II FZ 561/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Go 304/06 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 4 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2005 r. postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Go 304/06, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wezwał M.S. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, za odpis wyroku tego Sądu z dnia 5 czerwca 2007 r. wraz z uzasadnieniem, w terminie 7 dni pod rygorem ściągnięcia tejże opłaty przez Sąd w trybie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, domagając się uchylenia tego zarządzenia, doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz zwolnienia od konieczności pokrycia należnej opłaty sądowej. W uzasadnieniu zażalenia strona wywiodła, że zgodnie z "ostatnim rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawach kosztów sądowych dostarczenie sentencji wyroku z uzasadnieniem jest wolne od opłat". Następnie, uznając iż żądanie wniesienia opłaty kancelaryjnej jest przejawem działań zmierzających do uniemożliwienia skarżącemu dochodzenia jego praw, stwierdził on, że nie pouczono go na rozprawie o obowiązku jej uiszczenia. Końcowo strona podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów przedmiotowej opłaty z uwagi na swoją trudną sytuację materialną, wywołaną toczącym się wobec niej postępowaniem egzekucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że wbrew stanowisku wyrażonym w zażaleniu, co do zasady za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem pobiera się opłatę kancelaryjną (art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ostatnio wymienione przepisy stanowią bowiem, iż za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3 (§1). Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się (§ 2). Wysokość wspomnianej opłaty wynosi 100 zł (art. 212 § 1, art. 234 § 1 i § 2, art. 236 p.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz. U. nr 221, poz. 2192). Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej jedynie za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Wyjątek ten nie dotyczy niniejszej sprawy, gdyż wyrok Sądu wojewódzkiego z dnia 5 czerwca 2007 r. (oddalający skargę strony), należy do kategorii orzeczeń wymienionych przez art. 141 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem (zdanie pierwsze) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skoro w niniejszej sprawie, w myśl powołanego art. 141 § 2 p.p.s.a., skarżący zobligowany był do złożenia stosownego wniosku w celu uzyskania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, to stosownie do cytowanego wyżej art. 234 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., powinien był wnieść opłatę kancelaryjną z tego tytułu przy zgłoszeniu w/w wniosku. Powyższej oceny prawnej nie podważają w żaden sposób zarówno te wywody zażalenia, które wyrażają niezadowolenie skarżącego z niekorzystnego dla niego przebiegu postępowania sądowego (nietrafna jest w świetle przytoczonych wyżej argumentów zwłaszcza sugestia dotycząca tendencyjności działań Sądu), jak i te wskazujące na trudną sytuację finansową strony. Okoliczności powyższe nie mają żadnego związku z przedmiotem niniejszego postępowania wpadkowego, przy czym drugie z w/w wraz z zawartym dodatkowo w zażaleniu wnioskiem o zwolnienie od wymaganej opłaty sądowej strona mogłaby jedynie podnosić w razie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. (obejmującego m.in. zwolnienie od kosztów sądowych). Niezależnie od powyższego zauważyć jednakże trzeba, że zaskarżone zarządzenie (por. karta nr 92 akt sądowych) zostało wydane bez podstawy prawnej. Jak wynika bowiem z art. 234 § 2 p.p.s.a., przedmiotową opłatę pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. W razie nieuiszczenia należnej opłaty przewodniczący zarządza jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek, bez uprzedniego wzywania do jej wniesienia (art. 220 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się). Art. 234 § 2 p.p.s.a. nie uprawnia przewodniczącego do wzywania strony do uregulowania opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, nawet w sytuacji, gdy nie została ona pouczona o obowiązku jej uiszczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy stwierdza, iż zaskarżone zarządzenie nie powinno zostać wydane. Z tych też względów zażalenie w części dotyczącej wniosku o uchylenie zaskarżonego zarządzenia należało uznać za zasadne i orzec o uchyleniu w/w zarządzenia (choć z innych przyczyn niż podniesione w zażaleniu). Orzeczenie niniejsze nie zmienia jednakże sytuacji skarżącego, który w celu uniknięcia egzekucji powinien niezwłocznie uiścić przedmiotową opłatę kancelaryjną. Z uwagi na wskazane okoliczności Sąd kasacyjny stwierdza, że nie zachodzi w omawianym wypadku sytuacja, o której mowa w art. 134 § 2 w zw. z art. 193, art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. (orzekania na niekorzyść strony, wbrew zakazowi tzw. reformationis in peius). Obowiązki strony wynikają z omówionych wyżej przepisów prawa i nie mogą być inaczej ukształtowane w drodze zarządzenia przewodniczącego, wydanego bez podstawy prawnej. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia stanowiły art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.