Uczelni, Wnioskodawca - [...] października 2019 r. - skierował do niej kolejne pismo; wnosił w nim o udzielenie mu informacji o upoważnieniu do rozpatrzenia ponaglenia oraz wskazanie organu, który jest właściwy do rozpatrzenia składanych skarg, - pismem datowanym na [...] października 2019 r., poinformowano ponownie Wnioskodawcę o podstawie prawnej dochodzenia od niego należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia; dodatkowo wskazano, że jest to sprawa cywilna, a nie administracyjna; proszono Wnioskodawcę, aby nie kierował na adres uczelni kolejnych ponagleń i nie powoływał się na przepisy prawa administracyjnego, które nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, - pismem z [...] grudnia 2019 r Wnioskodawca poinformował, że wszystkie dotychczasowe pisma, wnioski i skargi kierował w trybie przewidzianym w przepisach K.p.a., - Uczelnia ustosunkowała się do tego w piśmie z [...] lutego 2020 r.; kolejny raz poinformowano Wnioskodawcę, że akta dotyczącej go sprawy są dostępne - za pośrednictwem Biura Obsługi Interesanta - w Sądzie Rejonowym [...]; w każdej chwili może się z nimi zapoznać, a wszystkie dokumenty otrzymał także wraz z pozwem, - [...] lutego 2020 r. Wnioskodawca złożył kolejne ponaglenie w sprawie bezczynności – tym razem Prodziekana; w odpowiedzi Prodziekan - w piśmie z [...] marca 2020 r. - ustosunkował się do przedmiotowego ponaglenia; kolejny raz przekazano Wnioskodawcy kopie dokumentów, które już wcześniej otrzymał - w związku z postępowaniem w sprawie jego skreślenia z listy studentów; mógł się z nimi zapoznać również dlatego, że stanowiły one załącznik do pozwu uczelni, którego odpis przesłał mu też Sąd Rejonowy w sprawie sygn. akt [...]; do pisma Prodziekana załączono m.in.: - decyzję z [...] listopada 2017 r. o przyznaniu stypendium, - decyzję z [...] lutego 2018 r. o skreśleniu z listy studentów, - odwołanie Wnioskodawcy od decyzji z [...] lutego 2018 r., - decyzję z [...] maja 2018 r. o utrzymaniu w mocy orzeczenia o skreśleniu z listy studentów; dodatkowo wskazano, że pisma te znajdują się już w posiadaniu Wnioskodawcy, na co jednoznacznie wskazują potwierdzenia ich odbioru, - [...] lutego 2020 r. Wnioskodawca skierował do Uczelni pismo, gdzie ustosunkował się do stanowiska Uczelni; zadał w nim szereg pytań, dotyczących pism do niego kierowanych, a także podniósł kolejny raz, że ma "uzasadnione podejrzenie poświadczenia przez Prorektora ds. Ogólnych nieprawdy lub przekroczenia uprawnień", - [...] marca 2020 r. udzielono Wnioskodawcy odpowiedzi na nurtujące go pytania; kolejny raz tłumaczono rolę pełnomocnika procesowego, a także załączono odpis pełnomocnictwa, wskazującego zakres działania w imieniu Uczelni jej pełnomocnika, - odnosząc się do treści skargi i podniesionych w niej zarzutów wskazano, że każde z pism Wnioskodawcy znalazło swoją odpowiedź w piśmie Uczelni; mimo uzyskania wyczerpujących odpowiedzi oraz przesłania Wnioskodawcy żądanych informacji i dokumentów nie przyjmuje on tych działań organu do wiadomości i pozostaje w subiektywnym i niczym nieuzasadnionym przeświadczeniu, że Uczelnia jest w jego sprawie bezczynna oraz ignoruje jego żądania; już w wezwaniu do zapłaty nienależnie pobranego stypendium (z [...] lutego 2019 r.) wskazano Wnioskodawcy, że zasadność roszczenia wynika z tego, że prawomocnie skreślono go z listy studentów - decyzją, utrzymaną w mocy orzeczeniem z [...] maja 2018 r.; w związku z tym utracił prawo do stypendium socjalnego; Wnioskodawca zdawał sobie doskonale sprawę, dlaczego jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego stypendium; formułowane przezeń zarzuty miały na celu jedynie doprowadzenie do przewlekłości w postępowaniu cywilnym o zwrot nienależnego świadczenia, toczącego się przez Sądem Rejonowym; po zapoznaniu się z pismami Wnioskodawcy można wywieść, że jest on osobą doskonale zorientowaną w sferze przepisów prawa, które dotyczą go bezpośrednio; skutki, które wiążą się ze skreśleniem z listy studentów są więc dla niego doskonale znane i zrozumiałe; co więcej otrzymał on w tej sprawie wyczerpujące informacje od Uczelni i ma możliwość wglądu w akta sprawy; ponadto otrzymał kopie wszystkich żądanych dokumentów, dotyczących skreślenia z listy studentów - zarówno w trakcie postępowania administracyjnego (potwierdzenia