II OW 83/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Mława z 1 kwietnia 2020 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta Mława a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Ciechanowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie nałożenia obowiązku prawidłowego utrzymania rowu melioracyjnego postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Pismem z 1 kwietnia 2020 r. Burmistrz Miasta Mława wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Ciechanowie -Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku B.G. (dalej: wnioskodawczyni) z 16 października 2019 r. o nałożenie na właścicieli działek obowiązku polegającego na prawidłowym utrzymaniu rowu melioracyjnego. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta Mława wskazał, że wnioskodawczyni wniosła do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Nadzoru Wodnego w Ciechanowie o wszczęcie postępowania i nałożenie obowiązku na właścicieli działek nr [...], polegającego na prawidłowym utrzymaniu rowu melioracyjnego biegnącego wzdłuż działek nr [...] i przez następne działki, w sposób umożliwiający prawidłowe działanie tego rowu - określając szczegółowe zakresy i terminy wykonywania tego obowiązku. Jako podstawę wniosku wskazała art 206 w związku z art. 205 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm. – dalej: Prawo wodne). Dyrektor Zarządu Zlewni w Ciechanowie przekazał wniosek do Burmistrza Miasta Mława, powołując się na art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Zdaniem Burmistrza Miasta Mława spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący prawidłowego utrzymania rowu melioracyjnego powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w Ciechanowie wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta Mława jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 Prawa wodnego, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego). Natomiast stosownie do art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Hipoteza norm dekodowanych z powyższych przepisów jest różna. Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Natomiast art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, dotyczy sytuacji, w której zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Należy podkreślić, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny przede wszystkim brać pod uwagę stanowisko wnioskodawczyni. Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczymi zwróciła się do organu Wód Polskich jednoznacznie wskazując, że wnioskuje o wydanie decyzji w zakresie utrzymania urządzeń melioracji wodnych. Odniosła się zatem wprost do art. 205 i art. 206 Prawa wodnego. Stanowisko Dyrektora Zarządu Zlewni w Ciechanowie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ opiera się na analizie przedmiotowego rowu, która, zdaniem tego organu, prowadzi do wniosku, że nie jest to urządzenie melioracji wodnych. Analiza ta opiera się jednak przede wszystkim na ewidencji urządzeń melioracji wodnych obowiązującej w poprzednim stanie prawnym, która nie jest w tym przypadku właściwa, ponieważ nie wyjaśniono, kiedy i w jakim celu powstał przedmiotowy rów. Ponadto, okoliczność, że rów nie spełnia parametrów wymaganych dla tego rodzaju urządzenia wodnego, nie musi oznaczać, że nie jest urządzeniem melioracji wodnych, ale że nie jest utrzymywany w należyty sposób, co doprowadziło do jego zniszczenia. Wyjaśnienie tych okoliczności powinno natomiast nastąpić po wszczęciu postępowania. Nie determinują one bowiem właściwości organu (ta wynika z powołanego wprost przez wnioskodawczynię art. 205 i art. 206 Prawa wodnego), ale może mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Również stanowisko Burmistrza Miasta Mława jest częściowo nieprawidłowe, ponieważ organ ten powołuje się na art. 191 Prawa wodnego, który w ogóle nie został powołany jako podstawa wniosku. Oba organy w ten sprawie pominęły powołaną wprost przez wnioskodawczynię podstawę wniosku. Organem właściwym w tej sprawie jest zatem właściwy organ Wód Polskich (art. 206 Prawa wodnego). Nie jest to jednak dyrektor zarządu zlewni, ale właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, co wynika wprost z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. W tej sprawie oznacza to, że organem właściwym jest organ, który w ogóle nie uczestniczy w sporze, co oznacza, że wniosek ten podlegał oddaleniu. Z tych względów i na podstawie na podstawie 151 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.