II FZ 363/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Stefana P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 596/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stefana P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 grudnia 2006 r., (...) w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 596/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stefanowi P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, że Stefan Pokorski we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazał, że nie posiada stałej pracy, stałego źródła dochodów, nieruchomości i ruchomości, utrzymuje się z pracy dorywczej wykonywanej za granicą i w kraju, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie Sądu podał, że nie składał rozliczeń podatkowych za lata 2005-2006 i nie posiada rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2007 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił stanowiska skarżącego, zawartego w sprzeciwie. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie przedstawił dokumentów, na podstawie których można ustalić jakimi środkami finansowymi dysponuje wnioskodawca i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania. W zażaleniu z dnia 5 czerwca 2007 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, zarzucając błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie udokumentował w sposób należyty swego stanu majątkowego, podczas gdy Sąd przy orzeczeniu w niniejszej sprawie uwzględnił dokumenty wnioskodawcy złożone w zawisłej przed tym samym Sądem w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2564/07, które w sposób pełny wyjaśniają stan majątkowy wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu. Artykuł 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, zwanej dalej "u.p.p.s.a", przewiduje iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe /post. NSA z dnia 6.10.2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl./. Stosownie do art. 255 u.p.p.s.a, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dlatego też Sąd zdecydował się, nie mając wystarczających danych w złożonym wniosku, wezwać skarżącego do przesłania dokumentów lub podania informacji, które obrazowały by jego sytuację materialną. Z tego obowiązku skarżący wywiązał się jedynie w części. Podał bowiem w oświadczeniu z dnia 27 marca 2007 r., że nie składał rozliczeń podatkowych za lata 2005 - 2006, nie posiada żadnych nieruchomości i ruchomości, poza rzeczami osobistymi, i nie posiadał ich w ciągu ostatnich 2 lat, nie ma rachunków bankowych. Z uwagi na fakt nie przedstawienia żądanych dokumentów brak było przekonywujących podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja skarżącego wypełnia przesłanki z art. 246 par. 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Przepis art. 255 u.p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 u.p.p.s.a.. O ile zatem nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na skarżącym. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 par. 1 pkt 2 u.p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą w tej konkretnej sprawie. Nie ma znaczenia bowiem fakt, iż Sąd I instancji nie wziął pod uwagę oświadczenia strony złożonego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2564/07, Sąd zasugerował w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia tylko, iż skarżący w innej sprawie był w stanie określić wysokość uzyskiwanego dochodu, a w badanej sprawie tego nie uczynił. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący sam nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie nie przedstawił informacji a także dokumentów, o które - co należy zdecydowanie podkreślić - miał prawo zwrócić się Sąd I instancji. W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 par. 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.