odbioru) jak i w sprawie cywilnej - jako załączniki do pozwu a ponadto - dodatkowo - za pośrednictwem pisma Prodziekana; trzykrotne przesłanie dokumentów do Wnioskodawcy można uznać za wyraz wzmożonej aktywności a nie bezczynności, - wbrew twierdzeniom Wnioskodawcy organ nie działał w celu ukrywania dokumentów z danego postępowania; co więcej Wnioskodawca otrzymał je wielokrotnie m.in. jako załączniki do pozwu o zwrot nienależnego świadczenia, a także kolejny raz - w załączeniu do pisma, którego nadawcą był Prodziekan Wydziału, - podsumowując, dotyczący bezczynności zarzut Wnioskodawcy jest całkowicie bezpodstawny i krzywdzący dla Uczelni; szczegółowo i wyczerpująco odpowiadano na każde jego wystąpienie; udzielano mu żądanych informacji i przekazywano kopie dokumentów, które już były w jego posiadaniu; potwierdzają to załączone potwierdzenia odbioru, - skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zarzuty Wnioskodawcy mają swoje źródło w tym, że Uczelnia wystąpiła do niego o zwrot nienależnie wypłaconego stypendium; ze skargi nie wynika, co jeszcze miałby zrobić organ żeby "zadowolić" Wnioskodawcę; nie można organowi zarzucić bezczynności gdy, jak w sprawie niniejszej, dokonywał potrzebnych czynności sprawnie i intensywnie, - w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej występuje, gdy nie podejmuje on żadnych czynności w sprawie a tym samym nie załatwia jej w ustawowym terminie; jednocześnie celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań; w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca uważa, że nie otrzymał odpowiedzi na kierowane przezeń pisma; stan faktyczny sprawy przeczy tym twierdzeniom; w związku z tym w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność jest całkowicie chybiona i niedopuszczalna; bezczynność organu - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ma bowiem miejsce wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku - wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, nie podjął też stosownej czynności. Kolejnym pismem Wnioskodawca podtrzymał skargę (k. 199). Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zważył, co następuje: Co trafnie odnotowano w odpowiedzi na skargę, bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie wykonano czynności, a w szczególności, czy jest to następstwem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie przewidzianego do załatwienia sprawy terminu, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – ponaglenie w myśl art. 37 § 1 K.p.a. W rozpoznawanym przypadku uczyniono temu zadość – za ponaglenie skierowane do organu, którego bezczynność zwalczano, należy uznać pismo Wnioskodawcy z [...] września 2019 r. (skierowane wprawdzie do Rektora Uczelni, lecz za pośrednictwem organu, którego bezczynność była zwalczana). Przepisy nie zakreślają wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a., w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wniesieniem skargi. W rozpatrywanej sprawie - przed skierowaniem do Dziekana wniosku z [...] marca 2019 r. - toczyło się postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem decyzji w dwu instancjach - w przedmiocie wykreślenia Wnioskodawcy z listy studentów. Przy tym - w myśl obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosowało się odpowiednio przepisy K.p.a. (tak art. 207 ust. 1 ustawy). Ponieważ nie sposób uznać, aby sprawa administracyjna wykreślenia Wnioskodawcy z listy studentów była nadal w toku, wobec tego do jego wniosku o udostępnienie akt sprawy znajdują zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy. W myśl art. 108 ust. 3 obowiązującej na dzień złożenia wniosku ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (obecnie publ. w Dz.U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.) skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji. Z kolei - wobec treści art. 48 wskazanej ustawy - przy rozumowaniu a contrario - w sprawach załatwianych przez organy uczelni w drodze decyzji, generalnie znajdują zastosowanie przepisy K.p.a. Jak trafnie odnotowano w skardze, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania - tak art. 73 § 1 K.p.a. Równocześnie - w myśl art. 74 § 2 K.p.a. - odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek kopii i odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy