IV SA/Wa 474/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. (dalej Prezydent) z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania J. Z. (dalej Skarżący) z pobytu stałego z lokalu nr [...], położonego przy ulicy [...] w O.. Stan niniejszej sprawy przedstawiał się następująco. Działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2019 poz. 1397) oraz art. 104 k.p.a. Prezydent decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] wymeldował Skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w O. (dalej lokal, mieszkanie). Organ I. instancji uznał, że opuścił on to mieszkanie trwale oraz w dobrowolny sposób. Odwołanie złożył Skarżący. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. W motywach swego rozstrzygnięcia wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego z przedmiotowego mieszkania zainicjował wniosek E. Z., posiadającej do niego tytuł prawny. Żona Skarżącego we wniosku tym wyjaśniła, że Skarżący opuścił lokal w 2011 r., zabierając z niego wszystkie swoje rzeczy. Przedtem zachowywał się agresywnie i nie partycypował w opłatach. Wprawdzie kontaktuje się z dziećmi w mieszkaniu, ale nie przebywa w nim na stałe oraz w nocy. Po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, Prezydent odebrał wyjaśnienia od Skarżącego. Oświadczył on, że od 19 maja 2004 r. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, jednak od 2015 roku jego żona utrudnia mu w nim nocowanie. Obecnie nocuje w mieszkaniu swojej matki w [...]. Natomiast w ciągu dnia przebywa w miejscu stałego pobytu. Wyjaśnił również, że w związku z sytuacją rodzinną kierował prośby o pomoc do kuratora sądowego, policji, opieki społecznej oraz zarządu domów komunalnych w O.. Nie podjął natomiast działań prawnych umożliwiających przywrócenie mu naruszonego posiadania. Dołączył do akt sprawy m. in. kserokopię zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa znęcania się nad nim przez jego żonę. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono również dowody z zeznań świadków. A. T. i B. T. zeznali, że nie wiedzą, czy Skarżący mieszka i nocuje w mieszkaniu. W budynku widywany był rzadko, raz – dwa razy w miesiącu. Z kolei E. Z. zeznał, że jego ojciec przebywa w lokalu w ciągu dnia, natomiast nocuje w [...] u swojej matki. Oświadczył również, że E. Z. utrudnia mężowi przebywanie w tym miejscu wszczynając awantury. Po jednej z nich 19 kwietnia 2019 r. Skarżący nocował w dotychczasowym miejscu stałego pobytu, a E. Z. opuściła wówczas mieszkanie po interwencji policji. Organ I. instancji przeprowadził również oględziny lokalu, podczas których stwierdzono, że mieszkanie, które udostępniła E. Z. składa się z 2 pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju. Wskazany przez Skarżącego pokój zajmuje obecnie córka Wnioskodawczyni. Podczas oględzin ujawniono również, że w szafie w przedpokoju na jednej z półek znajdowały się rzeczy Skarżącego, jednak E. Z. oświadczyła, że przyniósł je na czas oględzin. Pismem z 9 czerwca 2019 r. Komenda Powiatowa Policji w O. poinformowała Organ I. instancji, że Skarżący mieszka pod adresem ul. [...] m. [...] w W.. Z kolei w piśmie Komendy Powiatowej Policji w O. podano, że w lokalu przy ulicy [...] przeprowadzone zostały 3 interwencje policji. Dwukrotnie agresywne zachowanie męża zostało zgłoszone przez E. Z., a 19 kwietnia 2019 r. zgłoszenia agresywnego zachowania żony dokonał Skarżący. Policja prowadziła również postępowania wyjaśniające w przedmiocie znęcania się zarówno nad E. Z., jak i Skarżącym. W rodzinie tej prowadzona jest ponadto procedura Niebieskiej Karty, w której jako osoba stosująca przemoc wskazany został Skarżący. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie pozyskano również informację Dyrektora Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej w O., z której wynika, że w oświadczeniu E. Z. o osobach zamieszkałych w lokalu nie wymieniono Skarżącego. Pisma, w którym informował on o zamieszkiwaniu w tym mieszkaniu nie uwzględniono. Postępowanie karne w przedmiocie fałszywych danych zamieszczonych przez E. Z. w przywołanym oświadczeniu - zostało umorzone. Organ odwoławczy podzielił ocenę Organu I. instancji uznając, że Skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Obecnie nocuje u matki w W., a w lokalu w O. przebywa jedynie w ciągu dnia podczas odwiedzin dzieci. Sam fakt pojawiania się w mieszkaniu nie oznacza, że jest ono jego centrum życiowym. Wojewoda uznał również, że lokal został opuszczony przez Skarżącego w sposób dobrowolny. Sam konflikt nie oznacza, że porzucenie mieszkania miało charakter przymusowy, skoro Skarżący sam opuścił lokal chcąc uniknąć konfliktów z żoną. Nie poczynił przy tym skutecznych starań umożliwiających mu powrót do dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody z [...] stycznia 2020 r. wywiódł Skarżący. W jej treści wskazał, że zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzja Prezydenta z [...] sierpnia 2019 r. są niezgodne z prawem i faktami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak formalny, który został jednak uzupełniony przez Skarżącego w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, że w myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując tę sprawę Sąd przyjął za własne ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne referowanie. Co dotyczy natomiast kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ponadto, Sąd, działając z urzędu, nie stwierdził istnienia wad postępowania, które winny skutkować derogowaniem zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego, zwłaszcza, że stanowisko Organów zasługuje na aprobatę. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz. 1397). W myśl art. 28 ust. 1 przywołanej ustawy, obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Zgodnie z art. 35 omawianej ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak stanowi zaś art. 25 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei stosownie do jej art. 26 ust. 1 pkt 1 adres określa się przez podanie nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy województwa oraz kodu pocztowego. Wobec tego rolą organów orzekających w tego typu sprawach jest jednoznaczne ustalenie, czy strona w stosunku, do której toczy się postępowanie o wymeldowanie opuściła miejsca pobytu stałego - rozumianego jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu. Wiąże się z tym ściśle kwestia dobrowolności owego opuszczenia miejsca zameldowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i trwałe. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, tj. przez złożenie stosownego oświadczenia lub w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które bez wątpienia wyraża wolę osoby opuszczającej miejsce dotychczasowego pobytu co do skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Zaś trwałość opuszczenia lokalu ma miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy osoba ta wyraża wolę zerwania wszystkich związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu. Zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić jedynie wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, przy czym zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest wobec tego ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Aby zatem uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, winna ona zarówno fizycznie zamieszkiwać pod wskazanym adresem, jak i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli skoncentrowania w nim swych spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby, to miejsce, w którym realizuje ona swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego przebywania itp. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest zaś spełniona, jak uprzednio wskazano, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Przenosząc przytoczone rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że wątpliwości Sądu nie budzi fakt trwałego opuszczenia lokalu przez Skarżącego i jak trafnie zauważyły Organy obu instancji został on dostatecznie udokumentowany. Zgodnie z wyjaśnieniami Wnioskodawczyni, Skarżący wyprowadził się z mieszkania w 2011 r. Wymeldowany oświadczył z kolei, że nie nocuje w mieszkaniu w O. już od 2015 r., wyjątek stanowiła jedna noc w kwietniu 2019 r. Ustalenia te potwierdzone zostały przez świadków przesłuchanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Istotny dowód dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły również oględziny lokalu, podczas których nie stwierdzono, aby był on zamieszkiwany przez Skarżącego. Pokój przez niego wskazany zajmowany jest obecnie przez córkę Wnioskodawczyni. Co zaś się tyczy rzeczy Skarżącego ujawnionych na jednej z półek wyjaśnienia wymaga, że opróżnienie mieszkania z rzeczy osobistych osoby wymeldowanej winno być ocenione na podstawie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, z którego wynika, że Skarżący obecnie zamieszkuje w [...] u swojej matki, czemu nie zaprzecza. W tym stanie rzeczy Sąd podziela ocenę Organów obu instancji, że fakt sporadycznego pojawiania się Skarżącego w przedmiotowym lokalu celem kontaktu z dziećmi nie oznacza, że skoncentrował swoją aktywność życiową w tym miejscu. Podstawą przyjęcia, że dana osoba nie opuściła stałego miejsca zameldowania nie może być jedynie oświadczenie zainteresowanej osoby, w którym stwierdza, że dane miejsce stanowi nadal jej centrum życiowe. Twierdzenie takie winno być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą (por. m. in. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 380/18). Skarżący nie przebywa stale, a pojawia się jedynie okazjonalnie w miejscu zameldowania na pobyt stały, co potwierdzają warunki mieszkaniowe oraz występujący między małżonkami konflikt. Co się natomiast tyczy spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu wyjaśnić należy, że nie ma ona charakteru bezwzględnego. Skarżący niewątpliwie opuścił to mieszkanie w związku z ostrym konfliktem ze swoją żoną, lecz nie świadczy to o braku spełnienia owej przesłanki dobrowolności. W Niebieskiej Karcie to Skarżący wskazany został jako osoba stosująca przemoc, a większość pozostałych interwencji dotyczyła jego zachowania. Należy zatem uznać, że opuścił to miejsce w sposób trwały i dobrowolny. Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego należało przyjąć, że Skarżący opuścił to mieszkanie z powodu konfliktu małżeńskiego, aby ograniczyć negatywne dla niego skutki tego sporu. W dodatku w orzecznictwie przyjmuje się, że za równoważną dobrowolności opuszczenia należy uznać sytuację, w której osoba opuszczająca lokal wskutek przeszkód stawianych przez inne osoby (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (np. roszczenia posesoryjnego) umożliwiających powrót do tego lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 686/20). W niniejszej sprawie Skarżący nie czynił skutecznych starań umożlwiających mu powrót do miejsca pobytu stałego. W tym nie wytoczył powództwa posesoryjnego. Na marginesie wyjaśnienia wymaga, że pismo nadane w placówce pocztowej 16 listopada 2020 r., które wpłynęło do Sądu 20 listopada 2020 r., tj. po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie, nie miało wpływu na jej rozstrzygnięcie. Jak wskazano na wstępie, Sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że miarodajnym dla jej rozstrzygnięcia jest stan faktyczny z chwili wydania zaskarżonej decyzji, a okoliczności które nastąpiły w okresie późniejszym nie mają znaczenia dla oceny jej prawidłowości. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak sentencji.