na postanowienie służy zażalenie można je zaskarżyć do sądu administracyjnego. K.p.a. nie określa wprawdzie terminu, w którym organ winien udostępnić akta administracyjne sprawy (jako czynność) bądź wydać postanowienie o odmowie ich udostępniania (jako akt). Mając jednak na uwadze, że generalnie całe postępowanie administracyjne powinno trwać nie więcej niż miesiąc (tak art. 35 § 3 K.p.a.), zaś udostępnienie akt ma z reguły związek z toczącym się postępowaniem (choć nie jest tak w przypadku rozpatrywanym, gdzie już się skończyło), czas załatwienia wniosku o udostępnienie akt musi być odpowiednio krótszy. W realiach sprawy jest poza sporem (tak zreferowane uprzednio stanowiska obu stron), że - wobec żądania Wnioskodawcy z [...] marca 2019 r. - ani nie umożliwiono mu wglądu do akt sprawy, które powinny znajdować się w siedzibie organu (tu Dziekana), ani też nie wydano postanowienia w myśl art. 74 § 2 K.p.a., na które można złożyć zażalenie, a później zaskarżyć je do sądu administracyjnego. Organ pozostaje więc w bezczynności. Nie może zmienić tej oceny podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że: - na kierowane do Uczelni pisma udzielano niezwłocznie odpowiedzi, - pewne dokumenty załączono do akt sprawy cywilnej, prowadzonej z powództwa Uczelni, - Wnioskodawcy wielokrotnie wyjaśniano podstawę roszczenia Uczelni (co zresztą nie ma związku z daną sprawą). Rolą organu było bowiem udostępnienie akt bądź wydanie postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku. Procedując w sprawie Sąd nie ma wiedzy, czy w sprawie Wnioskodawcy były prowadzone akta administracyjne, w rozumieniu K.p.a., np. z metryką - tak art. 66a K.p.a. (nie wyjaśniono tego w treści odpowiedzi na skargę). Obowiązek taki nie wynikał zresztą wprost, na gruncie obowiązywania ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 roku (przepisy, w oparciu o które orzekano, o wykreśleniu Wnioskodawcy z listy studentów), gdzie przepisy K.p.a. musiały być stosowane wyłącznie "odpowiednio". Stąd przedwczesną byłaby ocena, czy realizacja żądania Wnioskodawcy jest możliwa w rozumieniu dostępu do akt, jako zintegrowanego zbioru dokumentów. Nie wyklucza to jednak udostępnienie mu, w danym trybie, oryginału żądanych konkretnych dokumentów, stanowiących niejako odpowiednik akt administracyjnych. Akta takie musiałyby być natomiast prowadzone w postępowaniu w danym przedmiocie, w myśl ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, gdzie nie ograniczono stosowania przepisów K.p.a., przez dopuszczenie ich wyłącznie "odpowiedniego stosowania". Bez znaczenia - w kontekście rozpoznawanej sprawy - jest to, że żądanie Wnioskodawcy pozostaje faktycznie w związku z toczącym się postępowaniem cywilnym - przed sądem powszechnym. Nie zmienia to charakteru wniosku, jako opartego na prawie do wglądu w akta sprawy administracyjnej, w myśl reguł K.p.a. W danym zakresie stanowisko pełnomocnika organu było błędne. Wobec stwierdzenia faktu pozostawania przez organ w bezczynności przy rozpatrywaniu żądania Wnioskodawcy, Sąd zobowiązał Dziekana do rozpoznania w stosownym terminie wniosku - przez wskazanie miejsca i czasu udostępnienia akt bądź ich odpowiednika (dokumentów z postępowania) albo wydania postanowienia o odmowie. Odnosząc się do argumentacji skargi, Sąd nie podzielił stanowiska, jakoby działanie organu były nakierowane na celowe nieudostępnienie Wnioskodawcy wglądu do żądanych dokumentów. Organ podkreślał bowiem wielokrotnie, że Wnioskodawca mógł zapoznać się z ich treścią - wobec załączenia stosownych odpisów do pism procesowych. W ocenie organu czyniło to zadość żądaniu. W takiej sytuacji nie sposób w tej sprawie kwalifikować bezczynności, jako mającej cechy rażącego naruszenia prawa. Bezzasadne byłoby także w takim przypadku uwzględnienie wniosku o wymierzenie organowi grzywny bądź zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy kwoty pieniężnej. W danym zakresie oddalono więc skargę. Z powyższych względów - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 1a i 2, w zw. z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w pkt 1-3 sentencji wyroku. W pkt 4 orzeczono – w myśl art. 200 wskazanego aktu - o zwrocie kosztów postępowania na rzecz Wnioskodawcy. Stanowiła je kwota uiszczonego wpisu. ----------------------- 10